Bu sözlüğe bayılacaksınız!

Kütüphanedeki insanın değil 'Sokaktaki İnsanın TC Sözlüğü'. Yazarı Akdoğan Özkan.

Sözlüklerle aranız nasıl?
Durun hemen yüzünüzü buruşturmayın.
İlaç prospektüsü gibi yazılmış kallavi sözlüklerden bahsetmiyorum.
Onlar da faydalı ama hem yükte hem pahada ağır.
Okuması çok zor.
Oysa ben bugün size hafta sonunuza keyif katacak taze-zıpır-ezber bozan bir sözlükten bahsedeceğim.
Kütüphanedeki insanın değil ‘Sokaktaki İnsanın TC Sözlüğü’.
Yazarı Akdoğan Özkan

***

Niye yazmış böyle bir sözlüğü?
Cevabı Gezi Parkı eylemleri...
Çünkü Gezi direnişi ile ortaya çıkan ve Türkiye’de tüm ezberleri bozan sokağın yeni dili Özkan’ın da ezberini bozmuş.
Oturmuş, 800 kelimelik, hayli eğlenceli ve bir o kadar da sorgulayan bir sözlük hazırlamış.
Ali Bey’in 19. yüzyılda yazdığı ilk mizah sözlüğü Lehçetü’l Hakayık’ın izinden gitmiş.
Bir parça çağdaşı ekşisözlük’e özenmiş.
Biliyorum gündem ağır, Gezi’de eylem, Lice’de ateş, Mısır’da darbe, piyasalarda sarsıntı derken içimiz karardı.
Gelin en karanlık anda bile mizahın aydınlığına sığınalım.
Ağır gündemi bir de sokaktaki insanın hafif sözlüğünden okuyalım... 


A AB i.
Türklerin girmek istiyormuş, Avrupalıların da almak istiyormuş gibi yaptığı bir ‘encümen-î ülfet’ diyarı, bir sohbet meclisi.
“İddia ediyorum ki Türkiye en geç 1998’de AB’ye tam üye olacaktır. (...) Türkiye Avrupa’ya çok lazım.”
– Başbakan Tansu Çiller, Hürriyet gazetesi, 7 Mayıs 1995 


B Bayrak i.
Bin ayıp örtebilen, hatta kişiyi –biber gazı ve tazyikli su müdahalesi haricinde- dokunulmaz kılan vatandaş aksesuvarı.
“Zanlılar yolda polislerin kendilerini durdurmaması için otomobile Türk bayrağı astı.” Radikal gazetesi, 25 Mart 2005. 


C Cep telefonu i. Gezici vergi dairesi; aradığımız istikamete doğru tüm hatlarda konuşma ücretinin yüzde 57’sini devlete vergi olarak ödediğimiz telefon. Gelişmekte olan ülkelerde yüzde 17 gibi bir oranda kalan toplam vergi tutarına 40 tur bindirdiğimiz ve böylece bizi bir alanda daha dünya şampiyonu yapan mucize alet. 


Ç Çapulcu s.
Almancaya dahi “Ich chapuliere, Du chapulierst Er/Sie/Es chapuliert” şeklinde çekimli bir fiil kazandıran Taksim Gezi Parkı direnişçilerinin zâtî ve sübûtî sıfatlarının en yücesi. 


D Darbe i. Oyucu ve soyucu bir matkap türünün temel özelliği; bazı generallerin elindeki matkabın asli fonksiyonu. 


E Emek Sineması i.
Büyük İstanbul depremi öncesinde risk taşıdığına hükmedip hemen yıktığımız ve kültüre olan derin merakımızdan ötürü yerine hızla yeni bir bina inşa etme önlemi aldığımız –nedense– tek İstanbul yapısı. 


H Hegel i.
Hrant Dink’in katili Ogün Samast’ın 25 Temmuz 2011 tarihli duruşmadaki kişisel savunmasında sekiz kez atıfta bulunduğu, felsefede çelişki ve diyalektik yöntem kuramlarının geliştiricisi olan Alman filozof, Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831). 


İ İkiz yatak olayı i. Bir Demet Tiyatro adıyla bilinen yerli televizyon dizimizde “Çıkar şu üstündekileri, ne dediğin anlaşılmıyor” şeklinde olağandışı repliklere sahip olan Saldıray Abi karakterinin Züleyha’yı sıkça davet ettiği olay. “– Saldıray Abi: Mayomu neyin getirdim, küvete gireriz diye...
– Züleyha: Ne küveti Saldıray Abi... – Saldıray Abi: Haaa direkman ikiz yatak olayı dersen ona da varım...” -Bir Demet Tiyatro, Star TV, 1995-2002 


J JİTEM i.
1. Vatan için kurşun atabilen ‘şerefli’ insanların “Bu işlere girmek var, çıkmak yok” şiarıyla bir araya geldiği, 5-15 bin cinayet işlemiş olabileceği ileri sürülen, ama içini 1 mumluk bir demokrasi ışığıyla dahi aydınlatamadığımız bir ‘siğil toplum’ örgütü.
“Ve bu 5-15 bin cinayet iddiasına karşılık JİTEM hakkında açılmış, devam eden bugün sadece 1,5 dava bulunuyor.” – Demiray Oral, Taraf gazetesi, 6 Şubat 2009
2. Ardında bıraktığı kalıntılarla geçmişimize ayna tutan kadim bir uygarlık.
“Diyarbakır kazılarında arkeologlar olay yeri inceleme gibi çalışıyorlar! Jitem uygarlığına ait kalıntılarda yeni kemikler bulunuyor...” – Cüneyt Özdemir, twitter.com, 18 Ocak 2012
K Kentsel dönüşüm i.
Allah’ın takdirine bırakmadığımız bir kitlesel sürgün uygulaması.
“Biz bunu yapamazsak Cenabı-ı Hak yapıyor. Erzurum ve Bingöl’de depremler sonrası mecburen kentsel dönüşüm yaptık.” – Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Müsteşarı Sabri Erbakan, Radikal gazetesi, 4 Mayıs 2006 


L Linç i.
Sokaktaki ‘hassas vatandaş’ın sık sergilediği bir ‘hassasiyet açılımı’. 


M Maço i. Tüm bölgelerimizde her mevsim yetişebilen hıyarağası. 


N Nikâh i. Bir erkekle bir kadının TC İçişleri Bakanlığı’ndan –2013 rakamlarıyla– 66 TL’ye, içinde 5 kuruş olmayan bir cüzdan alarak devletlerini daha yakından tanıma imkânı buldukları ve buna –neden bilinmez– çok sevindikleri bir tören. 


Ö ÖSYM i. Bir ara ‘TC Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi’ olarak da bildiğimiz, günümüzde neredeyse ‘Ölçüsüz, Sınırsız Yanlışlıklar Merkezi’ne dönüşmüş, istifaya karşı da tam korumalı güzide bir kurumumuz. 


P Penguen i.
‘Üç maymun’un pek sevdiği Antarktikalı bir dost. 


R Redhack i. “Hak yiyen hack yer” düşüncesiyle 1997’de kurulmuş bir bilgisayar korsanlığı grubu. 


V Vajinal orgazm i.
“Ben senin varolma ihtimalini sevdim” diyebileceğimiz şey. (Bkz. “Ben Lacan’ın yalancısıyım”) “Dişi maymun için orgazm diye bir şey yoktur; dişi insan için bu bir ihtimaldir.” – Luigi Zoja, The Father: Historical, Psychological and Cultural Perspectives, 2001 

W W ‘Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Kanunu’na uygun olmayan –q ve x gibi– bir harf. Nedenini Türkiye hudutları içinde “Why” diye sormanın makbul olduğu, “Çawa” diye sormanın olmadığı harf. 


Y Yazlık i.
Türkiye’deki evli erkeklerin, hanımı ve çocukları gönderip şehirde yaz bekârı olarak kalma ve hayaller kurma ihtimali. 


Z Zamanaşımı i. Babacan Türk hukuk sisteminin hassas bir sigortası.