Sanat-gastronomi dünyası elele!

Düne kadar moda dünyası ile sanatçı işbirlikleri yere göğe konulamazdı. Şimdiyse yükselen değer yemek pişirme ve sanatçı işbirliklerinin belki de en iddalıları artık bu minvalde gerçekleşiyor.

Yaşayan çağdaş sanatçılar içinde eserleri en yüksek bedele ulaşan isimlerden biri, Damien Hirst. 90’ların başında reklamcı Charles Saatchi tarafından desteklenen YBA (Young British Artists- Genç İngiliz Sanatçılar) sergisiyle ortaya çıkan grubun yıldızı hep en parlak olanı. Hirst şöhretini tartışmalı eserlerinin yanında bir rock-starı andıran kişiliğine de borçlu.

Kendisi sanat piyasasını şok eden eserlerle ortalığı salladığı günlerde bir de Notting Hill’de ‘Pharmacy-Eczane’ isimli bir lokanta açmış; mekan o yıllarda en parlak günlerini yaşayan Londra sosyal hayatının çok konuşulan adreslerinden birine dönüşmüştü. Dekorasyonunda hakim olan ilaç tabletleri, her zaman Damien Hirst’ün eserlerinde kullandığı en popüler unsurlardan biri. Sanatçının gerçek bir eczaneden yola çıkarak modellediği bu lokanta o denli realistti ki Kraliyet Eczacılık Topluluğu ‘toplumu yanlış yönlendirme’ suçundan yasal işleme başlanması için uyarıda bile bulunmuştu. (Bu deneyimin çağdaş sanat dünyasıyla yeri geldiğinde dalga geçmeyi de ihmal etmeyen, kendine ait bir espiri anlayışı olan Hirst’ü çok eğlendirdiğini tahmin ediyorum.)

Pharmacy 2, Londra

Damien Hirst şimdi de Pharmacy 2 ile geçtiğimiz Şubat ayında ‘mutfağa’ dönüşünü gerçekleştirdi. Kendisinin Londra’daki müzesinde açılan lokantada ünlü İngiliz şef Mark Hix ile birlikte çalışıyor. Hearst ‘Burası benim iki büyük aşkımın buluştuğu yer: sanat ve yemek’ diyor Evening Stardart’a verdiği röportajda. ‘Mark hep sevdiğim , yemeğe yaklaşımını beğendğim bir şef oldu o yüzden bu projede birlikte çalışıyor olmamız harika’ diyor. (Mark Hix İngiltere’nin en ünlü şeflerinden. İngiliz gastromonisi üzerine kitapları var ve lokantalarında yerel mutfağa yönelik mönüler sunuyor.)

Pharmacy 2’nin dekorasyonu da Hirst’ün sanatçı estetiğinin izlerini taşıyor. Tabii Hirst’ün gastronomi dünyasına ilk girişine nazaran daha az çalımlı, daha az gösterişli bir mekan. Sanatçının meşhur kaleidoskop kelebek işleri, eşkenar dörtgen bar sandalyeleri ve yine her yere yayılmış ilaç tabletleri Pharmacy 2’deki Hirst estetiğinin de anahtar unsurları.

Tramshed, Londra 

Londra’da Damien Hirst’ün bir başka eserine karşı yemek yiyebileceğiniz bir adres de Shoreditch’deki Tramshed. Yine şefliğini Mark Hix’in üstlendiği lokantada mönü tavuk ve sığır eti üzerine. Damien Hirst bu popüler lokanta için özel bir iş tasarlamış. Formaldehit içinde ölmüş hayvaları kullanarak yaptığı eserlerleriyle tanınan sanatçı Tramshed için de mönünün içeriğine uygun ‘Cock and Bull- Horoz ve Boğa’ adlı eseri üretmiş. Sanatında ‘şok edici taktikleri’ kullanmayı seven bu iddialı sanatçının belki de en hatırlanan eserleri, kadavralar bozulmasın cesede kan yerine pompalanan formaldehiti kullanarak yaptığı eserler. Burada da bir inek ve üstündeki horoz, formadehit tankının içinde ve müşterilerin tepesinde bir heykel olarak sallanıyor. Bu heykel de sanatçının çığır açan ‘Natural History-Tabiat Bilgisi’ adlı konserve hayvan serisinin bir parçası.

Her ay özel bir mühendis ekibi eserin bakımını yapmaya geliyormuş. Eski bir jeneratör satralının içinde, garsonlar bir yandan çatalları parlatır mutfağa malzemeler taşınırken bir grup adamın da tavana asılı ineği kuruttuğu bir sahne demek ki Tramshed’de her ay yaşanıyor. Damien Hirst işte tam da böyle bir sanatçı, sadece eserleriyle değil o eserle ilgili yaşattığı (farklı!) deneyimler de izleyeni bir sanat performansının ortasına düşürebiliyor.