Facebook ve toplum mühendisliği

Uygulamalar Facebook'un toplumsal baskı oluşturarak sosyal davranışları etkileme gücünü gösteriyor.

Technology Review dergisinde Tom Simonite imzasıyla yayınlanan “Facebook’un Bildikleri” (What Facebook Knows) başlıklı yazının özet derlemesine, dördüncü ve son bölümle devam ediyoruz.

Facebook’un milyonlarca üyesine ait her türlü veriyi içeren bilgi havuzu, sosyolojiden bilgisayar mühendisliğine kadar çeşitli alanlardan biliminsanlarının oluşturduğu Data Science Team (Veri Bilim Ekibi) tarafından düzenli olarak takip ediliyor, çeşitli analizlere tabi tutuluyor.

Veri havuzu, Facebook üyelerinin doğum tarihinden ilişki durumuna kadar hem profil bilgilerini hem de paylaştıkları fotoraflardan haberlere kadar “Zaman Tüneli”ndeki her harekete ait bilgiyi içeriyor. Cameron Marlow yönetimindeki Veri Bilim Ekibi, havuzda yer alan verileri kullanarak Facebook üyelerinin sosyal davranışları üzerine araştırmalar yapıyor, raporlar yayınlıyor

Marlow, Veri Bilim Ekibi’nin üyeleri manipüle etmek için değil, Facebook ‘ta neler olup bittiğini daha iyi anlamak için çalıştıklarını söylüyor: “Sosyal iletişim şeklini değiştirmek gibi bir amacımız yok. Hedefimiz, olan biteni daha iyi anlayarak insanlara distedikleri gibi tecrübeler yaşayabilecekleri bir platform sunmak.”

Marlow’un bu açıklamasına rağmen, Veri Bilim Ekibi’nin Facebook üyelerinin davranış şekillerine yönelik hiçbir şey yapmağı anlamına gelmiyor. Veri Bilim Ekibi üyelerinin ortaya çıkan bir fikirden hareket ederek bu fikri milyonlarca insanı kapsayacak bir deneye dönüştürme süreçleri, akademik dünyadaki sosyal bilimcilere oranla çok daha kısa.

Örneğin, nisan ayında Zuckerberg, daha fazla insanın organ bağışı için kayıt olmalarını artırmak amacıyla Facebook’taki sosyal etkisini kullanmaya karar verdi. Bu kararı takiben üyelerin “Zaman Tüneli”e organ bağışçısı olduklarını belirtebilecekleri bir kutu yerleştirildi. Bu kutu tıkladığında tüm arkadaşlarına o kişinin kayıtlı organ bağışçısı olduğu bilgisi ulaştı. Uygulama ABD’de öylesine bir sosyal baskı baskı oluşturdu ki ülkenin 44 eyaletinde kayıtlı organ bağışçısı sayısında 23 kat artış gerçekleşti.

Marlow’un ekibi şu sıralar, ABD 2010 ara seçimlerinin sonuçları ve üyelerinin birbirleri üzerindeki etkisinin Facebook tarafından yönlendirilme potansiyeli içerikli bir rapor hazırlamakla meşgul. Firma 2008’den bu yana kullanıcılarına profil sayfalarında oy kullandıklarını belirtme imkanı sağlıyor. Bir kullanıcı profilinde oy kullandığını işaretlediğinde arkadaşlarına giden otomatik Facebook mesajı, onları da oy kullanmaya çağrıyor.

Marlow, arkadaşının oyunu kullandığı mesajı alan kişilerin bilgileriyle seçmen kayıtlarından kimlerin oy kullandığını eşleştirebildiklerini söylüyor. (Marlow’un ifadesine göre işlem şifreli gerçekleştirilmiş ve oy kullanan kişilerle verilen oyun içeriği eşleştirilmemiş.)

Bunun sadece bir başlangıç olduğunu belirten Marlow, eğer Facebook’un toplumsal davranışları etkileme potansiyeli varsa, gelecekte başka kurumlara da benzer amaçla Facebook’u kullanma imkanı sağlanabileceğini söylüyor. Örneğin, ABD Kalp Vakfı sağlıklı beslenmeyi teşvik etmek isterse, Facebook’un toplum mühendisliği senaryosuna başvurabilir.

Her ne koşulda olursa olsun değişmeyecek temel ve ana amaçlarının kullanıcılarının çıkarını korumak olduğunu vurgulayan Marlow, üyeleri için Facebook’u daha akıllı bir platform yapmaya çalıştıklarını ekliyor ve bu sırada insanoğlunun kendini daha iyi anlamasına katkıda bulunacaklarını söylüyor. 


Not: Bu yazı, Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından yayınlanan Technology Review dergisinin, internette (www.technologyreview.com) yer alan Temmuz/Ağustos 2012 sayısında, Tom Simonite tarafından kalem alınmış “What Facebook Knows” başlıklı makaleden özetlenerek derlenmiştir.

Technology Review, MIT’ye ait bağımsız bir medya kuruluşudur. 1899’dan bu yana yayınlanan dünyanın en eski teknoloji dergisi olan Technology Review, bugün farklı dijital ve basılı platformlarda, beş farklı dilde, dünya genelinde iki milyondan fazla kişiye erişmektedir.