Facebook'un bildikleri

Facebook'taki kurum içi sosyologlarının araştırmaları, insan davranışları hakkında bildiklerimizi kökten değiştirebilir.
Facebook'un bildikleri

Cameron Marlow, kendisini in-house sosyolog olarak tanımlıyor. (Fotoğraf, technologyreview.com sitesinden alınmıştır.)

Kurucusu Mark Zuckerberg’in çeşitli ortamlarda dile getirdiği gibi, Facebook eğer bir ülke olsaydı 900 milyon üyesi ile dünyanın en büyük üçüncüsü ülkesiydi.

Hem de öyle bir ülke ki, gelmiş geçmiş tüm devletlerin ve her türlü siyasi rejimin vatandaşları hakkında sahip olduğundan katbekat fazla bilgiye sahip bir ülke... Vatandaşlarının aralarındaki özel sohbetleri, aile fotoğrafları, tatil programları, nereye kimle gittikleri, evilikleri, nişanları gibi her türlü bilgi bu ülkenin bilgisayarlarında kayıtlı olurdu.

Facebook bugün, insanlık tarihi boyunca sosyal davranış biçimleri üzerine derlenmiş en kapsamlı veriye sahip. Muhtemelen bu satırları okuyan herkesin de bazı kişisel bilgileri bu veri okyanusunun içindedir.

Hemen herkesin hayatının bir parçası haline gelmiş olmasına rağmen Facebook bugüne kadar elindeki bu bilgi okyanusuyla pek bir şey yapmış değil. Ne var ki halka açılmanın getirdiği kârlılık baskısı, bilginin bir şekilde kullanımını da gündeme getirecektir. Bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş kapsamdaki bu bilgi kaynağından herkes bir şeyler çıkmasını bekliyor ama ne çıkacağından kimse pek emin değil.

“Data Science Team”
Hepimize ait bu veri havuzundan nelerin öğrenilebileceği üzerine yürütülen çalışmaların başında 35 yaşındaki Cameron Marlow var. Şirket içinde Veri Bilim Ekibi (Data Science Team) olarak bilinen Marlow yönetimindeki bu grup, günümüz “sosyal iletişim ağı” çağının Bell Laboratuvarlarına benziyor. (Bell Laboratuvarları radyo astronomi, transistör, lazer, enformasyon teorisi, UNIX işletim sistemi, ve C programlama dili dahil çok çeşitli devrimsel teknolojiler geliştiren kendi türündeki ilk tesisti. Bell Laboratuvarlarında tamamlanan yedi esere Nobel Ödülü verilmiştir. http://tr.wikipedia.org/wiki/Bell_Labs)


Grup şimdilik 12 biliminsanından oluşuyor fakat sayının bu yıl iki katına çıkarılması planlanıyor. Temel görevleri, matematik, bilgisayar programcılığı ve sosyoloji yardımıyla eldeki veri üzerinde araştırmalar yaparak Facebook’un iş modelini ve toplum bilimini ilerletecek içgörüler bulmak.

Facebook’un elinde bu kapsamda veri olmasını sağlayan dâhiyane yöntem, üyeler sosyalleşirken devreye giriyor. Hepimiz Facebook’a üye olurken ve kullanırken profilimize yaş, cinsiyet, e-posta adresi gibi bilgiler giriyoruz. Kimisi daha da ileri giderek medeni durumundan cep telefonu numarasına kadar paylaşıyor.

Geçtiğimiz yıl devreye giren ve profil sayfalarını yeniden tasarlayan Zaman Tüneli, dileyen kullanıcılara geçmişe dönük, çalıştığı iş yerleri, yaşadığı şehirler gibi ilave bilgi girme imkanı da sağlıyor. Paylaşılan mesaj ve fotoğraflara, kullanıcı izin verirse, harita üzerinde yer etiketi eklenebiliyor.

Son iki yıldır İnternet üzerinde başka yerlerdeki hareketler de Facebook’un ünlü “Beğen” (Like) butonu ile takip ediliyor. Facebook’un dışında herhangi başka bir uygulama veya internet sitesinde bulunan “Beğen” butonu ile kullanıcı ilgi duyduğu marka, ürün veya içerik hakkında beğenisini belirtebiliyor.

Geçtiğimiz sonbahardan bu yana devrede olan bir diğer Facebook uygulaması da kullanıcıların internet üzerindeki davranışlarını, “Beğen” butonunun tıklanmasına ihtiyaç kalmadan otomatik takip ediyor. Belli uygulamalar ve belli internet sitelerinde bir müzik parçası dinlendiğinde veya bir haber okunduğunda bu bilgi, “Beğen” butonu tıklanmasa bile, Facebook’a gidiyor. Bu uygulamanın ilk beş ayında beş milyarı aşkın müzik dinleme hareketi kataloglanmış.

Kataloglanmış bu bilgi, Facebook profillerinde girilen sosyal bağlantılarla eşleştirildiğinde, kullanıcıların yaşamları ve etkileşimleri hakkında son derece zengin bilgi elde ediliyor.

Gelinen noktayı Marlow, “Dünya ilk kez insanlar arası iletişim hakkında bu boyutta ve kalitede bilgi görüyor” sözleriyle özetliyor. Marlow ‘a göre, bu verinin kaynağının araştırılması, bilimin insan davranışları hakkında sahip olduğu anlayışı kökten değiştirecek. Marlow’un ekibi ayrıca, sosyal davranışlarımızı etkileyebilmeleri için Facebook’a ve reklamverenlere, çıkarlarına uygun yardım edebilir. Daha da ötesinde, Marlow’un ekibinin çalışması Facebook’un para kazanabileceği yepyeni yollar bulmasını sağlayabilir.

-------
Devam edecek. Haftaya, “Bulaşıcı Enformasyon.”
-------

Not: Bu yazı, Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından yayınlanan Technology Review dergisinin, internette (www.technologyreview.com) yer alan Temmuz/Ağustos 2012 sayısında, Tom Simonite tarafından kalem alınmış “What Facebook Knows” başlıklı yazısından özetlenerek derlenmiştir.

Technology Review, MIT’ye ait bağımsız bir medya kuruluşudur. 1899’dan bu yana yayınlanan dünyanın en eski teknoloji dergisi olan Technology Review, bugün farklı dijital ve basılı platformlarda, beş farklı dilde, dünya genelinde iki milyondan fazla kişiye erişmektedir.