Aziz Nesin ustanın tiryakilerine...

Aziz Nesin ustanın 'Azizname'si bu kez Tiyatro Seyirlik tarafından oynanıyor. Hüseyin Avni Danyal ile Serhat Nalbantoğlu'nun kurdukları bu yeni topluluğu, ilk önce...

Aziz Nesin ustanın 'Azizname'si bu kez Tiyatro Seyirlik tarafından oynanıyor. Hüseyin Avni Danyal ile Serhat Nalbantoğlu'nun kurdukları bu yeni topluluğu, ilk önce, tiyatro yaşamımıza yaptıkları başarılı giriş, sonra da seçmiş oldukları bu ilk oyun dolayısıyla kutlamak isterim. Topluluğun bu başarısında, hiç kuşkusuz, 'Azizname'yi Aziz Nesin'in yapıtından derleyip 1995 yılından beri değişik tiyatro topluluklarıyla sahneleyen Yücel Erten'in katkısı çok büyük. Bir de metni derinden kavradıkları görülen topluluğun ciddi takım oyunculuğunun.
Aziz Nesin gülmece yazınımızın olduğu kadar Türk tiyatrosunun da en önemli yazarlarından biridir. Bana göre, dünya tiyatrosunun da. 'Biraz Gelir misiniz?', 'Bir Şey Yap Met', 'Tut Elimden Rovni', 'Çiçu' yazıldıkları yıllarda Fransızcaya ya da İngilizceye çevrilmiş olsalardı, Aziz Nesin'in adının bugün İonesco ve Beckett'le birlikte 'aykırı tiyatro'nun önde gelen yazarları arasında sayılacağına inanıyorum. Örneğin 'Bir Şey Yap Met', Ionesco'nun benzer konuyu sahneye getirdiği 'Kral Ölüyor'dan üç yıl önce yayımlanmıştır.
'Erkek Sabahat', 'Gol Kralı Sait Hopsait', 'Hadi Öldürsene Canikom!' gibi hoş ara oyunların yanı sıra, bir bölümü öykülerinden sahneye uyarlanan 'Toros Canavarı', 'Düdükçüler ile Fırçacıların Savaşı', 'Sen Gara Değilsin', 'Yaşar Ne Yaşar, Ne Yaşamaz' gibi toplumsal, siyasal çarpıklıkları eleştiren komedyalarıyla tiyatroya farklı bir hava, farklı bir anlatım, farklı içerik getiren bu büyük yazarın dönemin iktidarlarını olduğu kadar bağnaz çevreleri ne kadar rahatsız ettiği de ayrı bir oyun konusu olabilir.
Nesin'i düşman belleyen bu çevreler onun kendilerine yönelik alaycı eleştirilerini hazmedememişler ve bilindiği gibi, ortaçağdan kalma bir alışkanlıkla, onu, başka aydınlarla birlikte, diri diri yakmaya bile kalkışmışlardır.
'Azizname', Aziz Nesin'in kimi öyküleriyle kimi yazılarından Yücel Erten'in oluşturduğu bir bütün. Aralarında doğrudan bir bağlantı aranmadan birbirlerine eklenmiş, ancak her biri kendi başına yaman bir toplumsal, siyasal eleştiri getiren, güncelliklerini hiç yitirmemiş, yitirmeyecek gibi de görünen tablolardan oluşan müzikli bir taşlamalı güldürüler demeti. Aziz Nesin'in gerçek yaşamıyla bağlantılı tablolardan ve bireysel gözlemlerle eleştirilerden oluşan ilk bölümü siyasal taşlamalar izlemekte. Bu bölümde, arasında kendini 'padişah' diye yutturmak isteyenlerden darbelerini bir türlü yapamayan 'paşa'lara varıncaya kadar neşeli bir tablolar geçidi izlemekte seyirci ve her tablosu bir 'kıssadan hisse' niteliğindeki bu uyarlamanın esprisine daha ön oyundan kendini kaptırmakta.
Bunu sağlayansa, başta, ilk 'Azizname' düzenlemesini 1995'te yapan ve o tarihten bu yana oyunu değişik tarihlerde değişik topluluklarla sahneleyen Yücel Erten'in giderek mükemmele yönelmesi. Ancak, 'Azizname'nin bu başarısında, kuşkusuz, şarkılı bölümlerdeki esprinin altını inceden inceye çizen müziği yapan Turgay Erdener ile tipleri ve olayları canlandırmada uygun dans düzenini yaratan Salima Sökmen'in de büyük payı var. Bu ikili, bütünle örtüşen, seyirciyi hemen saran sıcak bir hava estiriyorlar sahnede. Bütün kadronun birbirleriyle son derece doğal bir biçimde uyuşan usta işi takım oyunculuğu da.
Nesin'in tarzına uygun
Her biri her tabloda başka bir tip yaratan bu oyunculardan Hüseyin Avni Danyal'ın 'Azizname'yi Van Devlet Tiyatrosu'nda sahneye koymuş olduğunu biliyoruz. Tiyatro Seyirlik'in öteki oyuncuları Serhat Nalbantoğlu, Özgür Ozan, Mahir İpek, İdil Fırat, Levent Beceren, Derya Artemel, Erkan Bektaş da her tabloda Aziz Nesin'in tarzına ve beklentisine uygun tipler yaratmışlar.
Bir sürpriz de her birinin neredeyse bir operacı yeteneğinde olduğunu görmek. Bu arada seyirci niyetlendikleri ihtilali bir türlü gerçekleştiremeyen korkak ve gülünç 'paşalar'ın radyoevindeki 'kamuflaj' çabaları sırasında giderek başarılı birer 'sazende', 'kanuni', 'tamburi', 'udi' ve 'dümbelekçi' oluvermelerini, 'Bir ihtimal daha var' gibi şarkılarla şaşkın hallerini dile getirmelerini de hayranlıkla izliyor.
Aziz Nesin ustanın ustaca sahnelenen çarpıcı kıssadan hisseleri tiryakilerine hararetle önerilir.