'Komple bitiğiz'

Sevgili okuyucular, bu Pazar dil sohbetine ne dersiniz? Geçen gün üç yaşındaki torunum bir şarkı sözü mırıldanıyordu: 'Komple, komple, komple itiz!'

Sevgili okuyucular, bu Pazar dil sohbetine ne dersiniz? Geçen gün üç yaşındaki torunum bir şarkı sözü mırıldanıyordu: 'Komple, komple, komple itiz!' Önce ne dediğini anlamadım. İngilizce'deki üçüncü tekil şahıs anlamına gelen 'it is' zannettim. Bu yorum manasız gelince de 'Hepimiz köpeğiz' diyorlar herhalde dedim. Öyle ya, 'Ebabil bir kuştur, bunu bilmeyen p...tur' diye şarkı sözü yazanlar, pekâlâ bu münasebetsizliği de yapmış olabilirlerdi.
Meğer bu kakafonik sözüm ona şarkı şöyleymiş:
'Komple komple komple bitiğiz
Komple komple komple kritiğiz
Komple komple komple tikiyiz'
* * *
İşin asıl üzülecek tarafı, bu saçma sapan şarkı bozuntusunun son günlerde herkesin dilinde dolaşıyor olması. Nereye gitseniz, 'komple komple' diye bağırıldığını işitiyorsunuz. Şuradan buradan çalıntı melodisi bir tarafa, asıl hiçbir müzik değeri olmayan bu gürültü kirliliğinde kullanılan dile üzülüyorum.
Özellikle çocuklara ve gençlere seslenen şarkı sözlerinde korkunç bir yozlaşma, yabancılaşma ve kabalaşma var. Benzeri pop parçalarında da 'ediyosun, geliyosun, özeniyo, çözemiyo, bi' gibi Türkçe'nin genel söyleniş kurallarına aykırı söyleyişlere sıkça rastlanıyor. 'Tikiyiz, kritiğiz' gibi Türkçe'de olmayan biçimlere yer verilen bu şarkıda 'be, ya' gibi kaba dildeki ünlemler de bolca kullanılmış. En kötüsü de, tek tek sayıldığında 91 kelimenin kullanıldığı 'Komple' adlı şarkıda nakarat bölümündeki bir kelimenin tam 36 defa tekrarlanıyor olması. Bu, şarkıdaki sözlerin yüzde 40'ını tek bir kelimenin oluşturduğu anlamına geliyor.
Zaten şu anda dilde yaşadığımız en büyük olumsuzluk bu... Türkçe'nin zengin söz varlığından yazarlarımız, şairlerimiz, söz yazarlarımız, öğretmenlerimiz, öğrencilerimiz yeterince yararlanamıyor. Konuşmalar, yazılar birkaç yüz kelime etrafında dolaşıyor.
Halbuki Türkçe, mükemmel ses yapısı ve âhengiyle, gelişmeye uygun muhteşem şekil yapısıyla, geniş söz varlığıyla yeryüzünün en güçlü dillerinden biri, bence en güçlüsü... Bunu yalnız bizler değil yabancı dil bilimciler de söylüyor. Yabancı Türkologlar Türkçe'nin müzik gibi bir dil olduğunu belirtiyorlar. Sesler mükemmel bir uyumla kelimelerde sıralanıyor. Türkçe bir kelimede bir sesten sonra hangi sesin geleceği bellidir, hangi seslerin de gelemeyeceği bellidir. Aynı durumu eklerde de görüyoruz. Bir kelime köküne gelecek ekler de bellidir, gelemeyecek ekler de... Bu özellikler Türkçe'ye yeni kelime ve terim üretmede çok büyük bir güç vermektedir.
Bütün bu olumlu özelliklere rağmen ne yazık ki Türkçe'yi hakkıyla kullanamıyoruz. İş yeri adlarında yabancılaşma var. Özel radyo ve televizyonların çoğunda Türkçe yanlış, yozlaştırılmış, yabancılaştırılmış, kabalaştırılmış biçimde kullanılıyor. Daha da önemlisi, yayınların söz varlığı giderek kısırlaşıyor.
Uzun lafın kısası, sevgili okuyucular 'komple bitiğiz'...
* * *
Bereket versin ki Türk Dil Kurumu (TDK) var. TDK'nın değerli başkanı Prof. Dr. Şükrü Halûk Akalın'ın verdiği bilgiye göre, TDK Türkçe'nin zengin söz varlığını her ortamda halkımızın kullanımına sunmak için son yıllarda önemli atılımlar gerçekleştirdi. 'Türkçe Sözlük'ün son baskısı 104.481 söz varlığı ile 2005 yılında yayımlandı. Bu sözlüğün sanal ortamdaki sürümü olan 'Güncel Türkçe Sözlük' sürekli geliştiriliyor. Şu anda ağ ortamındaki sözlükte söz varlığı 114.000'e ulaştı. Terimler alanında ise büyük bir çalışma tamamlandı ve her bilim dalından yaklaşık 180.000 terim sanal ortamda kullanımda. 'Kişi Adları Sözlüğü'ndeki 11.000 civarındaki söz varlığı ile ağ ortamındaki sözlüklerdeki söz varlığımız 300.000'e ulaştı.
Önemli olan bu söz varlığını kullanılır hâle getirmektir. Bunun için de çalışmalar yapılıyor. TDK'ya e-posta adresini gönderen herkese ücretsiz olarak her gün iki kelime gönderiliyor. Üye sayısı 50.000'i aşmış. Bu yıl '75. Dil Bayramı' kutlamalarına yetiştirilecek olan önemli bir eser de 'Güncel Türkçe Sözlük Yoğun Diski' (CD). Bu yazılımda anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamları, türleri, kökenleri öğrenilebileceği gibi, TRT'nin usta sunucularının seslendirmesiyle her kelimenin doğru ve örnek söylenişi yer alacak. Kelimenin doğru söylenişini dinleyen kişi dilerse kendisi de o kelimeyi tekrarlayacak, bilgisayar bu söyleyişi kaydedecek ve kullanıcı her iki söyleyişi karşılaştırabilecek. Ama en ilgi çekici yanı ise kullanıcıların söz varlığını geliştirmelerine yardımcı olacak çeşitli oyunların bulunması. Çocuklarımız, gençlerimiz çeşitli oyunlar oynayarak söz varlıklarını geliştirebilecekler.
Geçen yıl başlatılan bir çalışmayla artık sözlüklerimize bağlantı ücreti dışında herhangi bir ücret ödemeden cep telefonlarından da erişebilmektedir. Kablosuz erişim düzeneği KED (Wireless application protocol WAP ) özelliğine sahip cep telefonlarından ked.tdk.org.tr adresine gelindiğinde sözlükler anında kullanılabilmektedir.
* * *
Hepinize güzel Türkçe ile sürülen sağlıklı bir ömür diliyorum.