Vatandaşlık şartı nedir?

Anayasa'da 'vatandaşlık', siyasî haklar ve görevler arasında birinci sırada sayılmıştır. Anayasa'nın 'Türk vatandaşlığı' başlıklı 66. maddesine göre, 'Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür'.

Anayasa'da 'vatandaşlık', siyasî haklar ve görevler arasında birinci sırada sayılmıştır. Anayasa'nın 'Türk vatandaşlığı' başlıklı 66. maddesine göre, 'Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür'.
Bu tariften hareket eden 403 sayılı 'Türk Vatandaşlığı Kanunu'ndaki 'Türk' sıfatında, 'vatandaşlık bağı' tek esas olarak kabul edilmiştir. Yani, vatandaşlık bağı sözünde, hiçbir etnik, dinî, sosyal ve kültürel değer yargısı bulunmamaktadır. Vatandaşlık, sadece siyasî ve hukukî bir kavramdır.
Siyasi ve hukuki kavramları, sosyo-kültürel ve duygusal unsurlarla ifade etmek çok zordur.
KONDA'nın Milliyet Gazetesi için yaptığı 'Kimlik Araştırması'nın bizce en önemli açmazı, siyasî-hukukî bir kavram olan 'Türk Vatandaşlığı'nı (Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı değil), sosyo-kültürel ve duygusal unsurlarla açıklamaya çalışmasıdır.
Anketteki, 'Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı olmak için hangisi şarttır?' sorusuna verilen cevap tercihleri arasında, aslında doğru olan tek cevap yoktur. Çünkü bunlar Türk Vatandaşlığı'nın 'şartları' değildir. Vatandaşlık şartları, Anayasa'da ve kanunda belirtilmiştir. Anketörler bu
soruyu bana sormuş olsalardı, benim cevabım da yüzde 82'lik
ana grubun dışında kalırdı.
***
Sakın yanlış anlaşılmasın. KONDA'nın bu araştırmasını takdir ve araştırmayı yapan Tarhan Erdem'i tebrik ediyoruz. Ancak, Milliyet'te yayımlanan ilk bölümündeki soruların daha iyi hazırlanabileceğini düşünüyoruz.
Meselâ, T.C. yurttaşlığının şartları sorulacağı yerde, Türk etnik kökenli ve Müslüman olmanın kimlik içindeki yeri daha farklı şekilde sorulabilirdi. Bu arada 'Türkiyelilik'ten ne anlaşıldığı ve 'Türkiyeyi seviyor olma'nın ölçüsü de bilinmemektedir.
İkinci ana sorudaki, 'etnik gruplara destek' ile 'dinî gruplara destek' ifadelerinden ne anlaşıldığı da kestirilememektedir.
***
Bu açmazlara rağmen, ilk sorudaki sıralamayı; Türk vatandaşlarının etnik kökene diğer unsurlara oranla daha az önem verdiği; dinî özelliği etnik kökene göre biraz daha fazla öne çıkardığı; Türkiye sevgisinde birleşildiği şeklinde yorumlamak mümkündür. Bu da, Türkiye'deki insanımızın, genellikle hoşgörülü ve vatansever olduğu sonucunu ortaya koymaktadır.
Devletin farklı kimliklere yaklaşımı konusunda ayrıntılar belirtilmediği için, bu sorunun sonuçlarını, farklı kimliklerin her türlü talebine devletin destek vermesi şeklinde yorumlamak doğru değildir. Ancak, insanımızın farklı etnik ve dinî kimliklere hoşgörüyle yaklaşılması eğiliminde olduğu söylenebilir.
Bu sonuçlar, Türk toplumunda 'ırkçı' ve 'dinci' saplantıların olmadığı konusundaki tezimizi destekler mahiyettedir.