Futbol güncel sanata konu olursa

Dünya kupasını izlediğimiz şu günlerde güncel sanatın futbolla ilişkisini anlamaya çalışıyoruz.
Futbol güncel sanata konu olursa

Tamam, üzerimde baskı var kabul ediyorum. Dünya kupasını izlediğimiz şu günlerde futbol yazsana diyenler mi istersiniz, futbol üzerinde yapılmış güncel sanat işleri var mı diye soranlar mı... Baştan uyarmalıyım ki bu bir futbol yazısı değil, ama gelin görelim ki futboldan esinlenmiş, hatta kimi futbolculara fena halde takmış sanat işleri de yok değil. Gelin bu hafta bu iki dünya nasıl bir araya gelmiş bazı örnekler üzerinden bakalım.

10- George Best’in video portresi- Hellmuth Costard

Tarih 12 Eylül 1970’i gösteriyor. Manchester United- Coventry’i 2-0 yenerken Alman sanatçı Hellmuth Costard maçı 16 mm lik kamerasıyla kaydediyor. Tek bir farkla: o da şu ki Costard tüm maç boyunca sadece efsane oyuncu George Best’i filme alıyor. Maç yerine Best’in her anına odaklandığımız izlediğimiz film sayesinde bir futbolcunun portesini çıkarıyor.

9- Pele - Andy Warhol

Şöhretin ve sansasyonun çoğaltılarak kendini yeniden ürettiğini düşünen Andy Warhol futbolu da es geçmemiş olacak ki, Pele’yi portreleştirerek önümüze sundu. Warhol’un futbola olan ilgisinin ne derece olduğu tartışmalı olsa da Pele’yi de pop-art’ın bir parçası olarak tarihe eklemeyi başardığı kesin.

8- Escobar - Carolyn Castano

1994 Dünya Kupası’nda kendi kalesine gol atarak tarihe geçen futbolcu Andres Escobar ülkesine döndükten kısa süre sonra öldürülmüştü. Kolombiyalı sanatçı Carolyn Castano, adı uyuşturucu çeteleri ile anılan Escobar’ı bu kez yarı doğa- yarı uyuşturucu maddesi içeren bitkiler arasında resmederek bir nevi ülkenin kaderine yazılan bir anıt yaratıyor.


7- Avrupa Avrupa Duy Sesimizi- Vahit Tuna

Sanatçı Vahit Tuna’nın 2000 tarihli bu fotoğraf çalışmasında ilk başta rövaşata atan bir futbolcu görsek de, resme yakından bakınca topun futbol değil de bir basketbol topu gördüğümüzü anlıyoruz. Türkiye’yi de oyunun kurallarını kendine göre yorumlamaya çalışan bir futbol takımı olarak düşünürsek işe adını veren sloganı Avrupa’ya bir giriş çabası olarak yorumlamayı size bırakıyorum.

6-Maskeli Top- Kendall Geers

Güney Afrikalı sanatçı Kendall Geers’in aralarında Berlusconi, Tony Blair, Saddam ve Bill Clinton gibi isimlerin bulunduğu siyasi figürlerin maskelerini bir futbol topu üzerine oturttuğu bu iş aslında futbol-siyaset ilişkisini anlatmaya çalışsa da mesele daha çok şey söylenebilecek bu konu üzerinde tek satırlık bir yargıda bulunuyor gibi.

5- Futbolu Seviyorum- Murat Tosyalı

Murat Tosyalı’nın 2013’te açtığı ‘Futbolu Seviyorum’ adlı sergi oyunun kendisinden çok futbol üzerinden erkekliğin tanımlanmasıyla ilgiliydi. Futbol oynamanın ve futbol izlemenin toplumsal cinsiyet rollerini inşası üzerine çalışan Tosyalı, askere gitmek üzere olanların heteroseksüel ya da eşcinsel olup olmadığını anlamak için sorulan soruların başında gelen " futbolu seviyor musun"dan yola çıkmış.

4- Bir 21. Yy Portesi: Zidane- Philippe Perrano ve Douglas Gordon

George Best’in portresinden 35 yıl sonra, bu kez sanatçılar Philippe Perrano ve Douglas Gordon kameralarını Cezayir asıllı Fransız futbolcu Zinédine Zidane’a doğrultup Real Madrid and Villarreal arasında oynanan bir maç boyunca onu çekiyorlar. Zidane ile ilgili yapılan tek iş bu değil üstelik, Zidane'ın 2006 Dünya Kupası finalinde İtalyan savunma oyuncusu Marco Materazzi'ye attığı kafa da bir heykel olarak güncel sanat tarihinde yerini aldı.

3- Futbol Öyküleri: Dir Baff Akoto

2010 Dünya Kupası’nda gözlerin Afrika’ya dönmesiyle eşzamanlı olarak çekilen bu belgesel/video art Gana’lı futbolcu Francis’in öyküsü üzerinden Afrikalı bir gencin futbol endüstrisindeki yerini bulma çabasını anlatıyor.

2- Macarana- Nelson Leirner

Brezilyalı sanatçı Nelson Leirner’in plastik ve seramikten oluşan yerleştirmesinde futbolcu ve seyircilerin yerinde Hulk, Buda, Hello Kitty ve İsa figürleri var. Rio’da yer alan Macarana adlı stadyumdan yola çıkan Leirner, futbol yerine yarı fantastik- yarı Disneyvari bir dünya kurgulamış.

1- Mısır’ın Ultraları- Ronnie Close

Mısır’da yaşayan İrlandalı sanatçı Ronnie Close Tahrir Meydanı protestolarında adını çok duyduğumuz El Ehli takımının taraftarları Ultras’ı filme almış. El Masri ile oynadıkları maçta çıkan olaylar sırasında 74 kişi ölüp, üstüne olaylardan sorumlu tutulup, grup üyeleri idam cezasına çarptırılınca hikayesi büyüyen Ultras’ın hikayesi burada bitmeyecek gibi. Close’un belgeseli yanında fotoğraf serisi de var.