Selam verdim rüşvet değildir deyu almadılar

Derdini bir türlü Kanuni'ye ulaştıramayan Fuzuli en sonunda 'Selam verdim rüşvet değildir deyu almadılar' demekte bulur çareyi.

En son ne zaman birinden mektup aldığınızı hatırlıyor musunuz? Fatura ya da kredi kartı ekstresi değil ama. El yazısıyla yazılmış, üzerine yazanın eli değmiş türden bir mektup. Peki, ya en son ne zaman yazdığınızı?

Mektup yazmanın bir sanat türü olduğunu, yaratıcılık istediğini söyleyen bir sanatçı, Kleopatra’yı örnek göstermiş. Kleopatra’nın yüzyıllar önce kendini bir halıya sardırarak Sezar’a göndermesini ilk mektup sanatı olarak nitelemiş.

1900’lerin ortalarında ise sanatçılar yeniden keşfetmiş mektup sanatını. Mektup kâğıdını tıpkı bir resmin tuvali gibi düşünüp yazmaya başlamışlar. Sadece kâğıda resim yapmayı değil, kelimeleri farklı yerleştirmenin, boyutlarıyla oynamanın, resimleri, fotoğrafları kesip yapıştırarak mektup yazmanın yollarını aramışlar.

Mektubun yeri sadece görsel sanatla sınırlı değil elbette. Mektupla haberleşen sevgililer Héloïse ve Abelard’ı, Halide Edip’in mektuplardan oluşan kitabı Handan’ı unutmak mümkün mü? Bir de Fuzuli’nin meşhur eseri Şikâyetnâme var tabii. Derdini mektuba döken, fakat mektubunu bir türlü Kanuni’ye ulaştıramayan Fuzuli en sonunda “Selam verdim rüşvet değildir deyu almadılar” demekte bulur çareyi. Ya bizim derdimizi bugün Fuzuli’den iyi kim anlatır?

Gelin bu hafta mektup sanatının örneklerine bakalım. Bakalım ki gündemimizi de hayli meşgul eden mektup sanatının inceliklerini daha iyi anlayalım.

Soru: Mektup yazmak nasıl sanat oluyor anlamadım. Örnek verebilir misiniz? @yildirim-gürses
Sevgili @yildirim-gürses, mektup sanatı alışageldiğimiz duvara asılacak, ya da sergilenecek türlerden biraz farklı bir tür. Ama hem düşünce hem el emeği hem de yaratıcılık istediği için elbette bir sanat formu sayılabilir. Mektup sanatı (mail-art) özellikle de 1960’larda ABD’li sanatçı Ray Johnson’ın önderliğinde oldukça yaygınlaşmıştı. Sanatçılar arası karşılıklı mektuplaşmalar olduğu kadar, bazı sanatçılar mektuplarını telefon rehberlerinden buldukları rastgele adreslere göndermeyi de denediler. Birkaç sene sonra bu sanat türü o kadar yayıldı ki 1970’te New York’un ünlü müzesi Whitney’de bir mail-art sergisi düzenlendi. Linkini aşağıya ekliyorum.

Soru: Günümüzde de mektup sanatı devam ediyor mu? Yoksa Twitter mektubun yerini aldı mı? @çıt-çıt-çıt
Sevgili @çıt-çıt-çıt aslınt bakarsan 90’larla beraber mektup sanatı da eski popülerliğini yitirdi. Öte yandan mail-art ile birlikte ortaya çıkan pul tasarımları, kartpostallar, mühür örnekleri ve farklı şekillerde yapılan el üretimi zarflar halen daha çeşitli müzelerin koleksiyonunda sergileniyor. Bunlardan biri de Almanya’daki Schwerin müzesi.

Soru: Peki Fethullah Gülen’in Abdullah Gül’e yazdığı söylenen mektup da bir sanat eseri midir? @birgazeteci
Sanat olsun diye yapıldığını sanmıyorum ama hepimizi ilgilendirdiği kesin sevgili @birgazeteci. Umarız bundan sonra olacaklar ve yazılacaklar bize Fuzuli’yi aratmaz.

Güncel sanatla ilgili aklınıza takılan tüm sorular için: guncelsanatkafasi@gmail.com Twitter: @sanatkafasi @isilegri

Meraklısına linkler:
http://mailartarchive.com/
http://www.artists-pub.eu/presentations/archives-collections/mail-art-archive-at-the-staatliches-museum-schwerin/