Sınır ötesi güncel sanat

Her ne kadar elitist diye genellense de farklı sosyo-ekonomik kesimlere hitap eden ve/veya onlarla birlikte sanat yapan pek çok güncel sanatçı var

Sanat Kafası’nı takip eden bir okuyucu güncel sanatı çok elitist bulduğunu, bu yüzden de bir türlü kendini yakın hissedemediğini anlatan bir mail atmış, güncel sanatın sadece belli bir kesime hitap ettiğinden yakınıyordu.

Ben de kendisine kazın ayağının göründüğü gibi olmadığını, bazı güncel sanat projelerinin farklı kesimlere ulaşmak hatta onları işin yapımına çekmek olduğunu anlatan bir cevap attım. Ama okuyucu “Peki o açılış partileri, kokteyller kimin için?” diye tutturunca bir türlü uzlaşmaya varamadık. Haklı olduğu bir nokta yok değil ama sansasyonel olan her zaman daha çok öne çıkıyor işte. Gelin bu hafta biraz ‘sınır ötesi’ projelere bakalım.

Soru: Günümüzde toplum için sanat anlayışının biraz daha kapitalist-çıkarcı ilişkilere dayandığını söyleyebilir miyiz? Yoksa tamamen çıkarsız, toplumun sanat damarlarını besleme amaçlı sanat yapılmaya devam mı ediyor?

@ bardaginbostarafi
Sevgili @bardaginbostarafi yüz senelik “Sanat sanat için mi toplum için mi” sorusunu kim ilk soracak merak ediyordum, tebrik ederim. Soruna gelince, üretilen işlerin bir piyasa değeri olduğu gerçeğini inkar edemeyiz, üstelik bu işin aracısı olan kurumlar, sayıları hızla artan sanat fuarları, müzayedeler ve de yapılan işleri dünyanın bir ucundan diğerine dolaşıma sokan sergileri düşününce piyasanın büyüklüğünü hayal etmek zorlaşıyor.

Öte yandan, farklı sosyo-ekonomik seviyelerden insanlarla birlikte ve ya da onlara hitaben sanat yapan pek çok sanatçı var. Türkiye’den Oda Projesi, yurtdışındansa Superflex, Temporary Services gibi kolektiflerin yaptığı projelere bakabilirsin. Yaşadıkları mahalledeki insanlarla birlikte proje üretiyorlar, örneğin mahalleye yerleştirilecek bir anıtın ne olacağına ortak karar vermek ya da herkesin elindeki malzemeyi getirip ‘sanat nesnesi’ üretmesi gibi işler projelerinden bazıları. İlk başta belki tuhaf ya da ütopik görülebilir ama bahsettiğim bir sosyal sorumluluk projesi değil, buna yeni tip kamusal sanat deniyor. Toplumun sanat damarlarını yeterince besliyor mu bilemeyiz ama kâr amaçlı olmadığı kesin.

Soru: Güncel sanat mutlaka galerilerde mi olur? Mesela sokakta yürürken gördüğümüz bir şey güncel sanat olabilir mi? @sokakkedisi
Olabilir @sokakkedisi. Haberlerle aran nasıl? Bundan birkaç yıl önce Ankara’da bir kavşakta yer alan Gaziosmanpaşa tabelasının bir gece ansızın Tosun Paşa’ya çevrilmesini hatırlıyor musun? Bütün kanallara malzeme olmuştu. Aslında bu Ankara’da yaşayan ve kendilerine Küf Project adını veren bir sanatçı kolektifinin işi. Küf Project daha sonra bir altgeçitin hemen üstüne pisuar yerleştirip yanına ise ‘Küçük 1 lira’ yazısı asmıştı. Bu tarz ‘hızlı’ eylemler güncel sanatın bir parçası, üstelik hem kentin gündelik monotonunu kırmaları hem de insanları etraflarına bakmaya sevk ettikleri için çok daha geniş kapsamlılar.

Soru: Geçen gün yeğenim gerilla sanatı diye bir şeyden bahsediyordu. Açıkçası bu nedir diye endişelendim, yanlış bir şeyler yapıyor olmasın? @taktimkafaya

Sevgili @taktimkafaya endişelenecek bir şey yok bu sadece güncel sanatta bir terim! Gerilla sanatı ya da taktiksel sanat dediğimiz işler kamusal alanda yer alan ve çoğu zaman sanatçısının anonim olduğu işlere deniliyor. Grafiti de yukarıda bahsettiğim Küf Project’in işleri de birer gerilla sanatı olabilir. Takma kafana!

Meraklılara linkler: http://odaprojesi.blogspot.com/

http://superflex.net/

http://vimeo.com/kufproject

NOT: Güncel Sanat Kafası başladığından beri en çok merak edilenlerden biri burada yer alan soruların gerçek olup olmadığı. Merak edenler için: Sorular gerçekten etraftan ya da okuyucu email’leriyle geliyor. Nick’lere ise çoğu zaman soruyu soran kişiyle birlikte karar veriyoruz. Sizin de sorularınız varsa @sanatkafasi ya da guncelsanatkafasi@gmail.com’a yollayın hadi!