Sizin memleket neresi?

Sanat kafası bu hafta memleket meselelerine el atıyor. Zira güncel sanatta nereli olduğunuz bazen ne kadar popüler olabileceğinizin göstergesi.

Bienal gezmeyi sevenler bilir, bu tip büyük sergilerin kataloglarında sanatçıların adları ve yaşları kadar nereli oldukları da belirtilir. Hatta çoğu zaman sanatçıların yaptıkları projeler hangi ülkenin vatandaşı olduklarına göre yorumlanır.

Örneğin, yeni düzenlenen büyük bienallerden birinde Dağıstanlı bir sanatçı performans olarak yerel kostümlerini giymiş ve ülkesini yıllardır boyunduruğu altında tutan Rusya’da dolaşıyor, böylelikle insanların etnik değerlere karşı olan tepkilerini ölçtüğünü söylüyordu. Güncel sanatın zanaattan çok fikirlere dayandığını söylemiştik, ama bu tip projeler de Borat’ı anımsatmıyor değil.

Gelin bu hafta güncel sanatta memleket meselesine el atalım. Zira nereli olduğunuz bazen ne kadar popüler olabileceğinizin göstergesi!
Soru: Güncel sanatçıların nereli oldukları önemli mi? Bir sanatçının dilinin evrensel olması gerekmez mi? @we-are-the-world
Sevgili @we-are-the-world maalesef güncel sanatta memleket meselesi biraz Eurovizyon’u andırır hale geldi. Hatta, yukarıdaki örnekteki gibi bazen bir sanatçının nereli olduğu onun işlerini görünür hale getirebiliyor. İşin daha enteresan kısmı bazı sergilerin ve bienallerin de sırf buna ayrılmış ‘kotaları’ olması. Örneğin bu günlerde çalkantılı Arap ülkelerinden birinin vatandaşı olmak seni çok popüler bir sanatçı yapabilir. Elbette bunda Batı’nın Doğu’yu ne şekilde resmetmek istediğinin de payı var. Savaş, travma veya acının da bir alıcısının olduğu kesin.

Soru: Neden bazı ülkelerin sanatı diğerlerine göre daha çok dolaşımda oluyor? Mesela neden İstanbul Modern’de bir Çin sergisi oluyor da bir Gabon güncel sanatı sergisi olmuyor? @seyahatname

Sevgili @seyahatname Gabon’a kıyasla Çin’in çok daha oturmuş bir sanat geleneği olduğu açık. Ama tek sebep bu değil! Zira sanat da bir endüstri, ve bu endüstrinin değişen piyasa rakamları, artan ve azalan finansal değerleri var. Güncel sanatın merkezi uzun yıllar Avrupa ve ABD iken, son yıllarda Batı harici ülkelerin görünürlükleri artmaya başladı. Hızla değişen siyasi ve ekonomik kırılmalar sonucunda Batı, gözünü Çin, Rusya ve Orta- doğu’ya yöneltmiş durumda. Ama dediğim gibi eksen sürekli değişiyor, bakarsın belki bir gün sıra Gabon’a da gelebilir.

Soru: Türkiye şu an dünya çağdaş sanat piyasası içinde ne durumda? Başka ülkelerde Türk çağdaş sanatı sergileri açılıyor mu? @sergidelisi

Sevgili @sergidelisi, açılıyor elbette, örneğin Türkiye şubat ayında İspanya’da düzenlenen Art Arco’da odak ülke idi. Almanya ve Brezilya gibi ülkelerde de Türk sanatına odaklanan sergi mekânları ve festivaller oldu, oluyor ama bunları sadece Türkiyeli sanatçıların başarılarına bağlamak biraz naiflik olur. Zira sanat da diplomasi gibi, bazen ülkelerin ikili ilişkileri, karşılıklı ayırılan fonlar ya da o ülkenin dışarıda nasıl temsil edilmek istendiği gibi faktörler beklenmedik şekilde işleri etkileyebilir.

Soru: Ben de yöresel kıyafetlerimi giyip Amerika sokaklarında kaşık çalıp oynasam insanların Türkiye’ye bakışları ile ilgili bir güncel sanat projesi yapmış olur muyum? @kütahyahavası

Sevgili @kütahyahavası istersen yanına koyunlarını, kuzularını da al iyice egzotik bir ortam kurarsın. Güncel sanat etnik, dini, cinsi kimliklerini kolayca ‘sanat’ adı altında pazarlayan sanatçılardan nasibini yeterince almış durumda. Sen de eğer bu tip klişeleşmiş tiplemelerden sıyrılıp farklı bir şey yapmayı becerirsen yolun açık olsun derim. Yoksa da Kütahya’ya selamlar.

Güncel sanat kafası sorularınızla devam ediyor. Sizin de sorularınız varsa guncelsanatkafasi@gmail.com ya da twitter @sanatkafasi’na yollayın hadi!