Sezer referanduma götürür mü?

Anayasa paketi 367'nin üzerinde oy alıp yine önüne gelirse Cumhurbaşkanı Sezer referanduma gitmeme kararı alabilir.

İktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhurbaşkanı'nı halkın
5 yıllığına seçmesini öngören Anayasa değişikliğinde ısrarlı.
Bu satırlar yazılırken Meclis Genel Kurulu'nda kavga dövüş, Sezer'in geçen hafta veto ettiği değişiklik görüşülüyordu. Büyük ihtimalle sabah bu yazıyı okuduğunuzda paketin ilk tur görüşmeleri tamamlanmış olacak.
Anayasa değişiklikleri, kural olarak iki kez görüşülüyor ve oylanıyor. Yine kurala göre önemli olan ikinci ve nihai oylamada verilen oy sayısı.
Eğer değişiklik Meclis'ten 367 ve üstünde oyla geçerse, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in değişikliğin tümünü veya bir bölümünü referanduma götürme yetkisi var. Değişiklik, 333 ile 366 arasında bir oyla kabul edilirse ise referandum bir zorunluluk.
Bu yazıyı bir temel varsayımla yazıyorum: Anayasa paketi, büyük ihtimalle yarın ama her halükârda bu hafta sonundan önce yapılacak ikinci tur görüşmelerinde 367 ve üstünde bir oyla kabul edilecek. (Edilmesze zaten ya reddedilmiş olacak ya da referandum zorunlu olacak.)
Böyle bir durumda Sezer ne yapacak?
Öncelikle yasal bir hakkı var: 15 günlük inceleme süresi.
Ama işin aslına bakacak olursanız ortada incelenecek yeni bir şey de yok. Sezer bu incelemesini daha önce yaptı, görüşlerini de açıkladı.
Geçmişte de parlamentonun Sezer tarafından veto edilen kanunları aynen onaylayıp Köşk'e geri gönderdiği oldu. Böyle durumlarda Sezer, yasayı en çok 3-4 gün içinde onaylayıp yayımlanmak üzere Resmi Gazete'ye gönderdi, bu sefer ne kadar süre kullanacak bunu bilmiyoruz.
Yine geçmişte Sezer'in ikinci kez Köşk'e gönderilen ve kendisinin de onaylamak zorunda kaldığı yasalardan bazılarını Anayasa Mahkemesi'ne taşıdığını, bazılarını ise taşımadığını biliyoruz.
Bu kez Sezer'in Anayasa Mahkemesi'ne başvurma seçeneği çok daha kısıtlı, çünkü mahkeme Anayasa değişikliklerini sadece şekil yönünden inceleyebiliyor, bunlar da görüşmelerin gereken sürelerde yapılıp yapılmadığı ve oylamalarda yeterli oyun verilip verilmediğiyle ilgili şeyler.
Ama bu kez Sezer'in normal yasalardan farklı olarak elinde yasayı referanduma götürme seçeneği var. Geçmişte hükümet, orman niteliğini kaybetmiş arazilerle ilgili Anayasa değişikliğini referanduma götürmeye
cesaret edememişti ama bu kez, yani Cumhurbaşkanını halkın seçmesi konusunda referandum göze alındı.
Zaten, eğer yapılırsa bile böyle bir referandumun nafile bir referandum olacağı tahmin ediliyor. Çünkü bugüne dek yapılmış hemen hemen bütün kamuoyu yoklamalarında 'Cumhurbaşkanı'nı halk seçsin mi?' sorusuna yüzde
75'ten aşağı evet cevabı gelmedi. O yüzden değişikliğin referandumda kabul edilmesi olasılığı çok yüksek.
İşte bu nedenle akla bir soru takılıyor: Sezer, onaylayıp Resmi Gazete'de yayımlamak zorunda bırakılacağı Anayasa değişikliğini bir sürpriz yapıp referanduma götürmeyebilir mi?
Elbette bu sorunun cevabını Sezer'den başka kimse bilemez ama yine de Sezer'in referanduma gitmemesi bir olasılıktır, herkes bunu aklının bir
kenarına yazmalı.
Neden mi? Birincisi, referandumda değişikliğin kabul edilme ihtimalinin yüksekliği yüzünden. İkincisi, referanduma götürülüp orada reddedilmeyen bir değişikliğin bir çeşit 'yenilgi' olması ihtimali yüzünden. Ve üçüncüsü, referandumun daha sonra yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimini etkileme ihtimali yüzünden.
Eğer Sezer, önümüzdeki hafta bir sürpriz yapar ve Anayasa değişikliklerini referanduma götürmezse ve 22 Temmuz'da sahiden halkın önüne biri Cumhurbaşkanlığı seçimi için, diğeri parlamento seçimi için iki sandık konursa ben hiç şaşırmayacağım.