Laz Vegas'a değil KKTC'ye bakın

Batum'a serbest geçişle artan turizmden Cumhurbaşkanı Saakaşvili çok memnun. Gümrük Bakanı Hayati Yazıcı'nın kumar turizmi rahatsızlığına ise 'KKTC'de daha çok kumarhane var' yorumunu yapıyor.
Laz Vegas'a değil KKTC'ye bakın

Acara Özerk Bölgesi Hükümet Başkanı Levan Varşalomidze nin hedefi 2015 te Batum u bölgenin örnek turizm cenneti yapmak.

Batum’un ilk beş yıldızlı oteli Sheraton’ın kumarhanesinde Türkçe ‘Hoş geldiniz’ diye karşılanıyoruz. Gürcistanlı çalışanlar oynamak istersek TL’nin geçerli olduğunu söylüyor. Masalar arasında yaptığımız küçük bir turda konuşulanların hepsini anlıyoruz. Çünkü çoğunluk Türklerden oluşuyor.
Ancak bu durum sadece kumarhanelerde söz konusu değil. 150 yıllık Batum kentinin birçok yerinde, dükkânlarda, restoranlarda da aynı gelişme var. TAV Grubu’nun inşa ettiği havalimanında alışverişimizi TL ile yapıyoruz.
Türkiye İş Bankası’nın şube açılışı nedeniyle bulunuyoruz Batum’da. Türkiye’de adı Karadenizlilerin akın ettiği kumarhaneler nedeniyle “Laz Vegas’a” çıkan 175 bin nüfuslu Batum adeta Türkiye’nin bir ili gibi olmuş. 2011 yılında başlayan iki ülke arasındaki serbest geçiş imkânıyla Sarp Sınır Kapısı’ndan 1 TL’ye, pasaportsuz sadece kimlikle Gürcistan’a geçilebilmesinin yarattığı bir durum bu.
Günde yaklaşık 25 bin kişi Batum’a giriş çıkış yapıyor. Türk turistlerin sayısı ise 1.7 milyonluk toplam turistin yarısını oluşturuyor. Sadece kumar turizmi değil tersine bir sınır ticareti yaşanıyor. Aracıyla Gürcistan’a geçenlerin ayda 4 depo yakıt alma hakları bulunuyor. Ayrıca üç günde bir duty free’den sigara ve içki de alabiliyor.
Batum, Acara Özerk Cumhuriyeti sınırları içinde. Hükümet Başkanı ise genç bir siyasetçi, Levan Varşalomidze, Batum’daki etkileyici değişimin mimarı. Okul arkadaşı Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili ile birlikte yola çıkmışlar.
Ziyaretimiz boyunca hem Levan Varshalomidze hem de Mihail Saakaşvili ile biraraya geliyoruz. Gürcistan’ın iki yöneticisi de Türk yatırımlarının artmasından, turizmin gelişmesinden ne kadar mutlu olduklarını anlatıyor.
Ancak bu gelişmeden Türkiye tarafı aynı oranda memnun değil. Bu noktada özellikle kumar turizmindeki gelişmenin yarattığı rahatsızlığı soruyoruz. Özellikle Rizeli Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı’nın dillendirdiği günübirlik geçişlerin zorlaştırılması önerisini hatırlatınca Saakaşvili ve Varşalomidze şunları söylüyor: “Geçiş ücretlerinin arttırılması için resmi bir görüşmemiz olmadı. Ancak, kumarhane konusunda KKTC bizden daha ileride. Oradaki kumarhane sayısı bizden daha fazla.” 

Gürcistan’a yarıyor
Bu arada önceki akşam iftarda bir araya geldiğimiz Yazıcı’ya konuyu yeniden hatırlatıyorum. Yazıcı görüşlerinde kararlı. “1 liralık geçiş Gürcistan’a yaradı. 7.5 milyon TL bir harcamadan söz ediliyor. Buna bir önlem almak lazım. Geçiş ücretlerinin arttırılması şart. Arttırılmaması yanlışlık oldu” diyor.
Yazıcı’ya ilişkilerin gelişmesinden Türk yatırımcıların yararlandığını, 260 şirketin yatırım yaptığını hatırlatıyorum. Yine de ikna olmuyor. Bana göre Yazıcı, ekonomik gerekçelerden çok Rizeli kadın seçmenlerinin gazabından korkuyor.

Reina butik otel açacak
Batum’da Türk yatırımları hızla artıyor. 260 Türk şirketi var. Altyapı ve otel yatırımları 10 yılda 200 milyon doları bulmuş. Batum’un ilk büyük oteli Sheraton Nurol Grubu’nun sahibi Nurettin Çarmıklı’ya ait. Yönetimin Çarmıklı’ya verdiği önem bir caddeye adını vermesinden de belli. Suudi Özkan’ın Princess’i ile Fettah Tamince’nin Rixos oteli sırada. Reina’nın sahibi Mehmet Koçaslan da yatırımcılar arasında. Butik otel yapmaya hazırlanıyor. Serbest bölge yatırımı için de Gebze Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Üyesi Vahit Yıldırım çalışmalara başlayacaklarını söylüyor. Uluslararası Yatırımcılar Derneği Genel Sekreteri Osman Çalışkan, avantajları şöyle sıralıyor: “Avrupa ve Amerika’ya kota yok. Bölgede 30 otel yapılacak ve otel yatırımcılarından 15 sene vergi alınmıyor.”

Sıfır sorun yaşıyoruz
Batum’da Türk işadamı Cemal Bilgingüllüoğlu’na ait Türk restoranındayız. Yemeğe kısa bir süre için Saakaşvili de katılıyor. Restoranın müdavimlerinden biri olduğunu öğrendiğim Saakaşvili, Türkiye ile Gürcistan arasında ‘sıfır sorun’ olduğunu söylüyor. Gürcistan’ın önemli bir geçiş merkezi haline geldiğine dikkat çekiyor. Türk işadamlarını “Artık inovatif işler yapmaya başladılar” sözleriyle övüyor. Gürcistan’da radikal adımlar attıklarını, Avrupa’nın en güvenli ülkesi haline geldiklerini, suç, yolsuzluk ve rüşvetin ortadan kalktığını ekleyerek iş yapmak isteyen işadamlarına şu önerileri yapıyor: “En iyisi gelip görmeleri. Yatırıma gelsinler, Gürcistan’da iş yapma ortamının ne kadar rahat olduğunu görsünler.” Saakaşvili’nin tek derdi ise Gürcistan bölümünde 8, Türkiye tarafında ise sadece iki hat olan Sarp Kapısı’nın büyütülmesi. Gümrük kapısı büyüyecek mi? Bakan Yazıcı’dan bunun yanıtını da alıyorum. “Nereye büyüteceğiz? Bize dağ kalmış. Coğrafya el vermiyor.” Saakaşvili’den Türkiye’de Bodrum ve Çeşme’de tatil yaptığını, ayaklarının 47 numara olduğunu ve Türk markalarını seçtiğini de öğreniyoruz.