Sabancı ödülü Kürt araştırmalarına çığır açan 'yabancıya' verildi

Sakıp Sabancı Uluslararası Araştırma Ödülü bu yıl çeşitlilik ve birlikte yaşama konusunda araştırma yapan akademisyenlere verildi. Jüri Özel Ödülü'nü ise 50 yıldır Kürt araştırmaları yapan Hollandalı profesör Martin Van Bruinessen aldı. "Kürt sorunu yıllarca riskli bir konuydu. Ben yabancıydım objektif kaldım" diyor.
Sabancı ödülü Kürt araştırmalarına çığır açan 'yabancıya' verildi

Sabancı Grubu, kurucusu Sakıp Sabancı'yı 11'inci ölüm yıldönümünde çeşitli etkinliklerle anıyor. Vasiyeti üzerine 10 yıldır verilen Uluslararası Araştırma Ödülü'nü kazananlar da önceki gün açıklandı. Yarışmanın konusu bu yıl, “Türkiye’de Çeşitlilik İçerisinde Birlikte Yaşamak, Diyalog ve İşbirliği" oldu. Kürt, Ermeni sorunları ve dini hoşgörü üzerine makale yazan üç akademisyen eşit ağırlıklı ödül alırken, Jüri Özel Ödülü ise 1970'den beri Türkiye ve bölgede Kürt sorunu üzerine araştırmalar yapan Hollandalı Profesör Martin Van Bruinessen'e verildi.

Önceki akşam Sabancı Center'da Sakıp Sabancı için hem anma töreni hem de ödül töreni vardı. İlk kez birleştirilen iki toplantının ev sahipleri eşi Türkan, kızları Sevil ve Dilek Sabancı'dı. Erol Sabancı ve Suzan Sabancı Dinçer'in yer aldığı törene Orhan Gencebay, Bedri Baykam gibi sanatçılar ve Sabancı'nın dostları da katıldı.

Yarışma, Sabancı Üniversitesi bünyesinde, Sanat Sosyal Bilimler Fakültesi ve İstanbul Politikalar Merkezi liderliğinde yürütülüyor. Başvuran makalelerin değerlendirmesi bağımsız ve uluslararası bir jüri tarafından yapılıyor.

Türkiye'de kutuplaşma ve diyalogsuzluk tartışmalarının giderek yoğunlaştığı bir dönemde, "Türkiye'de Çeşitlilik İçerisinde Birlikte Yaşamak, Diyalog ve İşbirliği" konusunda ödül verilmesi son derece anlamlı bulundu. Güler Sabancı da sohbetimizde "Konu bir yıl önce belirlendi. Ancak Türkiye gündemine oturdu" diyordu.

Bu yıl ki ödülün konusunun ayrı bir önemi daha vardı. Sakıp Sabancı, Kürt sorununun en ağır şekilde yaşandığı 1990'larda Türkiye'de cesur bir adımla TÜSİAD'ın "Kürt Raporu' hazırlamasına öncülük etmişti.

Sabancı Üniversitesi Kurucu Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, ödüle ilişkin şunları söyledi:

“Hepinizin bildiği gibi, farklılıkların demokratik şekilde bir arada var olmasını sağlamak adına atılması gereken adımlar, Türkiye’nin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Yapılan tüm çalışmalarda sunulan analizler ve çözüm önerilerinin, diyalog ve işbirliğinden beslenen bir iklim oluşmasına katkı sağlayacağına inanıyorum. Daima ileriye gitmek isteyen toplumların tek pusulası eğitim olmalıdır. Bizlere düşen ise etkin platformlar oluşturmaktır."

 

"İsmail Beşikçi önemli akademisyen"

 

Jüri Özel Ödülü’nü alan Hollanda Utrecht Üniversitesi'nden Emeritus Profesör Martin Van Bruinessen, konuşmasını Türkçe yaptı. Bruinessen 1970'lerden beri Kürt sorunu üzerine araştırmalar yapan bir antropolog.  “Ağa, Şeyh ve Devlet” (Agha, Shaikh and State) isimli kitabı Kürt çalışmaları için çığır açıcı bir kitap olarak niteleniyor. Türkiye'de akademisyenlerin bu konuda çalışmaları büyük riskler alarak yaptığını hatırlatan Bruinessen, şunları söylüyor:

"Türkiye'de İsmail Beşikçi Kürt sorunu için çok önemli eserler yazdı. Ayşe-Ragıp Zarakolu, bu konuda çalışmalar yapan önemli isimlerdi. Ama bedel ödediler. Ben önce yabancıydım. Türkiye'nin siyasi hareketinde yerim yoktu. Düşmanım da yoktu. Objektif oldum" diyor.

12 Mart sonrasında Hollanda'ya mülteci olarak Kürtlerin geldiğini ve bu sorunla tanıştığını anlatan Bruinessen, antropolog olmaya karar verdiğinde konu olarak Kürtleri seçtiğini söylüyor. O tarihten itibaren de sadece Türkiye sınırları değil bölgedeki tüm Kürtlere ilişkin araştırmalar yaptığını söylüyor.

Bruinessen, Türkiye'nin en büyük kapitalistlerinden biri olan Sabancı'nın Kürt Raporu hazırlattığını da hatırlatarak, "Keşke Sabancı gibi daha fazla işadamı olsaydı" diyor.

Bruinessen, akademisyenlerin çalışmalarının topluma etkisinin kısıtlı kalabileceğini de ekleyerek, “Türkiye’de genç nesil araştırmacıların sayısı artıyor. Bu neslin araştırmaları Türkiye için umut vadediyor" diyor.

Türk dostlarını son zamanlarda kötümser ve endişeli gördüğünü söyleyen Burienessen 40 yıldır yakından izlediği Türkiye için pozitif bir bakışa sahip ve "Türkiye’ye iyimser bakıyorum" yorumunu yapıyor.

 

Cizre'de çatışma arasında yazılan araştırma ödül getirdi

 

Törende eşit ağırlıklı verilen üç “Makale Ödülü”nü ise şu isimler aldı: 

•  Waterloo Üniversitesi'nden Mahiye Seçil Dağtaş, “Hoşgörünün Ötesi: Antakya Medeniyetler Korosu Örneğinde Dini Farkların Temsili” başlıklı makalesi için uzun bir süre Antakya'da araştırma yapmış.

•  Michigan Üniversitesi'nden Haydar Darıcı ise biber gazı ve çatışmaların içinde Cizre'de kalarak “Savaş Gölgesinde Karşılaşmalar: Türkiye'nin Kürt Bölgesi” başlıklı makaleyi yazarak ödül kazanmış.

•  Ödül alan üçüncü akademisyen ise Kaliforniya Üniversitesi'nden Anoush Tamar Suni. Makalesi "Arşiv Olarak Harabe: Anadolu’da Toprak ve Bellek” ile Ermeni sorunu üzerine araştırma yapmış.        

2013'te Jüri özel ödülünü yine bugünlerde başkanlık tartışmaları arasında gündemde olan "Denge ve Denetleme" üzerine Ergun Özbudun'a veren Sabancı Üniversitesi'nin 2016 yılı araştırma konusu ise “Türkiye’de Yeni Merkezler: Kentlerde Ekonomi, Eğitim, Sanat ve Barış” olacak.