Statükodan memnun olanlar dış hatlarda rekabeti önlüyor

Serbestleşme sağlanırsa Pegasus'un hedefi Rusya, Ortadoğu, Kazakistan, Azerbaycan, Kırgızistan ve New York'a uçmak.
Statükodan memnun olanlar dış hatlarda rekabeti önlüyor

Ali Sabancı ve Sertaç Haybat. 2011 de eurodan sert bir tokat yedik. Yılı tek haneli zararla kapatırız diyor.

Hayalet havalimanı’ olarak tanımlanan Sabiha Gökçen Havaalanı’ndan Kasım 2005’te ilk tarifeli uçuşunu Adana’ya gerçekleştirdi Pegasus Havayolları. İddialı bir vizyonla havacılık sektörüne giren genç kuşak Ali Sabancı’nın memleketi Adana’dan başka bir tercih yapması da beklenmezdi zaten.
Türkiye’nin low cost modeli ile faaliyete geçen ilk özel havayolu şirketi Pegasus’un ilk seferinde kalabalık bir davetli topluluğu ile Adana’ya uçarken şirketin sadece 14 uçağı vardı. Uçakların yaş ortalaması ise 5.39’du.
Cuma günü Pegasus Yönetim Kurulu Başkanı Ali Sabancı ve Genel Müdür Sertaç Haybat ve Genel Müdür Yardımcısı Güliz Öztürk’le birlikte filoya yeni kattıkları iki uçaktan biri olan Yağmur A ile 6 yıl sonra yine Adana’ya uçtuk.
Sabancı’yla çocukluğunun geçtiği Ziya Paşa Bulvarı’ndaki ünlü kebapçı Yüzevler’de sohbet ettik.
Verdikleri bilgilere göre Pegasus 6 yılda iç hatlarda yüzde 41, dış hatlarda ise yüzde 26 büyümüş. İlk yıl 6 destinasyona haftada 112 tarifeli uçuş gerçekleştirilirken 2011’de 30 uçaklık filo ile 23 ülkede 50 destinasyona haftada 1544 tarifeli uçuşa ulaşılmış. Yeni alınan uçaklarla yaş ortalaması 2.58’e düşmüş.
Türkiye’de 2000’li yıllarda 5 milyon olan misafir sayısının bugün 27 milyonlara ulaştığını söylüyor Sertaç Haybat. Bu artışta en önemli gelişmenin liberalleşme olduğunu hatırlatıyor. O yıllarda yüzde 98 paya sahip olan Türk Hava Yolları’nın (THY) Pazar payının yüzde 50’lere gerilediğini söylüyor. Liberalleşmenin en önemli getirisinin ise bilet filyatlarındaki gerileme olduğunu ekliyor.
Sertaç Haybat, iç hatlardaki büyüme hızının dış hatlarda yakalanamadığına işaret ediyor.
“Neden” sorusunu kendi soruyor ve açıklamayı da şöyle yapıyor:
“Batılı ülkelerde anlaşmalar liberal. Tarifeli uçuşlarda, uçulan noktalarda kısıtlama yok. Frekans kısıtlaması yok. Rusya, Kafkas ülkeleri ile ise ikili anlaşmalar engel oluyor. New York’a uçulabiliyor ama Rusya’ya uçuş yok...”
Rusya’nın sadece THY’ye izin verdiğini söylüyor. Ancak “Statükodan memnun olanlar da var. Bu da serbestleşmeyi engelliyor” yorumunu yapıyor.
“Birçok ülkede bayrak taşıyıcı şirketlerin olduğu” hatırlatması üzerine ise şöyle konuşuyor:
“Bunlar 20-30 sene önceki kavramlardı. Bugün en büyük havayolu şirketi Ranair. İrlanda tescilli. Bizim uçağımızda da Türk bayrağı var. Bu da rekabeti engelliyor. İç hatlara gelen rekabet dış hatlara uygulanamıyor. Almanya’ya 100’e yakın uçuş var. Fiyatlar 160 euro. Bakü’ye ise iki misli fiyata uçabiliyorsunuz.”
Serbestleşme sağlanırsa Pegasus’un önündeki hedef Rusya, Ortadoğu, Kazakistan, Azerbaycan, Kırgizistan gibi ülkeler. Haybat’ın en büyük hayali ise New York’a uçmak. 

“Havayolu halkın yolu”
Ali Sabancı ise Pegasus olarak havayolunu halkın yolu haline getirdiklerini dile getiriyor. “Her şeyin paralı olması” eleştirilerine “Donumuza göre biçildi” dediği sistemi savunarak yanıt veren Sabancı, “Misafir bilete para vermek istemiyor. Zamanında kalkmak, yeni uçaklarla uçmak önemli” diyor. Sabancı, şunları anlatıyor:
Uyguladığımız kurallar ‘Yolcu bizimle uçmasın’ cinsinden. Katı iptal ve check-in kuralları ile yolcularımızın bilinçli olmasını ve uçağın zamanında kalkmasını sağlıyoruz.
Bagaj kuralımız katı. Suyu bile parayla satıyoruz. Yan gelirlerin toplam gelirler içindeki payı yüzde 30’u buldu.
2011’de 730 bin tercihli koltuk satıldı. Yolcularımız bunun için en fazla 20 TL fark ödedi. Yine bu yıl içinde yolcular 2.8 milyon kilo ek yük satın aldı.
Geliri paylaşıyoruz. Çalışanlarımızın yüzde 72’si kârdan prim aldı. Uçak dışı gelirlerimiz 120 milyon lira oldu.

Eski devlet başkanı bizden rüşvet istedi
Kazakistan’ın başkenti Almatı’ya ocak içinde başlayacak uçuşlar hakkında ise anlattıkları bir hayli ilginç: “Biz Kazakistan hattı için başvurduğumuzda Türkiye ile Kazakistan arasında bir anlaşma olduğunu öğrendik. Bir havayolu uçmak isterse bilet fiyatları için o hatta uçan diğer havayollarına ‘biz şu ücretten uçabilir miyiz’ diye sormak zorundayız.” Pegasus’un Kırgızistan seferleri konusuna da değinen Sabancı, “Oraya para gömdük. Kırgızistan’dan kaçmak zorunda kalan devrik başkanı Kurmanbek Bakıyev bizden rüşvet istedi. Vermeyince de uçuşlarımızı ertelemek zorunda kaldık. Yeni gelen başkanla görüşmelerimiz sürüyor” dedi.