Türk Usain Boltlar genetikle aranacak

Genetik bilimi sadece hastalıklara karşı savaşmıyor. Testlerle çocukların genetik özelliklerine göre spor dahil yetenekleri de saptanıyor.

Son zamanlarda genetik kelimesini duyanların ilk aklına gelen şey genetiği değiştirilmiş gıda ürünleri, yani GDO’lar. Dünyadaki açlığa çare olarak sunulsa da artan kanser vakaları, hastalıklar yüzünden bu ürünlere tepki büyük. Hatta bu gıdalara ‘Frankeyştan gıda’ bile deniyor.
Oysa genetik kansere, hastalıklara çare arayan bir bilim dalı aynı zamanda.
MedicalPark Hastaneler Grubu’nun Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi Başkanı Dr. Yaman Sağlam’la önceki akşam bir araya geldik. Yan masalarda oturanların da kulak misafiri olduğu sohbetimizde çok ilginç bilgiler aldık. Sağlam’ın gazetecilerle buluşma nedeni tüm dünyada kanser türleri arasında üçüncü sırada yer alan kolon kanserinin teşhisindeki yeni gelişmeleri duyurmak.
Kolon kanserinde teşhis için kullanılması şart olan kolonoskopinin insanlara rahatsız edici geldiğini söyleyerek başlıyor. Kolonoskopiyi her 100 kişiden ancak 35’inin yaptırdığını söylüyor. Oysa bu kanser türünde erken teşhis gerçekten çok önemli. ABD’de kolon kanserine neden olan genlerden birinin özel olarak aktif hale geldiği saptanmış. Sağlam, işte bu sayede artık koldan alınacak kanda sadece tek bir gene bakarak bu hastalık riskinin anlaşıldığını anlatıyor.
Sağlam’ın verdiği bilgiye göre 8 yıldır ABD’de kullanılan bu yöntem artık Türkiye’de de uygulanmaya başlanmış. MedicalPark grubunun ithal ettiği bu tanı yönteminden isteyen 850 lira ödeyerek yararlanabiliyor. Sağlam kandan risk araştırmasının yakın zamanda akciğer kanserine uygulanmasının mümkün olacağını söylüyor. 

Yetenek ve genetik
Genetiğin çözüm bulmaya başladığı hastalıklar arasında talesemi yani akdenizanemisi, akdenizateşi gibi hastalıklar da var. Sağlam, tüm anabilim dallarının da artık genetik bilim dalıyla birlikte çalıştığını söylerken, “Çocuk hastalıkları, kalp damar, kadın-doğum, bir sorunu pek çok tedaviye rağmen çözemediğinde bizim kapımızı çalıyor” diyor.
Bu arada sadece hastalıkları konuşmuyoruz tabii ki. Genetik sadece hastalıkla ilgili değil çünkü. Gündemde olimpiyatlar var. Türk sporcuların başarısızlığı da hayal kırıklığı yarattı. Sağlam, spordaki başarının da genlerden aktarıldığını söylüyor. Yani kısa mesafede dünyayı hayran bırakan Usain Bold’un başarısının kaynağı DNA’sında yatıyor. Sağlam, spor konusunda Türkiye’nin iddiasının artması için ilginç gelişmelerden söz ediyor:
“Artık çocuğunuzun sporda yetenekli olup olmadığı, hangi alanda daha fazla yeteneği olduğu genetik şifrelerden tespit ediliyor. Hatta artık sporcu çocuklar için aileler bu bilgileri talep eder hale geldi” diyor.
Geleceğe yönelik de “Testlerle genetik özellikleri belirliyoruz. Aileden ne tür avantajlar var saptıyoruz, çocuklar ona göre spor dalını seçiyor” diye devam ediyor. Umarım bu gelişme aday olduğumuz 2020 olimpiyatlarında daha fazla madalya için faydası olur!

Yabanmersinine Çağlayan’dan destek
Geçen hafta İznik yakınlarında denizden 1000 metre yükseklikte bir bölgede üretilen blackberry (yabanmersini) çiftliğine gitmiş ve bu köşeden paylaşmıştım. Reha Tunçalp ve Alpehan Çoruh tarafından 2007’de başlayan yaban mersini üretimi bugün 60 dönümde yapılıyor ve iki ortağın hedefi de yabanmersini üretimini ekonomik hale getirmek, Türkiye ihracatına yeni bir ürün kazandırmaktı. Bu yazım üzerine gününü gecesini 2023’te 500 milyar dolarlık ihracat hedefine nasıl ulaşacağını düşünerek geçiren ihracattan sorumlu Devlet Bakanı Zafer Çağlayan aradı. Aynı zamanda Mersin milletvekili olduğu ‘esprisini’ de yapan Çağlayan farklı bir alanda girişimcilik yapan iki ortağa destek vereceğini söyledi. Rakam olarak küçük olsa da kilosu 60 TL’ye ithal edilen yüksek katma değerli bu ürüne destek vermeyi düşünmek sevindirici!