İnternetin karanlık arka sokakları

Sansür ve devlet baskısından kurtulmak için kurulan alternatif sistemler kara ekonominin de ilgisini çekiyor. Bir tanesi geçenlerde tarih oldu.
İnternetin karanlık arka sokakları

Körün fil tarifi, olaylara hangi tarafından baktığınıza bağlı olarak nasıl farklı tanımlara ulaşabileceğinize dair en güzel öykülerden biridir. İnternet ile ilgili sıkça benzer durumların içinde buluyorum kendimi.

Bugün birçok derdin kaynağı olarak her fırsatta karşımıza çıkan 5651 sayılı yasa 2007 yılında “Çocuk pornosu aldı başını gidiyor” söylemiyle dayatılmıştı. Konuyla ilgili katıldığım her televizyon programında, yazdığım her yazıda bu bahanelerin ardında esas niyetin internet üzerinde bir sansür yetkisi arayışı olduğunu söyledim. Ama karşı lobi çok güçlüydü. “Yani çocuk pornografisi serbest mi olsun? Her isteyen Atatürk’e hakaret mi etsin?” gibi argümanlar karşısında eliniz zayıflıyordu. Sonuçta yasa kabul edildi (bit.ly/1i9deRl). Yasayı çıkaranların neredeyse hiçbirinin internetle ilgisi yoktu.

ABD dış istihbarat teşkilatı NSA’de çalışan Edward Snowden’in sızdırdığı bilgilerle afişe olan PRISM adlı küresel takip sisteminin ayrıntılarında gördük ki devletlerin internette olan biteni takip etme iştahının sınırı yok (bit.ly/1i9dZtu). Yine de hiçbiri yüz milyarlarca doların aktığı yüksek debili ‘kara ekonomi ırmaklarının’ önünü kesmeye yeterli değil.

Uyuşturucu ve silah temini, fuhuş, karapara aklama başta olmak üzere -gerçek yaşamda da varlığını yüz yıllardır sürdüren- yeraltı ekonomisinin internette kutuplaştığı birkaç alan var. Aslen devletlerin takibi ve sansüründen uzaklaşmak için geliştirilen Darknet, Deep Web, Freenet ve Tor gibi derin internet yapıları, kara ekonomi için de uygun bir kuluçka ortamı yaratıyor. Fakat onlar da tam anlamıyla dokunulmaz değil.

İpek Yolu’nun sonu
Yapısı gereği kullanıcıların izlerini gizleyerek anonim hale getiren Tor adlı ücretsiz bir yazılım var. Torproject.org adresinden yükleyip siz de kullanmaya başlayabilirsiniz (sitedeki uyarıları dikkatle okumanızı tavsiye ederim). Bu yapıda ulaşmak istediğiniz noktaya defalarca kriptolanmış (şifreli) bağlantılarla, birçok farklı kullanıcı üstünden ulaştığınız için takibi son derece zor.

Tor’un en meşhur adreslerinden biri 2011’de açılan Silk Road (İpek Yolu) adlı site (idi). Aklınıza gelen her türlü uyuşturucu maddeyi alıp satabildiğiniz bir ortam düşünün. Sitenin geliri satışlardan aldığı yüzde 8 ile 15 arasında değişen oranlardaki komisyonlardan oluşuyordu. 

Açıldığı günden bu yana gizli servislerin takibindeki İpek Yolu, 2 Ekim’de FBI tarafından kapatıldı. 29 yaşındaki kurucusu Ross Ulbricht, sahte isimle yaşadığı San Francisco’daki tek odalı evinde yakalanarak tutuklandı. Sitede Dread Pirate Roberts takma adını kullanan Ulbricht, 1.2 milyar dolar tutarında uyuşturucu satışına aracılık etmiş ve karşılığında 80 milyon dolar komisyon kazanmıştı (LinkedIN profilinde kendini Yatırım Danışmanı ve Girişimci olarak tanıtıyordu: linkd.in/1ca0uMT). Sitedeki tüm işlemler son dönemin popüler elektronik para birimi Bitcoin ile yapılıyordu.

Neredeyse kusursuz bir gizlilik perdesi ardındaki Ulbricht’in sonunu kendi dikkatsizliği getirdi.
Gizli servis uzmanlarının seneler süren takibi Tor ve Bitcoin’in takibi güç yapısından dolayı boşa çıkmıştı. Sonunda işin köküne inmeye karar verdiler. Öncelikli hedef Silk Road’dan bahsedilen ilk yazışmayı bulmaktı. Sonunda 27 Ocak 2011’de bir uyuşturucu forumunda altoid adlı bir kullanıcının gönderisine ulaştılar (bit.ly/1ca2apw). Mesajda linki verilen Wordpress blog’u da aynı kullanıcı ismiyle açılmıştı. Araştırmalarda aynı kullanıcı adının Bitcoin forumlarında da birçok mesaj yazdığı ortaya çıktı.

Ulbricht, 11 Ekim 2011’de bu forumlardan birinde yanlışlıkla iletişim adresi olarak kendi gerçek ismini içeren e-posta adresini vermişti (rossulbricht@gmail.com).

FBI hemen bu ismi mercek altına aldı. İncelemede forumdaki hesabını gerçek ismiyle açtığı ortaya çıktı. Yetmez gibi bu forumlarda edindiği
bilgileri Silk Road sitesinde uygulayınca Ulbricht tamamen deşifre oldu.

Yazının başındaki bahse dönersek; bu tip olayları bahane ederek Tor ağının ve Bitcoin sisteminin tepesine çökmek isteyenlere karşı çıkmak kolay değil. Tor ve Bitcoin’in sadece bu tip işlerde kullanıldığı hatasına düşerseniz elbet. Mesele filin hangi kısmına odaklandığınızdan ibaret.

Amazon’da işe girebilir misin?
Severek takip ettiğim Business Insider blog’unda üç gün önce güzel bir habere denk geldim. Dünyanın en büyük e-ticaret sitesi Amazon’un işe alım mülakatında adaylara yönelttiği soruları içeriyordu. Kendi performansınızı ölçün bakalım.
CEO’muzu tanıyor musunuz? İsmini nasıl telaffuz edersiniz?
Mars’ta olsaydınız sorunlarınızı nasıl çözerdiniz?
Birinden özür dilemek zorunda kaldığınız son durumun öyküsünü anlatın.
Hayatınızda karşılaştığınız en zor durum neydi ve nasıl çözdünüz?
E-kitaplar sizce nasıl fiyatlandırılmalı?
En zor müşteriniz kimdi?
Şu an saatin kadranındaki akrep ve yelkovanın açısı kaç derece?
Samsung, Amazon’da satmak üzere 10 bin adet Galaxy S3 için yüzde 34 indirim veriyor. Sence iyi bir teklif mi?
Hayatında yaptığın en büyük hata neydi?
En iyi arkadaşının işyerinde hırsızlık yaptığını öğrensen ne yaparsın?
Yöneticin, onaylamadığın bir şeyi yapmanı isterse ne yaparsın?
İnsan kaynakları senin için ne ifade ediyor?
Bir kelimenin tersten okunuşunun da aynı olduğunu nasıl anlarsın?
1 ile 250 arası rakamları biri eksik kalacak şekilde karışık sırada verdik. Eksik olanı nasıl bulursun?
Haftada 4 gün 10 saat ayakta çalışmak
ister misin?
10 bin ürünü yanlışlıkla hatalı adrese yollasan ne yapardın?
Bir müşteriye wi-fi terimini nasıl anlatırsın?