Talat Aydemir'in hayali neydi?

Lick interneti, yapay zekayı hayal ederken Aydemir darbe yapma düşü kuruyordu...

1915’te doğup 1990 yılında hayata gözlerini yuman Amerikalı Bilimci Joseph Carl Robnett Licklider’ın adını duymamış olabilirsiniz. Arkadaşlarının çağırdığı şekliyle Lick, pek çok teknoloji vizyoneri gibi hak ettiği şöhreti ilham verdiği platformdan para kazanan yeniyetmelere kaptıranlardan. Bugün anmamın nedeni, adına ‘internet’ dediğimiz şeyin fikir babası oluşu.
Lick, 1962 yılında ‘galaksiler arası ağ’ modelini işleyen bir makale yayımlar. ‘The Computer as a Communication Device, Science and Technology’ (İletişim, Bilim ve Teknoloji Aracı Olarak Bilgisayar) başlıklı bu metni okumanızı şiddetle tavsiye ederim (bit.ly/peIUFI).
Ekranların televizyon benzeri yayından çift taraflı iletişime dönüşecek evrimi, tıklanabilir grafik arayüzler, bilgisayar ve insanların kolay iletişim kurması için basit kullanımlı dil standartları, elektronik ticaret, çevrimiçi kütüphane ve referans kaynakları, ağ üstünde çalışan ve istendiğinde ulaşılan veri ve uygulamalar (bulut bilişim / cloud computing) gibi o dönem hangi ilham kaynağından beslendiği anlaşılmaz bir dizi ‘kehanette’ bulunmuştur Lick.
Hatta daha da ileri giderek bilgisayarların insanlarla birleşip ortaya çıkaracağı yapılardan söz eder. Lick bugün sibernetik ve tekillik (singularity) olarak andığımız meseleleri hayal ettiğinde takvimler 1962’yi gösterir. Dünyanın bambaşka dertleri vardır.
Papa, Castro’yu afaroz etmiş, bir tekme de ABD vurup ambargo kararı almış, Beatles albüm yapabilmek için stüdyo kapılarını aşındırıyor, Marilyn Monroe aşırı dozdan ölmüş, Cezayir, Ruanda ve Burundi sömürgelikten kurtulmuş, Şili’de Dünya Kupası başlamış, İsmet İnönü 27. hükümeti kurmuş, Nelson Mandela tutuklanmış, Türkiye’de Talat Aydemir başarısız bir darbe girişimi yapmış, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği kurulmuş...
Lick ise interneti, sibernetik insanları, yapay zekayı ve kişiselleşen bilgisayarları hayal etmiş.
* * *
Ne yazık ki ömrü 20 sene önce İngiliz bilimci Tim Berners-Lee’nin ‘world wide web’ adıyla interneti hayallerindeki kıvama getirip 2 milyardan fazla insana ulaştırmasını görmeye yetmedi. Ama 6 Ağustos 1991’de Lee, İsviçre’deki CERN Enstitüsü’nde yazdığı dil ve web sayfasıyla dünyayı yeni bir çağa soktu. bit.ly/nUV44e adresinde duran o ilk sayfanın kopyasına bakarken pek heyecan duymuyor olabililrsiniz. Ama bugün geldiğimiz noktayı bir düşünün. Her şey o sayfayla başladı işte.
Gerisi çabuk geldi. İlk istenmeyen e-pazarlama mesajı (spam) 78’de atıldı, 93’te ilk grafik destekli web tarayıcı çıktı, 94’te Pizza Hut sitesinden sipariş almaya başladı, 98’de Google uzun süredir peşinde koştuğu yatırımı bulup şirketleşti. ‘İnternet’in isim babası Vint Cerf, kamu ve özel sektör adına yaptığı birçok çalışmanın ardından 2005 yılında Google’ın Başkan Yardımcısı oldu...
Bugünse internet kurulurken hesapta olmayan dertleri çözmekle meşgul. Kimi devlet destekli siber suç örgütleri küresel ağı hallaç pamuğu gibi atıyor. Kara ekonomi iştah kabartan dev bir pasta misali.
Kabusa dönen hayallere de haftaya bakıyoruz.