scorecardresearch.com

Türkiye ve ikiz açık

23/03/2010
Konuyu anlatabilmek için daha önce bu satırlarda birkaç kez yer verdiğim makroekonomik denge denklemini yazmam gerekiyor. Denklem şöyle: (S-I) + (T-G) = (X-M)

Konuyu anlatabilmek için daha önce bu satırlarda birkaç kez yer verdiğim makroekonomik denge denklemini yazmam gerekiyor. Denklem şöyle: (S-I) + (T-G) = (X-M)
Burada (S-I) özel kesim tasarruf yatırım dengesini, (T-G) kamu kesimi gelir gider dengesini (bütçe dengesini) ve (X-M) cari dengeyi gösteriyor. Denklemin anlamı özel kesimin yatırım tasarruf dengesi ve bütçe dengesinin toplamını ifade eden iç ekonomik dengenin cari dengeyle ifade edilen dış ekonomik dengeye eşit olduğundan ibaret. 
Bu denklemde en kolaylıkla hesaplanıp açıklanan iki denge bütçe dengesi ve cari dengedir. Özel kesimin yatırım tasarruf dengesi genellikle dönem bittikten bir süre sonra tam olarak ortaya çıkıyor. Yani onu bütçe dengesi ya da cari dengede olduğu gibi aylık açıklamalarla izleme imkânı pek bulunmuyor. O nedenle makroekonomik dengenin nereye doğru gittiğini anlayabilmek bütçe dengesi ve cari dengeye bakılarak tahmin yapılıyor.
İktisatçılar, bütçe dengesi ve cari dengenin her ikisinin de açık verdiği duruma ikiz açık adını veriyorlar. Makroekonomik dengesizliğin en kötü hali budur. Çünkü bu durumda ekonominin hem ek iç hem de ek dış finansman bulmaya ihtiyacı vardır. Dünyada Çin, Almanya, Japonya gibi cari fazla veren birkaç ekonomiyi istisna edersek genel durum ikiz açığın varlığı halidir. İkiz açık birbirini dengeleyecek biçimde hareket ediyorsa yani biri artarken öteki azalıyorsa daha az korkutucu bir durum söz konusu demektir. Çünkü o durumda iç finansman ya da dış finansman ihtiyacından birisi azalmaya yönelir. İkiz açığın varlığı halindeki en korkutucu durum ise bu açıkların ikisinin de büyüdüğü haldir. O takdirde hem iç finansman hem de dış finansman ihtiyacı artış halinde demektir. Bu durum Yunanistan’ın bugün karşı karşıya olduğu durumdur. Bu iki dengesizliği dengeleyebilecek tek gelişme özel kesimin yatırım tasarruf dengesinin lehte gelişmesi halidir. Ne var ki ikiz açığın büyüdüğü bir ortamda o da ancak büyümenin küçülmeye dönüşmesiyle ortaya çıkabilir.  
Türkiye’de ikiz açık birbirini dengeleyen modele en yakın örnektir. Yani Türkiye’de cari açık artarken bütçe açığı azalır, cari açık azalırken bütçe açığı artar. Bunun temel nedeni Türk vergi sisteminin dolaylı vergilere olan bağımlılığıdır. İthalde alınan KDV’nin sistemde önemli bir yer tutması nedeniyle ithalatta yükselişin yarattığı cari açıktaki artış bütçe açığını azaltıcı etki yapar.
Aşağıda 2002’den bu yana bütçe açığı ve cari açığın GSYH içindeki oranlarını gösteren bir tablo sunuyorum (Tablodaki bütün oranlar eksi eğer taşıyor.) Tablo, son 9 yılda Türkiye’de ikiz açığın birbirini dengeleyecek biçimde geliştiğini gösteriyor. Şu an içinde bulunduğumuz durum cari açığın yükseldiği, bütçe açığının daraldığı bir durumdur. Türkiye açısından küresel krizin etkilerini azaltan en önemli ilişki budur.

http://www.radikal.com.tr/9871249871241

YORUMLAR
(1 Yorum Yapıldı)
Tüm Yorumları Gör

üreten türkiye - ekonomiorg

ülke üretmeye başladığında 30-40 yılda bir çöken iktisat teorileri ile uğraşmaktan da kurtulacağız. yeterki dizilerin pomapladığı tüketim çılgınlığı yerine üretimi gündemine almış politikalarını bunun üzerine kurmuş bir türkiye olsun.