ABD'yi ABD yapan

Başkan Bush'un başı büyük dertte. Çünkü ABD'de bu ülkeyi büyük ve güçlü demokrasi yapan sistem işliyor. Başkan Nixon ve Başkan Clinton'ın ve hatta Reagan'ın başına gelenlere benzer bir yargı mekanizması işliyor.

Başkan Bush'un başı büyük dertte. Çünkü ABD'de bu ülkeyi büyük ve güçlü demokrasi yapan sistem işliyor. Başkan Nixon ve Başkan Clinton'ın ve hatta Reagan'ın başına gelenlere benzer bir yargı mekanizması işliyor. Bush'un Irak'ı işgal için kullandığı 'kitlesel imha silahı'na sahipler' iddiasının doğruluğunu ispata çalışırken, işlenen suçlar ortaya çıkıyor.
Olayın özeti şöyle: 2002'de Bush yönetimi Irak'ın nükleer silah için Nijer'den büyük miktarda hazır uranyum sağladığını ispatlamak için bir diplomatı (Joseph Wilson) görevlendirdi. 2003'te Bush "İngiliz istihbaratına göre Irak, Afrika'dan uranyum aldı" dedi. Irak işgaline başlandı. Ama 6 Temmuz'da New York Times'da J. Wilson'un "Nijer'in Irak'a uranyum sattığı doğrulanmadı" diyen yazısı yayımlandı.
14 Temmuz'da şöhretli yazar Robert Novak 'Wilson'un eşi gizli CIA ajanı' açıklamasını yaptı. Bilgiyi iki üst düzey yetkiliden aldığını yazdı. 17 Temmuz'da aynı mahiyette bir yazı Time dergisinde ve New York Times'ta çıktı. Bush yönetiminin işin içine CIA'yi karıştırdığı anlaşıldı.
Gizli CIA ajanlarının isimlerinin açıklanması suç olduğundan, Adalet Bakanlığı tahkikat başlattı ve savcı Patrick Fitzgerald bu göreve tayin edildi.
Haberin Bush'un en üst düzey danışmanı Rove ile Başkan Yardımcısı Cheney'in sağ kolu Libby tarafından, Irak'ın KİS sahibi olmadığını öne süren cepheyi itibarsız kılmak için, sızdırıldığı kuşkusu tahkikatın ana konusuydu.
Konuyla ilgili gazeteciler önce 'Kaynağımızı açıklamayız' dediler.
Sonra bundan Time vazgeçti. Ama New York Times muhabiri ısrar edince önce hapse mahkûm olup 85 gün cezaevinde kaldı, sonra kaynağı açıklayıp çıktı.
Durum aydınlanıyordu. Savcı, Chaney'in sağ kolu Libby'yi baş sanık olarak suçlayınca, bu danışman görevinden istifa etmek zorunda kaldı. Şimdi Bush'a, ikisi Teksas valiliği, ikisi de başkanlık seçimi olmak üzere dört seçim kazandıran danışmanı Rove'un resmen suçlanması ve istifası bekleniyor.
Bush'a seçim kazandıran destek ABD'nin muhafazakâr kesiminden geliyor. Bu skandal, zaten Irak işgali dolayısıyla güç olan durumunu büsbütün güçleştirdi.
'Bush bu desteği kaybederse 2. dönemin-de istediği yasaları çıkaramaz' deniyor.
O zaman orada kullanılan bir deyimle 'Topal ördek' olacak.
Şimdi hem ABD yargı sisteminin ne kadar etkili olabildiğine, bir kere daha örnek verilebilecek hem de ülkenin (neo-con denilen) yeni-muhafazakârlarca uygulanmak istenen, ABD'nin güç kullanarak ülkelere demokrasi yerleştirme yönteminin ne kadar geçersiz olduğu ispatlanacak.
Birinci Bush başkanlığı döneminde onun başgüvenlik danışmanı olan Brent Scowcroft, bu demokrasi yerleştirme işinin; zamanla, yardım ve destekle, klasik yöntemlerle olabileceğini söylüyor.
Olaydan olumsuz etkilenen sadece Bush yönetimi değil. New York Times da bu konu hakkında yazan muhabirinin iktidara alet olması dolayısıyla zarar gördü.
Gazete yönetimi muhabir Judith Miller'in, özel kaynaklarına dayanarak yazdığı kimi yazılarında da meslek etiğine uymadığını saptadı.
Irak istilası öncesi Miller'in 'Irak'ta KİS var' dediği yazıları hatırlandı.
Olayın ayrıntıları bir yana, ABD adalet sistemiyle, New York Times'ın temsil ettiği saygın gazetecilik geleneğinin nasıl sürdüğü önem kazandı.
Bu duruma gazetecilik mesleğinde oldukça sık rastlanılıyor. Çok önemli haberleri çok önemli gizli kaynaklardan alan gazetecilerin günün birinde kaynakları tarafından kullanıldıkları anlaşılıyor.
Eğer bu haberler New York Times gibi çok etkili gazetelerde yayımlanmışsa, gazetelerin itibarı darbe yiyor.
Başkanlıkça uygulanmak istenen, uydurma temellere dayalı politikaların ortaya çıkması ve bu konuda rol alan sorumluların, kim olurlarsa olsunlar, yakalanarak teşhir edilip mahkûm olmaları olayını, galiba bir kere daha ibretle seyrediyoruz.
* * *
SPOR NOTU: Herkes Fenerbahçe'nin Schalke karşısındaki oyununu eleştiriyor. Kimse dokuz kişi kalmasına karşın nasıl mücadele ettiği yazmıyor.