'Black Hawk Down'

Black Hawk, ABD'nin özel kuvvet operasyonlarında kullandığı bir helikopter türü.

Black Hawk, ABD'nin özel kuvvet operasyonlarında kullandığı bir helikopter türü. Yukarıdaki başlığın Türkçesi 'Kara Şahin Düştü'. Bu bir kitap adı idi. 1993'te ABD'nin Somali başkenti Mogadişu'da uğradığı büyük askeri felaketinin incelenmesi üzerine yazılan bu kitap, şimdi film oldu.
Radikal'in Kültür Sanat sayfasının bilinçli sorumluları geçen cumartesi film ile ilgili yazılarına, 'Bu askerler korkuyor', başlığı koymuşlardı. Mogadişu'daki operasyonda ABD askeri klasik kahraman rolünde değildi.
Konu güncel. Çünkü ABD, Afganistan'da sürdürdüğü askeri mücadeleyi Mogadişu'da olduğu gibi 'Delta Force' ve 'Green Beret' adları verilen özel kuvvet birimlerine dayandırıyor. Bunda başarı kazanıyor. Övgü alıyor. Ama henüz yakın geçmişte bu kuvvetlere dayanarak gerçekleştirmek istediği iki büyük operasyon da başarısızlıkla neticelenmişti.
İlk başarısızlık 1980 Nisan ayında Tahran'da rehin 52 ABD görevlisinin kurtarılmasına gayret edilirken ortaya çıktı. Zamanın başkanı Carter'ın yeniden seçilmesini engelleyen önemli bir sebep oldu.
İkinci başarısızlık, yukarıda sözünü ettiğimiz kitap ve aynı adla geçen hafta ABD'de piyasaya çıkan filmde ayrıntılı biçimde sergilendi.
İran'daki rehineleri kurtarma operasyonu da, Mogadişu'daki söz konusu operasyon da, başlangıçlarında karşılaşılan helikopterlerin düşmesi ya da arıza yapmasıyla çıkmaza girmişti.
Tahran rehineleri konusunda ABD ikinci operasyonu hazırlarken, Carter seçimi kaybedince İran rehineleri serbest bıraktı. Mogadişu'da ise ABD barışı sağlamaya çalışırken, 100 kişilik özel kuvvet ile bir saat süreceği düşünülen, iki kişinin kaçırılmasını hedefleyen bir operasyona girişmiş, ama operasyon 15 saat sürmüş, bu kuvvetten 18 kişi ölmüş, 73 kişi ağır yaralanmış, 500 Somalili de öldürülmüştü.
Tüm silahlı kuvvetler başarısız oldukları operasyonlardan büyük dersler alır. Aynı hataları bir daha yapmamaya çalışırlar. Herhalde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin, PKK ile mücadele sırasında bu istikametteki gayretleri de günün birinde açıklanacaktır.
ABD'nin Afganistan'da sürdürdüğü mücadeleyi yakından izlerken, İran ve Somali deneyimlerini de ayrıntılarıyla gözden geçirmek gerekiyor.
'Green Berets' ve 'Delta Force' birimlerinin oynadıkları rollerle yetiştirilme yöntemleri hakkında olduğu gibi, yukarıda işaret edilen iki büyük operasyon hakkında da teknik bilgilere ulaşmak mümkün. Bu bilgiler olmadan Afganistan'da olup bitenleri değerlendirmek kolay değil.
ABD'nin 'Delta Force' isimli kontrterör
gücü gizli. İngilizlerin SAS rumuzuyla bilinen, bu alanda en iyi eğitilmiş güç oldukları kabul edilen, 'Special Air Service' adlı kontrterör sistematiğine göre oluşturulmuş. Şimdi Afganistan'da önemli rol oynuyorlar.
Radikal'in Kültür Sanat sayfası editörleri, Reuters Ajansı'nın verdiği haberin etkisiyle, Mogadişu'da uğranan yenilginin
'cesur Amerikan askeri' imajını 'yerle bir' ettiği görüşünü paylaşmışlar. Oysa, gazeteci Mark Bowden'in inanılmaz bir çabayla araştırıp yazdığı 470 sayfalık 'Black Hawk Down' kitabını ve geçen yılın Oscar almış 'Gladyatör' filminin yapımcısı Ridley Scott'un yapıtı hakkındaki kritikleri okuyunca pek bu neticeye varılamıyor.
Mogadişu'da 1 saat yerine 15 saat süren, neredeyse operasyona katılan tüm görev kuvvetinin tahribiyle neticelenen olayın 'kendine özgü' bir kahramanlık olayı olduğunu düşünenler yok değil.
Orada Sylvester Stallone'nin tiplediği
'Rambo'lar yok. Ama bütün hesapları, operasyonun hemen başlangıcında düşen Black Hawk dolayısıyla bozulan özel kuvvet mensuplarının 15 saat süren müthiş mücadeleleri var.
Bu mücadelenin esasını hem düşen ileri teknolojili helikopterlerinin düşman eline geçmesini önlemek, hem de orada can veren arkadaşlarının cesetlerini bırakmamak oluşturuyor.
Film, ABD'de 28 Aralık'ta piyasaya çıktı.
17 yaşından küçüklere tavsiye edilmiyor. Çünkü Mogadişu sokaklarında cereyan eden olayların sergilediği vahşet dolu sahnelerin kolay seyredilemeyeceği öne sürülüyor.
Afganistan'daki mücadele askeri alanda yepyeni silah sistemleriyle, bunların etkili bir şekilde kullanılmasında başrolü oynayan özel kuvvetlerin önemini ortaya çıkardı. Artık savaşların klasik kuvvetlerden ziyade 'düşük yoğunluklu çatışmalar' içinde özel kuvvetlerle yapılacağı düşünülüyor.