Eksik kalan öyküler

'Komutan değişimi' yazısında, Cemal Tural, Faruk Gürler, Kenan Evren ve Necdet Öztorun ile ilgili kimi unsurlar galiba eksik kalmış.

'Komutan değişimi' yazısında, Cemal Tural, Faruk Gürler, Kenan Evren ve Necdet Öztorun ile ilgili kimi unsurlar galiba eksik kalmış. 'Tural neden erken emekli edildi? Gürler neden cumhurbaşkanı seçilemedi? Demirel'in adayı kimdi? Evren nasıl Genelkurmay Başkanı oldu? Öztorun'u neden istemedi?' gibi, dikkatli bir meslektaştan gelen soruları yanıtlamak gerekti.
Tural görev süresinin son yılında; 1968'de 'uzatma' arzuluyor, bunu sağlamak için kamuoyu oluşturma girişimleri yapıyordu. Zamanın siyasi iktidarını, yani Demirel'i, ikna edeceğini düşündüğü girişimlerde bulunup, devlet kurumlarını teftiş etmek gibi 'güç gösterileri' düzenliyordu. Cumhurbaşkanı Sunay, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin nabzını tuttuğundan, komuta kademesinin bu alışılmamış davranışları onaylamadığının farkındaydı. Demirel ise Tural'ın 'akıl hocası kim' araştırması yapıyordu. İş çığırından çıktığında, Sunay karar verip Tural'ın görevden alınıp 'Yüksek Askeri Şûra'ya, naklini sağladı. Yerine Tağmaç geldi.
Faruk Gürler'in beklediği göreve gelmesini Tağmaç'ın, birkaç gün önce emekliliğini istemediği takdirde, engelleyebileceği öne sürüldü. Ama üst kademe görüşmeleriyle bu engel ortadan kaldırıldı. Tağmaç ikna edildi. 1972 Ağustos'unda, Gürler geldiğinde Türkiye '12 Mart' sürecini yaşıyordu. Demirel, askerin muhtırasıyla iktidardan uzaklaştırılmıştı. Cumhurbaşkanı Sunay'ın da görev süresi tamamlanıyordu.
Sunay'ın yerine Çankaya'ya Gürler'in gelmesi Genelkurmay'da tasarlandı. Aday olabilmesi için TBMM üyeliği gerekiyordu. Kimi siyasiler Gürler'in, Sunay tarafından 'Senatör' tayini halinde, parlamentoda cumhurbaşkanı seçileceği garantisini vermişti. Ama askerin Gürler desteği sarsıntı geçirince, bundan yararlanan bir kesim siyasetçi seçimini önledi. Askerler için de kabul görecek aday olarak, eski Deniz Kuvvetleri Komutanları'ndan Korutürk'ün seçilmesiyle bunalım geçiştirildi.
Gürler'in Genelkurmay Başkanlığı sadece altı ay sürmüştü. Yerine gelen Semih Sancar ile Cumhurbaşkanı olan Korutürk askerin siyaset dışına çıkmasını sağladılar. Demirel yeniden başbakan olduğunda, Sancar'ın görev süresini iki defa uzatarak, beklenen aday Adnan Ersöz'ün emekli olmasını sağladı. Sıradaki K. K. Komutanı Namık Kemal Ersun ve adaylardan Turgut Sunalp'ı da engellerken, hesapta olmayan Kenan Evren, CHP iktidarı ile birlikte 1978 Mart'ında, TSK'nın geleneklerine bağlı Cumhurbaşkanı Korutürk'ün katkısıyla Genelkurmay Başkanı oldu.
Demirel asker üzerine yaptığı hesaplarda hep kendine özgü yöntemler kullanmaya çalıştı. Komutanlar da aralarını,
Milli Savunma Bakanlığı'na getirilen eski emniyetçilerden Ahmet Topaloğlu ile bozmak istemesinden kuşkulandılar.
Turgut Özal'ın başbakanlığı ve Evren'in cumhurbaşkanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı boşalınca Nurettin Ersin bu unvanı beş ay için üstlendi. 1983 sonrası Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ oldu. Onun yerine K. K. Komutanı Necdet Öztorun'un gelmesini ise Özal'dan ziyade Evren istememiştir. Sebep siyasi hayata bir parti başında atılan ve TSK içinde çok sevilen Turgut Sunalp'ın yakın dostu olan 'iki Necdet'lerin TSK ile ilişkilerinin kesilmesinin yararlı olacağını düşünmesi olduğu öne sürülmüştür.
Evren'in onayı ile Özal; Necdet Öztorun'un tayini yerine, 1. Ordu Komutanı Necip Torumtay'ı önce K. K. Komutanlığı'na, kısa süre için getirmiş, sonra da Üruğ'un yerine Genelkurmay Başkanı yapmıştır. Bundan dolayı da 'askeri kontrolüne alan başbakan' olarak itibar(!) kazanmıştır.
1960'tan bu yana Genelkurmay Başkanlığı ile ilgili tayinler, temel kuralın bilinmesine karşın, çeşitli etkileşimlere sahne oldu. Sebep bu makamın kamuoyu nezdinde, TSK'yı temsil etmesinden dolayı, sahip olduğu prestij idi. İstendiği kadar, yasa değişiklikleriyle konumların önemi ve içeriği değiştirilsin, kimi işlevler kaldırılsın, toplum askerden gelen görüşlere, genelde siyasetçilerinkinden daha fazla itibar ediyor.
TSK'nın bu özelliğini Avrupa Birliği üyeleri anlamakta, kabul etmekte güçlük çekiyorlar.