Irak kritik dönemde

Irak önce 15 Ağustos'a kadar anayasa tasarısını hazırlamak zorunda. Sonra da yıl sonuna kadar 170 bin kadar güvenlik gücü eğitmeli ki artık ülkeden çekilecek 22 bin yabancı işgal kuvvetlerinin yerini alsınlar.

Irak önce 15 Ağustos'a kadar anayasa tasarısını hazırlamak zorunda. Sonra da yıl sonuna kadar 170 bin kadar güvenlik gücü eğitmeli ki artık ülkeden çekilecek 22 bin yabancı işgal kuvvetlerinin yerini alsınlar.
Anayasa tasarısının vaktinde hazırlanıp meclise verilmesi için ABD tüm yetkilileri ile baskı yaparken, konunun uzmanları acele etmenin daha sonra ortaya çıkaracağı mahzurları vurguluyorlar. Tasarıyı hazırlayan komisyonda Sünni üyeler de var. Bunlar iki arkadaşlarının öldürülmesi üzerine çalışmalardan çekildilerse de, sonradan geri göndüler.
Anayasanın federalizm esasına göre, din ve temel hakları dikkate alarak tertiplenmesi bekleniyor. Ama bir Bağdat gazetesinde kısmen açıklanmasına karşın, ne derece doğru olduğu ve ne kadar uzlaşma sağlandığı bilinmiyor.
Şeriat esaslarının ağır basması, temel organın ise bir anayasa mahkemesi olması, bu mahkemeye tayin edilecek yargıçların hiç olmazsa bir kısmını dini şahsiyetlerin oluşturması bekleniyor.
Siyasi bölümde Kürt isteklerinin sorun yarattığı biliniyor. Kürtler şimdi sahip oldukları düzenlerinden vazgeçmek bir yana, daha geniş bağımsız bir yapıyla, bölgelerine Kerkük'ü katmaya çalışıyorlar.
Irak 18 vilayetten oluşuyor. Bu vilayetlerden üçünde anayasa tasarısı oylamaya sunulduğunda reddedilirse, yeniden tasarı hazırlanması gerekecek. Kürtler üç vilayette çoğunluktalar. Sünniler için de durum aynı. Neticede bu iki grubu da tasarının tatmin etmesi gerekecek.
Yeni anayasada kadınlara seçilme hakkı verilecek. Ama meclis dışında da bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları belli değil.
Çoğunlukta olan Şiiler ise 'Irak İslam Cumhuriyeti' olmalı diyorlar. Dinin kamu yaşamındaki yeri taraflar arasında ciddi tartışma konusu.
Anayasa tasarısı 15 Ekim'de halkoyuna sunulacak. Yeni seçimler, her şey yolunda giderse Aralık 15'te yapılacak.
ABD bu programın uygulanması için yerel ilgililer üzerinde baskı yapıyor.
Uzun süredir kendi kabuklarına çekilmiş olan ABD güçlerinin sayısındaki önemli indirimlerin 2006'da başlayacağı hep söylendi. Bunların bırakacağı boşluğun, eğitilen Irak unsurlarınca doldurulacağı da öne sürüldü. Ama bu konuda iyimserliğe olanak sağlayacak gelişme ortada yok.
ABD kaynakları kimi bölgede güvenliğin Irak askerine verildiğini bildiriyorlarsa da, bu bölgenin neresi olduğunu açıklamıyorlar. Basın toplantılarında 'Irak kuvvetleri görev alınca koalisyon güçleri çekilecek' deniyor.
ABD Savunma Bakanı'na göre 'Irak kuvvetlerinin çok küçük parçası kendi başına savaşabilecek durumda.' Bu da Irak'ta işlerin yavaş da olsa yerel güçlerce devir alınacağı beklentilerinin kolay gerçekleşemeyeceğini gösteriyor.
Son dönemde, direnişçilere karşı en sert yöntemleri uygulayan ABD güçleri Irak sivil toplumunda çok ciddi kayıplara sebep oldular. Bu da toplumda ek tepkiler yarattı. ABD komutanları bu durumun farkındalar. Askerlerin kaza da olsa böyle sivil kayıplara sebep olmamak için yeni eğitim göreceği açıklandı. ABD askeri operasyonları dolayısıyla ölen Iraklılar için ailelerine yapılan tazminat ödemelerinin artırılacağı vaadinde de bulunuluyor.
ABD halen kendi kontrollerindeki cezaevlerinde bulunan 15 bin Iraklının kontrolünün de Irak görevlilerine devrine çalışıyor.
* * *
KİTAP NOTU: 'The Turco-Armenian Imbroglio-Prospect for Reconciliation'. Yazan Prof. Dr. Salahi R. Sonyel. Cyprus Turkish Association Publications; 10, London. İngiliz gizli belgelerinde bugüne kadar saklı kalan kanıtların yer aldığı 250 sayfalık İngilizce kitapta Türk-Ermeni uzlaşmasının nasıl gerçekleşebileceği değerlendirmeleri var.
* * *
SPOR NOTU: Trabzon'un Güney Kıbrıs Rum takımıyla oynadığı son maç soğukkanlılıkla seyredilmişse, Rum takımı oyuncularının ne kadar dikkatli, bilinçli, kısa ve isabetli paslarla oynadığı görülmüştür. Trabzon'un ise uzun ve isabetsiz paslara ilaveten gol alanındaki beceriksizlikleri ise unutulacak gibi değildi.