Kılıç Ali'den Atatürk

'Gecenin ilerlemiş saatiydi. Yatmak üzereydim. Ali Çavuş, Mustafa Kemal Paşa'nın beni emrettiği haberini getirdi. Tek başına ve düşünceliydi. Masanın üzerinde altı sedef kolonlu sekiz numara lamba yanıyordu.

'Gecenin ilerlemiş saatiydi. Yatmak üzereydim. Ali Çavuş, Mustafa Kemal Paşa'nın beni emrettiği haberini getirdi. Tek başına ve düşünceliydi. Masanın üzerinde altı sedef kolonlu sekiz numara lamba yanıyordu. Her zamanki gibi 'Otur' demeden; 'Kılıç. Sana vereceğim tehlikeli bir görevi kucaklayabilir misin? Kendini ateşe atabilir misin?' sorusunu sordu. Parmağıyla yanan lambayı işaret ediyormuş gibi geldi bana... Cevap vermeden ani hareketle sağ elimle yanan lambanın şişesini kavradım. Saatlerce yanan eskilerin deyişiyle nar-ı beyza haline gelmiş şişeye elim yapıştı. Yanık et kokusu, bir anda çevreye yayıldı. Kavrulan derimi, sert bir hareketle şişeden nasıl kurtardığımı bilemiyorum. Yalnız sesini duydum: 'Çocuk ne yaptın?''
Atatürk'e 1919'da Sivas'ta katılan Kılıç Ali, çeşitli olayları onunla birlikte yaşamış, onun en güvendiği kişilerden biri olarak yanından hiç ayrılmamış, Ata'nın bilgisi dahilinde tuttuğu notların bir kısmını, onun ölümünden sonra parça parça yayımlamıştı. Bu defa oğlu Altemur Kılıç'ın gözetiminde, iki çuval dolusu not bu konularda deneyimli Hulusi Turgut tarafından düzenlendi. İş Bankası'nca 794 sayfalık bir kitap halini aldı.
Anıları; ulusal kurtuluş mücadelesi, Cumhuriyet ve devrimler, İstiklal Mahkemeleri ve İzmir suikastı ile Mustafa Kemal ana bölümleri oluşturuyor.
Üzerlerinde çeşitli yayınlar yapılmış olan birçok tarihi konunun, Atatürk'ün yanından hiç ayrılmayan, hemen her vesileyle görev verdiği bir yakınının gözünden yansıtılması, hiç eskimeyecek olan konuya yeni boyutlar ekliyor.
Atatürk, Kılıç Ali'ye Kurtuluş Savaşı'nın çeşitli bölümlerinde verdiği görevler Antep-Maraş cephesinin düzenlenmesiyle başlanıyor. Sonra Anadolu'nun çeşitli yerinde disiplinin sağlanması. Ankara'da Meclis'te, demokratik hava içerisinde sürdürülen, çok yönlü mücadeleler. Kılıç Ali ününün bir boyutunu da, Atatürk'ün verdiği İstiklal Mahkemesi'ndeki göreviyle yapıyor.
'Atatürk'ün sırdaşı Kılıç Ali'nin anıları'nın tümü okunduğunda yazarın yer yer, satır aralarında İnönü'ye pek sempati ile bakmadığı seziliyor. Kütahya-Altıntaş yenilgisinin Milli Mücadele'de ilk ve tek yenilgi olduğunu kaydediyor.
Kılıç Ali dört dönem milletvekilliği yapıyor. Atatürk'ün ölümünden sonra İnönü, asıl anlaşmazlık içinde olduğu Refet, Ali Fuat ve Karabekir paşaları seçtirirken Kılıç Ali'yi dışarıda bırakıyor. Ama oğlu Altemur Kılıç'ı Basın Yayın Genel Müdürü iken koruyor. Kılıç Ali'nin Meclis'e Demokrat Parti döneminde girmesine ise Menderes ve Köprülü (Herhalde Atatürk'e çok yakın olduğundan) pek taraftar olmuyorlar. Bayar sıcak ilişkilerini sonuna kadar sürdürüyor.
Cumhuriyet'in kuruluşu ve daha sonraki günlerde ortaya, Mustafa
Kemal'e muhalefet şeklinde çıkan siyasi çekişmeleri, bunların içinde yaşayan Kılıç Ali renkli ve ilginç ayrıntılarla yansıtıyor.
Atatürk 'Cumhurbaşkanlığı dönemim sona erdiğinde başına geçeceğim' dediği, iktidarı oluşturan 'Cumhuriyet Halk Fırkası' karşısına çıkan 'Serbest Fırka' lideri Fethi beye yazdığı mektupta laikliğe verdiği önemi vurguluyor. "... benim siyasi hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel budur" diyor.
Devrimlerine karşı yaratılan havalar içinde oluşan muhalefetin nasıl çığırından çıktığı ve nasıl kontrol altına alınıp tarihin karanlığına terk edildiğinin ayrıntılı öyküsü, çeşitli yönleriyle ders alınması gereken bir olay.
Kılıç Ali'nin şahit olarak yansıttığı olaylar belki ana hatlarıyla biliniyor. Ama bunlar kendini Atatürk'e adamış bir şahsiyetçe iletilince özellik taşıyor.
***
SPOR NOTU: Almanya'daki Dünya Şampiyonası'na gitmek için kazanılması gereken maçlar 'Çıkmayan candan umut kesilmez' sözünü doğrular gibi. Şimdi iki kolay maç kazanılınca umutlar canlı tutuldu. Ancak ne Turgay Şeren'in övgüsüne karşın kaleci Rüştü ne de attığı iki gole karşın Fatih kendisinden beklenenleri verdi. Şimdi umut iki önemli karşılaşmanın İstanbul'da yapılacak olmasında.