ABD'de yatırımlar için vergi reformu

ABD'de 2016 yılı bütçesinde 478 milyar ABD doları tutarındaki ulaşım alt yapısı yatırımlarının finansmanı için şirketlerin yurt dışı gelirlerinin vergilendirilmesine yönelik yeni bir tasarı gündemde.

ABD’de ulaşım altyapısının yenilenme gerekliliği dile getiriliyor. Başkan Obama yönetimi tarafından bu hafta başında önerilen 2016 yılı bütçesi bu alanda önemli bir plan içeriyor. ABD Meclisi’ne (The United States Congress) sunulmak için hazırlanan 2016 bütçesinde planlanan karayolu, köprü ve demiryolu yatırımlarının tutarı 478 milyar ABD dolarını buluyor! ABD’de ulaştırma yatırımlarını Otoyol Fonu (Highway Trust Fund) üstleniyor. Ancak bu fondaki birikimler söz konusu yatırımları karşılayacak düzeyde değil. Bu yatırımların maliyetinin karşılanması için radikal bir adım gerekiyor.

‘Geçiş’ vergisi

Gereken bu radikal adımı yine 2016 bütçe tasarısında atılıyor: 2016 için hedeflenen ulaşım altyapısı yatırımlarının maliyetinin yarısının, tek seferlik bir ‘geçiş’ vergisinden karşılanması hedefleniyor. Bu geçiş vergisi, ABD merkezli şirketlerinin yurt dışı yatırımlarından elde ettiği gelirlere uygulanacak. Mevcut durumda, bu gelirlerin ABD’ye geri getirilmesi durumunda, ABD’nin kurumlar vergisi oranı olan yüzde 35’ten vergilendiriliyor. Şirketlerin yurt dışında ödediği vergiler gibi bazı indirim kalemlerinden dolayı vergi oranı fiiliyatta daha düşük gerçekleşiyor. Ancak, bu verginin sadece gelirlerin ABD’ye getirilmesi durumunda ödenmesi nedeniyle, ABD merkezli ulusaşırı (transnational) şirketler, Amerika dışında kazandıkları gelirlerini, kazandıkları ülkelerde tutmayı veya düşük vergi oranı uygulayan ülkelere aktarmayı tercih ediyorlar. ABD şirketlerinin yurt dışında kazanıp ABD’ye geri getirmediği birikmiş gelir tutarı 2008 yılında 1 trilyon ABD dolarının biraz üstündeyken, 2013 yılında 2,1 trilyon ABD dolarına ulaşmış durumda. Şirketler bazında bakıldığında, 2013 itibariyle, yurt dışında kazanılmış ve ABD’ye getirilmemiş gelir tutarı en yüksek olan ABD şirketleri General Electric (110 milyar ABD doları), Microsoft (76,4) milyar ABD doları, Pfizer (69 milyar ABD doları), Merck (57,1 milyar ABD doları) ve Apple (54,4 milyar ABD doları). IBM, Johnson&Johnson, Cisco, Exxon Mobil ve Citigroup’un da 43 ila 52 milyar ABD doları arasında birikmiş yurt dışı gelirleri bulunuyor. 2016 bütçe tasarısındaki öneri, ABD şirketlerinin yurt dışı faaliyetlerinden elde edip ABD’ye getirmedikleri birikmiş gelirlerinden tek sefere mahsus olarak, yüzde 14 oranında vergi almak! Bu verginin, gelirler ABD’ye getirilse de getirilmese de tahsil edilmesi öneriliyor. Bundan sonraki yıllarda kazanılan yurt dışı gelirlerden alınması planlanan vergi oranı ise yüzde 19. Tasarı ayrıca yasal hakları kullanarak ‘vergiden kaçınmaların’ önüne geçmeye çalışmayı amaçlıyor. İlk sene, yüzde 14 oranındaki geçiş vergisinden 238 milyar ABD doları tahsis edilmesi bekleniyor.

Cumhuriyetçilerin önerisi

Obama’nın ‘zorunlu’ bu vergi tasarısının karşısında, Cumhuriyetçi Partinin ‘gelirleri ülkeye geri getirme vergi barışı’ (repatriation holiday) planları yer alıyor. Söz konusu plan, ABD şirketlerinin gönüllü olarak ABD’ye geri getirdiği yurt dışı gelirleri üzerinden, mevcut vergi oranları göre daha avantajlı oranlardan vergi ödenmesi fikrini savunuyor. İki planın en önemli farkı, Obama planının tüm yurt dışı gelirlere, Cumhuriyetçi Parti planının ise sadece geri getirilen yurt dışı gelirlere uygulanacak olması. Bu görüş farklılığı nedeniyle Obama önerisinin, meclisteki 2016 bütçe görüşmeleri esnasında epeyce tartışmaya yol açması bekleniyor. Çünkü ABD Meclisi’nde Cumhuriyetçi Parti’nin ağırlığı bulunuyor. Cumhuriyetçiler, ulaşım altyapısının yenilenmesi konusunda Obama yönetimine destek veriyorlar. Ancak bu yatırımların finansmanı ile ilgili vergi tasarısındaki görüş ayrılığı 2016 yılı ABD gündeminin sıcak konularından biri olacak gibi gözüküyor. Bu tartışmaların ötesinde, söz konusu tasarı, büyük ölçekli yatırım planlarının finansmanı ile ilgili farklı kaynaklar üretilmesi konusunda iyi bir ‘fikir jimnastiği’ olacak.