Borsa İstanbul'un getiri performansı

Borsa İstanbul, büyüklük itibariyle henüz yeterli seviyeye gelememiş olmakla birlikte, uzun vadede en yüksek getiri sağlayan borsalar arasında yer alıyor.

Sermaye piyasalarına ilişkin haberlerde genellikle güncel endeks seviyesi ve kısa vadedeki getiri performansı öne çıkarılır. Uzun vadeli yatırımlara konu olan bir menkul kıymet türü olan hisse senedi piyasalarının, daha uzun süreli performansı ve piyasa değeri gibi ölçütler ise yeterince dile getirilmez. Dünya Borsalar Birliği (World Federation of Exchanges, WFE) tarafından oluşturulan istatistikler, hisse senedi borsalarının, diğer ülke borsaları ile karşılaştırmalı olarak kapsamlı analizine imkân tanıyor.

WFE İSTATİSTİKLERİ

WFE tarafından yayımlanan istatistikler itibariyle, Borsa İstanbul’un (BİST) 2014 yıl sonu yurtiçi piyasa değeri 220 milyar ABD doları olarak hesaplanmış. 150’ye yaklaşan sayıdaki borsayı kapsayan veritabanında, 100 milyar ABD doları üstünde piyasa değerine sahip 39 hisse senedi borsası yer alıyor. BİST bu 39 borsa arasında piyasa değeri itibariyle 30. sırada. Moskova, Sao Paulo, Johannesburg, Bombay ve Şanghay gibi gelişen ülke borsalarının piyasa değerleri BİST’İn üzerinde. Ancak 2000’lerin başından bu yana BİST’in piyasa değeri hızlı bir artış trendi seyretmiş. Gelişmiş ülke borsaları bu dönemde piyasa değerinde önemli bir artış sergilemezken, BİST’in piyasa değeri 2003 yılında 68 milyar ABD dolarından 11 yılda 3 katına yükselmiş. Bu artışta halka arzlarla piyasaya yeni açılan hisseler, mevcut hisselerin ikincil halka arzları, bedelli sermaye artırımları ve tabi ki hisse fiyatlarının artışı etkili olmuş. 100 milyar ABD dolarından daha yüksek hisse senedi borsaları arasında 2003-2014 döneminde ABD doları bazında yıllık ortalama getiri itibariyle BİST, yıllık yüzde 14,9 ile Malezya, Endonezya, Singapur, Tahran, Filipinler ve Johannesburg borsalarından sonra 7. sırada! Aynı dönemde New York Borsası yüzde 4,8, Frankfurt Borsası yüzde 5,8, Hong Kong Borsası yüzde 7,0 oranında yıllık getiri sağlamış. Ancak, İstanbul ve yüksek getiri sağlayan diğer borsalarda, getiri oranlarının yıllar itibariyle sergiledikleri dalgalanmalar risk seviyelerinin daha yüksek olduğunu gösteriyor. 2003-2014 arasında yüzde 14,9 yıllık ortalama getiri sağlayan BİST’in getiri oranlarının standart sapması (diğer bir ifade ile yıllık getiri oranlarının oynaklık düzeyi) yüzde 42. Yüzde 4,8 ortalama getiri sağlayan New York Borsası’nda ise, bu oran yüzde 18 olmuş!

BİST’ten daha yüksek getiri sağlayan borsalarda da standart sapmalar yüzde 19 ile yüzde 168 arasında değişiyor. Yatırımcılar borsa fiyatlarındaki belirsizliğin daha yüksek olduğu ‘riskli’ borsalarda, alınan riske karşılık daha yüksek getiri elde ediyorlar. Küresel kriz sonrasında ülke borsalarının ‘dip’ yaptığı 2008 yılı sonrasındaki performansa göre inceleme yapıldığında, BİST’in bu dönemdeki yıllık ortalama getirisinin yüzde 21 düzeyinde olduğu ve yıllık yüzde 45 getiri sağlayan Malezya, yüzde 33 getiri sağlayan Tahran, yüzde 25 getiri sağlayan Filipinler ve Endonezya ve yüzde 22 getiri sağlayan Tayland borsalarından sonra 6. sırada yer aldığı görülüyor. Borsa İstanbul, toplam piyasa değeri itibariyle dünyanın en büyük borsaları arasında henüz yer almamakla birlikte; yüksek getiri oranı, finansal piyasa yenilikleri ve artan işlem gören hisse senedi sayısıyla önümüzdeki yıllarda büyük ölçekli gelişen ülke borsalarını zorlayabilecek. İstanbul Uluslararası Finans Merkezi’ne yönelik atılan adımlar da BİST’in yükselişine katkıda bulunacak.