Teknoloji liginde Türkiye

Dünya Ekonomik Forumu'nun hazırladığı 'NRI' endeksi sıralamasında Türkiye ortanın üstünde bulunuyor.

Davos toplantılarının mimarı olan Dünya Ekonomik Forumu (World Economic Forum–WEF), ‘Küresel Bilgi Teknolojileri Raporu’nun yenisini bu hafta içerisinde yayımladı. Bu raporun en önemli katkısı ‘Bağlantılı Olmaya Hazır Olma Endeksi’ (Networked Readiness Index-NRI) olarak adlandırılan ve ülkelerin bilgi teknolojilerinde (BT) ilerleme ve bu teknolojilerden yararlanabilme yeteneklerini gösteren ölçüt oluyor. NRI sıralamaları toplam 53 ayrı veri türünün birleştirilmesiyle oluşturuluyor. 

Teknoloji liginin şampiyonları
Kuzey Avrupa ülkeleri NRI liginde başı çekiyor. Şampiyon İsveç olurken ilk onda beş adet Kuzey Avrupa ülkesi yer alıyor. Sıralamada gelişmiş ülkelerle diğer ülkeler arasında artan bir ‘dijital uçurumun’ varlığı göze çarpıyor. Bu uçurumu oluşturulan farklar altyapı kalitesi, dijital içerik erişimi, maddi ulaşılabilirlik ve BT kullanma yetenekleri konularında kendini daha belli ediyor. Ancak ekonomik ve sosyal gelişmişlik boyutuna denk düşen NRI sıralamasının dışına çıkan ülkeler de olabiliyor. Güney Avrupa ülkeleri beklenenden daha kötü bir sırada bulunurken, Körfez ülkeleri, Mauritius gibi ufak bir ada devleti ve Azerbaycan NRI’da beklenenden öteye yükselebilmişler. Körfez ülkelerinde iş yapmayı kolaylaştıran yasal reformlara, büyük ölçekli altyapı yatırımlarına önem verilmiş. Bu adımlarla birlikte, yenilikçilik ve BT kullanımına ilişkin yeteneklerin yaygınlaşmasına imkân tanıyacak bir ortamın kurulmuş olması teknolojiye daha hazır olmalarını sağlamış. Mauritius’ta BT sektörü GSYİH’nin yüzde 6’sını oluşturuyor. İletişim sektörü serbestleşmesi, ‘Siber Şehir’ gibi kapsamlı BT projelerinin hayata geçirilmesi, sektörün gelişimine imkân tanıyan bir yasal yapının sağlanması, devletin BT kullanımının yaygınlaşması ve tüm bunları öngören bir ‘Ulusal BT Stratejik Planı’nın 1998 yılında ortaya konması, bu küçük ülkenin BT’deki başarısını temin eden adımlar olmuş. Azerbaycan’da da benzer şekilde 2003 yılında, on yıllık bir süre zarfına ışık tutan ‘Ulusal BT Stratejisi’ ilan edilmiş. BT piyasa serbestleşmesi, etkin bir gözetim sistemi, altyapının geliştirilmesi ve e-devletin yaygınlaşması stratejinin ana ayaklarını oluşturmuş. Azerbaycan BT alanındaki yetersiz işgücüne destek olmak amacıyla üniversite-özel sektör işbirliğini öne çıkaran bir ‘Bölgesel Yenilikçilik Bölgesi’ oluşturmuş. Bu adımın meyvelerinin orta vadede toplanması ümit ediliyor. Azerbaycan NRI liginde henüz ortanın biraz üstünde olsa da istikrarlı bir yükseliş sergiliyor. 

NRI liginde Türkiye
Türkiye, BT alanındaki son yıllarda büyük bir yol katetti. Ancak NRI listesinde 142 ülke arasında henüz 52. sırada yer alıyor. Türkiye’nin dünya ekonomileri arasında ilk on beşe güreştiği düşünüldüğünde, daha fazla ilerleme ihtiyacının olduğu ortaya çıkıyor. Detaylı analizde Türkiye’nin en geride kaldığı konular fikri mülkiyet haklarının korunması, üniversitelerdeki işletme bölümlerinin kaliteleri, girişim sermayesi olanakları, vergi oranları, eğitim sisteminin genel kalitesi, ortaöğretime devam etme oranı, çalışan eğitimi olarak göze çarpıyor. Türkiye’de 1983-2003, 1993-2003 ve 2003-2023 dönemleri için ‘BT Strateji Belgeleri’ açıklanmış. Bu durumda BT’nin devletin vizyonunda uzun bir süredir önemli bir yere sahip olduğu şüphe götürmez. Ancak sıklıkla değindiğimiz ve yukarıdaki tabloda da belirgin olduğu üzere, eğitim kalitesinin yetersizliği BT’nin özümsenmesinde önemli olan insan faktörünün kapasitesine de bir üst sınır koyuyor. BT’de daha rekabetçi konumlara çıkabilmemizin yolu, eğitim alanında gerçek bir atılımı gerçekleştirmekten geçiyor.