'Uçurum' senaryoları

Analistler, ABD'de 'maliye uçurumundan' çıkış alternatiflerine göre senaryolar üreterek ekonomik parametrelere etkilerini öngörmeye çalışıyorlar.

ABD’de 2012 başında gerçekleşecek olan ‘maliye uçurumu’ (fiscal cliff) gündemin başına oturdu. ‘Maliye uçurumu’, 2013 yılbaşında, geçmişten gelen vergi indirimlerinin sona ermesi ve bazı yasal düzenlemelerden dolayı kamu harcamalarında otomatik kesintiye gidilmesi durumunu açıklıyor.

Gidişata müdahale edilmemesi durumunda bütçe dengesi iyileşecek, ancak ekonomi daralabilecek. Uçurumun tamamen önlenmesi durumunda (mevcudun devamı) ise büyüme performansı daha iyi beklenmekle birlikte bütçe açığı artabilecek ve ABD tekrardan borçlanma limit sorunu ile karşı karşıya kalabilecek. Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk Cumhuriyetçilerde olduğundan, geçecek herhangi bir yasada ‘Demokrat’ Başkan Obama’nın rakip partiyi ikna etmesi gerekiyor. Obama, yüksek gelirli kesim üzerindeki vergi oranını arttırarak bir dengeleme sağlamaya çalışırken Cumhuriyetçiler ise düşük ve orta gelir gruplarına sağlanan ‘karşılıksız’ sağlık hizmeti harcamalarının kısılması yönünde karşı adıma hazırlanıyorlar.

‘Uçurum’ konusu, seçimden aylarca önce gündeme geldi ve araştırma kuruluşları olasılıkların ekonomik parametreler üzerindeki sonuçlarına yönelik tahminlerde bulundular. Yatırım bankası Goldman Sachs’in bir analiz raporu, üç olası senaryoyu inceliyor. ‘Baz’ senaryoya göre ‘maliye uçurumu’ kısmen çözülüyor: Vergi kesintileri geçici olarak uzatılırken otomatik harcama kesintileri bir süre için erteleniyor ve işsizlik sigortası harcamalarında tedrici azalmaya gidiliyor.

‘Kötü’ senaryoda, ek olarak üst gelir gruplarının vergi oranları arttırılıyor – diğer kesimler için vergi kesintilerinin sürdürülmesi anlamına geliyor. Ancak bu senaryoya Cumhuriyetçilerin olası dayatması ile sağlık harcamalarının azalmasının etkileri yansıtılmamış. Üçüncü ve ‘en kötü’ senaryo ‘maliye uçurumunun’ bazı geçici ertelemeler dışında tam olarak gerçekleşmesi halini gösteriyor. Goldman Sach hesaplamaları ile bugünkü şartların aynen devamı durumunda 2013’te beklenen büyüme yüzde 2 düzeyinde olacak.

Raporda her senaryo için söz konusu ‘devam’ durumundaki ‘normal’ büyümeye göre aşağıya yönde ne kadar bir ‘düzeltme’ olacağı öngörülüyor. ‘Baz’ senaryonun gerçekleşmesi durumunda 2013’ün başlarında GSYH büyümesinin normale göre yüzde 1.5 oranında azalacağı tahmin ediliyor. ‘Kötü’ senaryoda GSYH büyüme oranındaki değişim yüzde 2’yi, ‘en kötü’ senaryoda ise yüzde 4’ü buluyor ve olası bir daralmaya işaret ediyor! Derecelendirme kuruluşu Moody’s’in analizine bakıldığında ise ‘hiç uçurum olmayan’ senaryoda yüzde 2.9 oranında bir GSYH büyümesi ve yüzde 6 oranında işsizlik, ‘tam uçurum’ senaryosunda ise sadece 0.1 oranında GSYH büyümesi ve yüzde 9.2 oranında işsizlik öngörülüyor. Moody’s, müzakerelere göre gerçekleşebilecek olanın, bu iki ucun arasında bir noktada olacağını vurguluyor.

Senaryoların daha keskinlik kazanması için Kongre’de koşulların masaya daha net olarak konulması ve müzakerelerin başlaması gerekiyor. Ancak görünen o ki 2013 yılında ABD’de ekonomi en iyi ihtimalle çok düşük bir oranda büyüme sergileyecek, hatta daralacak ve paralel olarak işsizlik oranlarında kötüleşme gelecek. 2013 yılında ABD ekonomisinin kaderi ‘masa başında’ çizilecek.