Madencilikten şarap ve zeytinyağına uzanan yol

Maden çıkardıkları arazileri değerlendirmek üzere yola koyuldular bugün Prodom şarapları ve Savrandere zeytinyağları Türkiye'nin en iyileri arasında.
Madencilikten şarap ve zeytinyağına uzanan yol

Atay Holding’i bilmiyor olabilirsiniz ama şarapla ilgileniyorsanız ya da zeytinyağı tutkunuz varsa Prodom şaraplarını ve Savrandere zeytinyağlarını duymuşsunuzdur.
2006’da ‘Prodom’ sürpriz bir biçimde şarap dünyasına giriş yaptı. ‘Syrah -Petit Verdot- Cabarnet Frank’ üzümleriyle yapılan şarap beğeni topladı ve aynı yıl yapılan ilk ‘ Master of Wine’ değerlendirmesinde 91 puan alarak en iyi kırmızı seçildi. 2008’de de Gusto dergisi tarafından yılın en iyi kırmızı şarabı seçilerek altın madalya aldı. Sonra Petit Verdot 2010 Prodom geldi. O da dengeli ve güçlü yapısıyla çok beğenildi. Ve bu yıl ‘Master of Wine’ değerlendirmesinde 91 puan aldı.
Prodom şaraplarının yüzü ve yaratıcısı Atay Holding Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Atay. Mehmet Bey 40’lı yaşlarını süren dinamik, hayata pozitif bakan ve sosyal sorumluluklarının farkında bir işadamı. Şarapla İsviçre’de okurken tanışmış, zeytinyağı ise bir Egeli olarak ilk göz ağrısı.
Geçen hafta Aydın’a gittim. Hem maden ocaklarını hem zeytinlikleri hem bağları hem de Aydın sanayi bölgesindeki üretim tesislerini dolaştık. Hikâyelerini dinledim, şaraplarını ve yağlarını tattım.
Kavala’dan göç eden Atay ailesi 1870’ten beri kömür madenciliği yapıyor. 1910’da Sultan Reşat’ın verdiği fermanla önce 99, sonra da 49 yıllığına kiraladıkları maden imtiyaz hakları devam ediyor. Bugün işin başında 5 kardeş ve 25 kuzen olmak üzere üçüncü ve dördüncü kuşak var. Kömür ithalatı yapıyorlar. Aydın Linyit Kömürleri Türkiye’nin özel sektörde en büyüklerinden biri. 

Doğaya borcumuz vardı 
Sekiz yıl önce doğayı dengelemek, verdikleri zararı bir şekilde bertaraf etmek düşüncesinden yola çıkarak bozkır olan alanları düzleyip zeytin dikmeye başlamışlar. 4000 dönüm araziye 55 zeytin ağacı, erozyonla mücadele için 150 bin akasya, 1500 incir dikmişler. Hem bu toprakları ticari bir hale getirmişler hem de rehabilitasyonunu yapmışlar. Sonra da sıra bağlara gelmiş. Bu arada hem madenciler hem de zeytincilerin “Ocağımıza incir dikeceksin” eleştirilerine maruz kalmışlar. Atay “Ne İsa’ya ne Musa’ya yaranabildik ama bildiğimiz yolda ilerlemeye devam” diyor.
Bugün Petit Verdot, Cabarnet Frank, Cabernet Sauvignon ve Shiraz üzümleri Savrandere’deki 130 dönümlük bağlarında yetişiyor. Şaraplarını Fransız önolog Florent Dumeau danışmanlığında yapıyorlar. Hem şarap hem de zeytinyağlarını 2010’dan beri Aydın Umurlu Sanayi Bölgesi içinde yer alan yeni tesislerinde üretiyorlar.
Mehmet Atay “Nasıl bu kadar kısa sürede bu kadar kaliteli yağ ve şarap yapıyorsunuz” soruma “Elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışırız, kurallara uyarız, ekstra yaptığımız hiçbir şey yok” cevabını veriyor. İsviçre’de işletme okurken şarap kültürü ile yakınlaşan Mehmet Atay’ın kaliteyi bozmadan belli bir yere gelmek en büyük hayali.
Yıllardır Mehmet Bey’i her görüşümde “Maddi sorununuz yok, siz öncülük edin fiyatları düşürün, iyi şarabı ucuz içelim” derim. O da bana “Marketlere, restoranlara en üst fiyat skalasında olan şarabım Prodom’u 45 liraya veriyorum, daha ne yapabilirim” der. 

Prodom Syrah-Petit Verdot-Cabernet Frank marketlerde 85-90 lira, Prodom Petit Verdot ise 65 lira civarı satılıyor. Restoranlarda ise fiyatlar iyice uçuyor, Prodom şaraplarına 200-270 lira arası fiyat konuyor. Şarap üreticileri her zaman temkinli konuşur. Atay da bu konuda pek bir şey söylemedi. Ama onun da şarabın üzerindeki ince oyunlardan mutlu olduğunu sanmıyorum.
Prodom’un yanı sıra 2010 yılından beri Barudi ve Tellus markalarıyla şarap üretiyorlar. Ama bu şaraplar anlaşmalı oldukları bağlardan aldıkları üzümlerle yapılıyor. Kırmızı, rose ve beyaz olmak üzere üç çeşidi bulunan Telluslar ise 15- 50 lira; Barudi’ler ise 13-15 lira arasında satılıyor. Barudi Syrah 2010’u, Prodom’un bir alt markası olduğunu bilmeden Metro’dan almış ve çok beğenerek içmiştim. Sekiz ay meşe fıçıda dinlendirilen Tellus Chardonnay 2010 da çok başarılı bir beyaz şarap. Hem Prodom hem de Tellus Rose’ler de bu yaz keyifle içilecek kaliteli şaraplar arasında.

Savrandere’nin çeşit çeşit zeytinyağları
Mehmet Atay, 2007 yılından beri Aydın, Ayvalık ve Memecik cinsi organik zeytinlerinden yaptıkları yağlarında çok iddialı. 600 ton kapasiteli üretim tesisleri var ama üretimleri şimdilik 260 ton. Gelecek hedefleri 150 bin zeytin ağacı.
Portakallı, güllü, kekikli, bergamutlu ve çaylı gibi zeytinyağı da yapıyorlar. İç pazar için bağların ve zeytinliklerin olduğu köyün adı Savrandere ve Delce markasını kullanıyorlar. İhracat markaları ise Attica.
Yağlarının hem Türkiye’de hem de Japonya’daki yarışmalarda altın madalyaları var. Hepsi de çok lezzetli. Asit oranları da yüzde 2.5 ile 5 arası. Üretim müdürü Cemal Güven “Bizde yanlış bir anlaşılma var ama asidi düşük yağ her zaman iyi yağ değildir” diyor. Hasat zamanı zeytinler dokuz saat içinde yere düşmeden, dövmeden, dalları kırmadan toplanıyor. 27 derecede soğuk sıkım yapılıyor. Sonra da azot korumalı paslanmaz çelik krom tanklarda depolanıyor.