İran Şahı, Öcalan, Ağca, Galileo

Ağca'nın tahliye edilmesi, tarih referansımızı da artırdı. Öyle ya bugün, ortalıkta Abdi İpekçi'nin katledilmesinin, Milliyet gazetesi yayın yönetmenliğinin ve Mehmet Ali Ağca' nın adını duymamış üniversite mezunu, iş güç hatta çoluk çocuk sahibi gençler var.

TARİHTE BU HAFTA
Ağca'nın tahliye edilmesi, tarih referansımızı da artırdı. Öyle ya bugün, ortalıkta Abdi İpekçi'nin katledilmesinin, Milliyet gazetesi yayın yönetmenliğinin ve Mehmet Ali Ağca' nın adını duymamış üniversite mezunu, iş güç hatta çoluk çocuk sahibi gençler var. Bu nedenle bu hafta neler olmuşu elden geldiğince derlemeye çalıştım. Bugün derin bir kuşatma altına alınmaya çalışılan İran'ın son şahı Rıza Pehlevi de bu haftaya denk düşen bir tarihte ülkesinden kaçmış, hücre cezası verilmiş olan Öcalan da yine bu tarihlerde Kenya'dan operasyonla Türkiye'ye getirilmiş. Ecevit ve Demirel'in bugün yazar ve aydınlara uygulanan adli baskıya uğramaları da bu haftaya denk düşüyor, Galileo'nun engizisyon ile yüzleşmek için Floransa'yı terk edip Roma yoluna düşmesi de...

16 Ocak

  • 1605-Miguel de Cervantes' in Don Kişot romanının birinci cildi Madrid'de basıldı.
  • 1925-Sovyet Komünist Partisi Kızıl Ordu eski komutanı ve savaş komiseri Leon Troçki, Komünist Parti Genel Sekreteri Josef Stalin tarafından görevinden alındı.
  • 1956-Uluslararası Basın Enstitüsü, Türkiye'de basına baskı yapıldığını açıkladı.
  • 1979-İran Şahı Rıza Pehlevi, ülkesini terk ederek, ailesiyle Mısır'ın Assuan kentine kaçtı.
  • 11987-1 Ocak'ta Çin'in başkenti Pekin'deki Tiananmen Meydanı'nda öğrencilerin başlattığı gösteriler sonunda Komünist Partisi lideri Hu Yaobang istifa etti, yerine Zao Ziyang getirildi.
  • 1991-ABD, Irak'a hava akınları ve füze saldırısını başlattı. ABD yetkilileri, Çöl Fırtınası adını verdikleri operasyonu Kuveyt'i kurtarmak için yaptıklarını söyledi.
  • 1996-'Avrasya' feribotu, dört silahlı kişi tarafından Trabzon limanında kaçırıldı. Feribota, Anadolu Feneri açıklarında demir attıran Çeçenistan'a dikkat çekmek isteyen eylemciler, 72 saat sonra güvenlik güçlerine teslim oldu.
  • 1998-Refah Partisi kapatıldı.
  • 1999-Abdullah Öcalan, Kenya'da özel kuvvetlerin operasyonuyla yakalanıp yurda getirildi.

    17 Ocak
  • 1875-Karaköy-Beyoğlu arasında Tünel hizmete girdi. Tünel dünyanın en eski üçüncü ve en küçük metrosuydu.
  • 1945-Sovyet birliklerinin yaklaşması üzerine Naziler Auschwitz toplama kampını boşaltmaya başladı.
  • 1987-Bülent Ecevit, Siyasi Partiler Kanunu'na aykırı davranmaktan 11 ay 20 gün hapse mahkum edildi. 12 Eylül'den sonra Bülent Ecevit hakkında 80, Süleyman Demirel hakkında 55 dava açıldı.
  • 1991-Körfez Savaşı, müttefik uçaklarının Irak ve Kuveyt'teki hedefleri vurmalarıyla başladı.

    18 Ocak
  • 1886-Kadınlar, 'Şukufezar' dergisinde 'saçı uzun aklı kısa' deyimine karşı mücadele başlattı.
  • 1919-Birinci Dünya Savaşı'nda yenik düşen devletlerle anlaşmalar yapmak üzere, İtilaf Devletleri temsilcilerinin oluşturduğu Paris Barış Konferansı açıldı. Avrupa'nın haritası yeniden çizildi.
  • 1944-'Trak' adlı yolcu vapuru, Çanakkale'den Bandırma'ya giderken kayalara bindirerek battı: 24 kişi öldü.
  • 1991-Hükümet, TBMM'den gerektiğinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurtdışında görevlendirilmesi ve yabancı askerlerin Türkiye'de bulundurulması konusunda yetki aldı.

    19 Ocak
  • 1969-1968 yılında Çekoslavakya'nın Ruslar tarafından işgalini protesto etmek için Çekoslovak öğrenci Jan Palach, Prag'daki Wenceslas Meydanı'nda kendini ateşe verdi.

    20 Ocak
  • 1633-Galileo, Roma'da Engizisyon ile yüzleşmek üzere Floransa'yı terk etti. Yüzleşme, dünyanın güneş etrafında döndüğü iddiası nedeniyle yapılıyordu.
  • 1942-Nazi yetkilileri Berlin'de namlı Wannsee Konferansı'nı toplayarak, 'nihai çözüme' karar verdiler: Avrupalı Yahudiler yok edilecekti.
  • 1981-Tahran'daki ABD Elçiliği'nde 444 gün boyunca rehin tutulan 52 Amerikalı serbest bırakıldı.
  • 1993-Bill Clinton, 42. ABD Başkanı oldu.
  • 1993-Bosna'da yüzlerce cami Sırplar tarafından yıkıldı.

    21 Ocak
  • 1793-Fransa Kralı XVI. Louis, Devrim Meydanı'nda giyotinle idam edildi.
  • 1827-ABD'de ilk siyah gazetesi Freedom Journal, yayımlanmaya başladı.
  • 1846-Charles Dickens'ın editörlüğünü yaptığı Daily News'un ilk kopyası yayımlandı.
  • 1919-Sinn Fein, Özgür İrlanda Parlamentosu'nu ilan etti.
  • 1941-İngiliz komünist gazetesi Daily Worker, savaş zamanı kısıtlamaları nedeniyle yasaklandı.
  • 1961-Portekiz'de isyan eden güçler Santa Maria askeri gemisini işgal etti.
  • 1977-ABD Başkanı Jimmy Carter, Vietnam Savaşı'nda asker kaçağı olan herkesi affetti.

    22 Ocak
  • 1517-Türkler Kahire'yi aldı.
  • 1953-Arthur Miller'in 'Cadı Kazanı' oyunu New York'ta prömiyerini yaptı.
  • 1976-Beyrut'ta banka soygununda 20-50 milyon dolarla rekor kırıldı.


    Hareketli bir hafta
    Gelişmeler ve haberler açısından bereketli bir hafta yaşadık. Ağca'nın tahliyesi ve Özel Harp Dairesi tartışmaları, kuş gribi nedeniyle yitirdiğimiz çoğu çocuk vatandaşlarımız ve griple mücadelenin bir kuş katliamına dönüşmesi, Şemdinli olaylarının ilk duruşması, Yargıtay'ın Sedat Bucak'ın beraat kararını bozması nedeniyle, Susurluk konusunda gelişme kaydedileceğine ilişkin duyduğumuz beyhude umut, Ortadoğu'daki gelişmeler ve İran, dokuz günlük Kurban Bayramı tatili sırasında meydana gelen kazalarda 109 kişinin ölmesi, Şili'de 'tüm müsibetleri taşıyorum' diyen sosyalist, agnostik, bekar anne Michelle Bachelet'in başkanlığa seçilerek, yaklaşık 35 yıllık bir rövanşı alması ve bu rövanşın sadece faşizme karşı olan Şilililerin değil, dünyanın birçok yerinde bu acıyı yaşamış ve Şili'nin acısını da taşımış olan insanların gerçeğin, doğruların, iyilerin eninde sonunda haklı çıkacağı ve zafer kazanacağına dair çok örselenmiş neredeyse yitirilmiş inancı tazelemesi ayrı ayrı ve geniş olarak incelenmesi gereken konulardı.
    Ama bu haftada yerimiz bu kadar.


    HAFTANIN TAHLİYELERİ
    Tanju Çavuş ve Mehmet Ali Ağca...
    9 Kasım 2005'te Şemdinli'de meydana gelen patlama ve akabinde gelişen olaylarla ilgili olarak tutuklu yargılanan uzman çavuş Tanju Çavuş ilk duruşmada tahliye edildi. ''Meşru müdafaa sınırının aşılması suretiyle bir kişiyi öldürmek, silahla beş kişiyi yaralamak'' suçlamasıyla yargılanan Çavuş, 9 Kasım 2005'te, Umut Kitapevi'ne el bombası atılmasını ve bir kişinin yaşamını yitirmesini protesto eden kalabalığın üzerine açtığı ateş sonucunda Ali Yılmaz'ın ölümüne ve beş kişinin yaralanmasına yol açtığı iddiasıyla tutuklanmıştı. Hakkari'de görülen duruşmada mahkeme heyeti, uzman çavuş Tanju Çavuş'un tutuklu kaldığı süreyi gözönünde bulundurarak, sanığa atılı suçun vasıf mahiyetinin ceza miktarı ve sabit ikametgahının bulunması gerekçesiyle tahliyesine karar verdi. Papa'yı öldürmeye teşebbüs ve yaralama nedeniyle aldığı ceza, Abdi İpekçi'yi öldürmesinden aldığı cezadan düşülünce Mehmet Ali Ağca tahliye oldu. Bu nasıl hesap diye sormayın, hesabı yapanlar da işin içinden çıkabilmiş değil. Tahliye sonrasında İstanbul Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi'ne giden Ağca, hastanede kapsamlı bir sağlık kontrolünden geçirildi. Doktorlar heyetinin karşısına da çıktı. Yapılan tetkikler sonucunda Ağca'nın askerliğe elverişli olmadığı ve askerlik yapamayacağı kanaatine varıldı. Bütün bu kanaat ve karar bir gün içinde oluştu ve Ağca 'çürük' raporu aldı. 'Antisosyal kişilik bozukluğu' nedeniyle askerlik yapamayacağı için toplum içine salındı. Papa suikastı öncesinde tutuklu bulunduğu, Maltepe Askeri Cezaevi'nden, üstüne kilitli üç kapı teker teker açılarak kaçmıştı. O gün bugün nasıl olduğu anlaşılamadı!


    HAFTANIN REKTÖRÜ
    Profesör Ferit Bernay
    Profesör Ferit Bernay, Samsun 19 Mayıs Üniversitesi Rektörü. Bu üniversite için Meclis bir araştırma komisyonu kurdu. Komisyon 250 trilyon bütçeli üniversitenin tüm harcamalarını inceliyor. Araştırma Komisyonu'nun isteği üzerine üniversitede toplam 1 milyon 124 bin evrağın fotokopisi çekilmiş. Ayrıca son 6 ay içinde 24 Sayıştay denetçisi beş yıllık dönemde mevzuata aykırı bir şey olup olmadığını araştırıyor. Komisyon, Samsun'da Vilayet binasında araştırmaları ile ilgili Rektör'ü dinliyor. Bu haber Milliyet'te "Rektörü terlettiler", Yeni Şafak'ta ise, "Rektör, Komisyonu tatmin etmedi" başlığı ile verildi. Sabah saat 10.40'ta başlayan, Rektör'ün ifadesiyle 'brifing', haberlerin genel havasından anlaşılacağı üzere 'sorgulama', tam 10 saat sürmüş. Anlaşılan bu komisyon, Şemdinli Komisyonu'ndan daha ferasetli, onlar olayın tanıklarını bile dinlememişti. İktidarın YÖK ve üniversitelerle süregiden çatışması biliniyor. Bu durum yapılan soruşturmaları da fena halde gölgeliyor. Asistan kadrolarının kısıtlandığını, üniversitelerin yatırım bütçelerinin kesildiğini, araştırma görevlisi kadrolarının mahkeme kararıyla alındığını biliyoruz. Türkiye'de kangren haline gelmiş bunca sorun varken, bu mesaiyi tarafsız olarak değerlendirme imkanı ortadan kalkıyor. Demek ki milletvekillerinin fena halde boş vakti var.


    HAFTANIN KRİTERLERİ
    Madrid Kriterleri
    İspanya hükümeti, Katalonya bölgesinin geniş çaplı özerklik planını parlamentonun gündemine getirmesine karşı çıkarak "askeri müdahale" diyen Kara Kuvvetleri Komutanı General Jose Mena Aguado'yu görevden aldı. Ardından, ülkede yayımlanan ABC gazetesi için bir makale yazan NATO'nun Brüksel'deki merkezinde görevli albay Fernando Abalo tutuklandı. Mena, "Katalan özerk statüsünün parlamentoda onayı, ciddi sonuçlar yaratır. Askerler olarak anayasayı savunmayı şeref meselesi olarak görürüz. Statü, anayasal sınırları aşarsa, müdahale zorunda kalınır" demişti. Albay Abalo da, yazısında General Mena'nın, Katalonya'nın özerklik statüsüyle ilgili sözlerinin "arkasında durmadığını" söylemiş, bunu "utanç verici'" olarak nitelemişti. Atanmış görevlilerin seçilmiş görevlilere bağlı olarak görevlerini yürüteceklerini belirleyen demokrasinin temel kuralları Madrid'de işledi. Hükümet görev alanı dışına çıkarak başkalarının yetkilerine müdahale eden kamu görevlilerini cezalandırdı. Adı lazım değil bazı ülkelerde bırakın bu kritelerin uygulanmasını Anayasa'yı zorla değiştirme eylemi dahi yargı ve ceza konusu yapılamıyor.


    HAFTANIN SORUSU
    Koltuk zinası
    İnternet'te cevaplar.org sitesine giriyor ve aklınıza takılanları soruyorsunuz. Onlar da uzman cevabını veriyor. İşte haftanın sorusu ve cevabı:
    Soru: "Otobüste koltuktan kalkan kadının koltuğuna oturulur mu?" Cevap: "Bu, biraz kişinin durumuna bağlıdır. Mesela kişinin, koltuktan kalkan bir hanımın yerine oturduğu takdirde koltuğun sıcaklığı sayesinde şehevi duyguları harekete geçecekse böyle bir koltuğa oturması doğru olmaz. Dinimiz zinayı yasakladığı gibi insanı zinaya götüren yolları da yasaklamıştır."