Aziz Sancar, Nobel, Atatürk ve Türkiyesi

Aziz Sancar burada kalsa ona DNA araştırmalarıyla Nobel yolunu açan çalışma imkânı bulur muydu, yoksa YÖK'ün bilim değil bürokrasi ve ideoloji üretmeye odaklı labirentlerinde mi kaybolurdu?

Aziz Sancar 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü 10 Aralık akşamı Stockholm’de düzenlenen ödül töreniyle (diğer iki meslektaşıyla paylaşarak) İsveç Kralı 16’ıncı Gustaf’ın elinden aldı.

Sonra da "Bu ödül Ata’mız sayesinde alınmıştır” dedi; “Ödülü 19 Mayıs’ta Türkiye’ye gelerek Anıtkabir’de Atatürk’e bırakacağım.” 

Bunu neden mi söylemiş? Çünkü Mardin’in Savur İlçesi'nden sekiz çocuklu okuma-yazması olmayan “ama eğitimin önemini bilen” bir ebeveynin yedinci çocuğu olarak kendisine sağlanan eğitim olanaklarını Atatürk Türkiyesi'ne bağlıyor.

***

Ailesinden general de çıkmış HDP milletvekili de.

Ona “Arap kökenli” olup olmadığını soran BBC muhabirine “Türküm, o kadar” cevabını vermiş.

Üniversiteden sonra fikir hürriyetinin, akademik hürriyetin daha geniş olduğu diyarlara göç etmiş, ABD’ye yerleşmiş, bir “Turkish-American” yani Amerikalı Türk olmuş.

***

Burada kalsa ona DNA araştırmalarıyla Nobel yolunu açan çalışma imkânı bulur muydu, yoksa YÖK’ün bilim değil bürokrasi ve ideoloji üretmeye odaklı labirentlerinde mi kaybolurdu?

Zaten farkına varıp kıymetini bilmemiz de Amerikalılardan sonra olmuş.

Sancar’ın Amerikan Bilimler Akademisi üyeliği 2005’te, Türkiye Bilimler Akademisi üyeliği 2006’da verilmiş.

***

Sancar siyasi görüşleri olan, bunu saklamayan bir bilim insanı… Gençliğinde Ülkü Ocakları’nda da bulunmuş; Koray Aydın, Beşiktaş günlerini Twitter’da paylaştı.

Milliyetçiliğinde İslami değil laik ve Atatürkçü yön ağır basıyor; bu bakımdan ulusalcı da denebilir.

Atatürk ve 19 Mayıs beyanı, Türkiye’nin laik cumhuriyet ilkelerine vurgu yapmayı amaçlıyor.

***

Tabii Türkiye’nin Müslüman nüfusuyla laik, demokratik ve serbest ekonomiye sahip bir ülke oluşu bundan daha birkaç yıl öncesine dek parmakla gösterilen özelliğiydi.

ABD Başkanı Barack Obama, seçildikten sonra ilk deniz aşırı seyahatini bu yüzden Türkiye’ye yapmış, Nisan 2009’da Meclis’te yaptığı konuşmasında Türkiye’yi diğer Müslüman ülkelere örnek göstermişti.

Acaba Obama bugün de aynı konuşmayı yapar mı, ne dersiniz?

***

Benim kuşkularım var.

Çünkü Türkiye’nin sadece Müslüman ülkeler arasında değil, genel olarak dünyadaki algısı ciddi şekilde değişmeye başladı.

Nereden mi anlıyoruz bunu?

***

Aziz Sancar’ın Kimya Ödülü’ne ortak olduğu 2015 Nobellerinde Barış Ödülü, Norveç’in başkenti Oslo’daki törende Tunus’a gitti.

Nobel Komitesi, Sendikacı Hassine Hassine Abassi, avukat Mohamed Fadhel Mahfoudh, insan hakları savunucusu Abdessatar Ben Moussa ve iş dünyasından Ouided Bouchamaoui’dan oluşan Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü’nün “İslami ve laik grupların ülke çıkarları için bir arada yaşayıp diyalog kurabildiklerini” gösteren çalışmalarından ötürü ödüle layık bulmuş.

İşte Türkiye’nin çok değil, birkaç yıl öncesine dek örnek gösterilmesine vesile olan özellikleri arasında bunlar da vardı.

***

Atatürk’ün temellerini attığı Cumhuriyet, “Yurtta sulh cihanda sulh” ilkesinin parlak dönemlerinden birini yaşıyordu 2008-2009’da. Bunun temelinde özellikle Ortadoğu’daki ihtilaflara taraf olmamak vardı; müttefik ABD’nin Irak işgaline dahi taraf olunmamıştı.

Sonra, 2010 sonlarında Tunus’ta Arap Baharı patladı.

Türkiye, önce Libya, sonra Mısır derken, sonunda Suriye’de giderek siyasi niteliğin yanı sıra mezhebi ayrılıkların öne çıktığı bu bataklığa saplanmaya başladı.

***

Suriye ve Irak’ta bugün yaşanan sorunlar, Rusya ile yaşanmakta olan kriz, İran boyutu filan hep ortada, ayrıntılarına girmeyeceğim, sürekli yazıp duruyoruz zaten.

Ama Tunuslu sendikacı ne dedi biliyor musunuz, Nobel Ödülü nedeniyle CNN tarafından canlı yayınlanan mülakatta?

Ortadoğu’da yaşanan kargaşada Türkiye’nin de sorumluluğu olduğunu söyledi. Hatta daha ileri giderek “IŞİD’e Türkiye ve Katar’ın destek olduğunu herkesin bildiğini” iddia etti.

***

Deneyimli CNN muhabiri durumu hemen toparladı, bu iddiaların her iki ülke tarafından da yalanlanmakta olduğunu söyleyerek konuyu değiştirdi.

Tabii Türkiye’de Katar gibi ABD öncülüğünde IŞİD’e karşı koalisyonun üyesi. IŞİD 2013 Eylül’ünden bu yana terörist örgüt sayılıyor. Hükümet stratejik İncirlik üssünü (Rus uçağının düşürülmesinden bu yana kendi uçaklarıyla katılamasa da) Suriye’deki IŞİD hedeflerine karşı kullandırıyor.

Öte yandan eğer siyaset yaşanan gerçeklikten çok algılanan gerçeklikle ilgiliyse, Tunuslu sendikacı Abbasi’nin Türkiye algısının böyle olması gerçekten üzüntü vericidir.

***

Türkiye’nin Arap dünyasındaki Müslüman ve Batı dünyasındaki algısı birkaç yıl içinde laik, demokratik sistemin işlediği, komşularıyla sorunlarını çatışmalara taraf olmadan, diyalogla çözmeye çalışan, hatta onların aralarındaki sorunları çözmeye çalışan bir ülkeden, ortalığı karıştıran, teröristlere destek veren bir algıya kaymış olması, gerçekten üzüntü vericidir.

(Bu işler çıkmadan Türkiye’nin İsrail ve Suriye’yi barıştırmak için devrede olduğuna inanmak şimdi ne kadar uzak geliyor, değil mi?)

Herhalde bu algının yaygınlaşması profesör Sancar’ı da üzüyor ki, bir ömür verdiği Nobel’ini Atatürk’e ithaf ediyor.