Gazda rekabet fiyatı

<br><b>ABD-Rusya'nın </b>rekabeti, 2008'den itibaren doğalgaz fiyatlarını artıracak. Rusya'nın Ankara Büyükelçisi İvanovskiy: "Amerika, Türkmenlere kazandırdı, tabii fazla faturayı Avrupa da ödeyecek, Ukrayna da, Türkiye de..."

ABD ve Rusya arasında Hazar enerji kaynakları üzerine yaşanan rekabet, 2008 başından itibaren Türkiye dahil bütün Avrupalı tüketicilerin doğalgazı daha pahalı almasına yol açacak. Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Vladimir İvanovskiy, Rus Gazprom şirketinin 1 Ocak 2008'den itibaren Türkmen gazının 1000 metreküpü için 100 dolar yerine 130 dolar ödemeye başlayacağını, 1 Temmuz 2008'den itibaren ise bu miktarın 150 dolara yükseltileceğini söyledi.


Büyütmek için tıklayınız

Tüketicilere daha kabarık fatura olarak yansıyacak Rus-Türkmen anlaşmasının perde gerisini anlamak içinse, Rus İvanovskiy'in Radikal'in soruları üzerine yaptığı şu açıklama fikir verebilir:
  • "ABD Enerji Bakanı (Samuel Bodman) geçenlerde (18 Kasım) Turkiye-Yunanistan boru hattı birleştirme töreni için gelmişti. Bu hatta gaz sağlamak üzere Türkmenleri anlaşmaya teşvik ediyor, 'Gaz fiyatları artar' diyordu. İşte Gazprom'la imzaladıkları anlaşmayla Türkmenler gaz fiyatlarını artırdılar.
    Ama Gazprom diyor ki, 'Gaz fiyatı bize artarsa, Avrupa'ya da artar'. Amerikan enerji bakanı Türkmenlere kazandırmış oldu; tabii fazla faturayı Avrupa da ödeyecek, Ukrayna da, Türkiye de."
    Rus Büyükelçi, Rusya Başbakanı Viktor Zubkov'un 23 Kasım'da Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhammedov ile yaptığı görüşme ardından, Gazprom Başkanı Akelsei Miller'in 27 Kasım'da Aşkabat'ta yaptığı anlaşmadan söz ediyor. Bu anlaşmaya kadar Gazprom, Avrupa ülkelerine gazın 1000 metreküpünü 250 dolardan satıyordu. Türkiye'nin alış fiyatı resmen açıklanmasa da 240 dolar civarında biliniyor. Türkiye Rus gazınının bir kısmını Mavi Akım, bir kısmını da Ukrayna, Romanya, Bulgaristan hattından alıyor. Burada gazın 1000 metreküpüne 160 dolardan fazla ödemeye gücü yetmeyeceğini ilan eden Ukrayna sorun adayı olarak duruyor.
    Rus-Türkmen anlaşmasının Türk tüketicisine nasıl yansıyacağı şu an meçhul. Ancak Azerbaycan'dan Şahdeniz boru hattı ve (ABD'nin şiddetle karşı çıkmasına rağmen) İran'dan gelebilecek gazın Türkiye ve Nabucco boru hattı ile Avrupa ülkeleri için alternatif oluşturması söz konusu. ABD ve Türk enerji uzmanları özellikle (Bakü-Tiflis-Cehyan petrol boru hattına paralel) Şahdeniz hattı için Türkmenistan'dan gelecek takviyenin önemine dikkat çekiyorlar. Bu amaçla yıllardır Hazar Denizi geçişli bir 'Trans-Hazar boru hattı projesinden' söz ediliyor. Bölgedeki Rus ve İran ağırlığını kırmak amacıyla ABD'nin özel önem verdiği bu proje için Rus Büyükelçi İvanoskiy başka bir hesap ve yorum yapıyor:
  • "Türkmenistan halen yılda 90 milyar metreküp gaz üretiyor. Bunun 40'ını biz alıyoruz, 30'unu Çin alıyor, 20'si de kendi tüketimlerine gidiyor. Yeni anlaşmayla üretimdeki bütün artış bizim boruya gidecek. Bizim projemiz, Hazar'ın karşısına geçmek yerine, zaten 60 yıldır kullandığımız altyapı üzerinden, ki buna üç rafineri dahil, Hazar'ın doğu kıyısı boyunca Türkmenistan'dan kuzeye çıkacak, Özbekistan'ın da, Kazakistan'ın da bağlanıp kendi gazlarını yükleyebilecekleri, Rusya üzerinden Batı pazarına gaz taşıma projesi. Bu koşullarda Trans-Hazar yapılır mı? Yapılır. Ama maliyeti yüksek olur. Bize hep serbest pazar ekonomisi tavsiye ediliyordu. İşte sebest pazara geçtik. Görüyorsunuz ki, bizim projemiz daha kârlı."
    Rusya'nın bölgesel enerji denklemine müdahalesi, Türkmen anlaşmasıyla sınırlı değil. Rus Büyükelçisi İvanovskiy'in hiç ayrıntıya girmeyen, ama çok şey anlatan "eskiden Irak'la yoğun petrol ve gaz işbirliğimiz vardı. Yine olsun istiyoruz" sözlerini şimdilik kayda geçirerek ABD ve Türkiye'yi güncel olarak ilgilendiren bölümü aktaralım:
  • "Türkiye-İran gaz görüşmeleri Rusya için de çok önemli. Bu da doğal. Avrupa önümüzdeki yıllar içinde yılda 600-700 milyar metreküp gaza ihtiyaç duyacak. Rusya şu anda bunun yüzde 25'ini karşılayabiliyor. Bunu biraz daha artırsak bile tamamını karşılamamız mümkün değil. Çünkü bir yandan Çin ve Hindistan da bizden petrol ve gaz talep ediyor. Avrupa'da akıllı insanlar yakında İran gazına ihtiyaç duyacaklarını anlamaya başladı. Avrupa'nın talebinin karşılanması bizim için de önemli. İran'da, özellikle Pars-2 yataklarını değerlendirmek lazım. Türkiye'de bazıları Türkiye ile Rusya'nın rekabet içinde olduğunu söylüyor; oysa değerlendirme aşamasında yürüyen pek çok petrol ve gaz projemiz var. Biz rakip değil, işbirliği ortaklarıyız. Birbirimizi dinlememiz lazım."
    Değerlendirme içindeki projeler arasında Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Novorossisk petrol ürünleri terminalinden İsrail-Kızıldeniz yoluyla Hindistan ve Çin'e petrol sevkıyatı öngören Samsun-Ceyhan petrol boru hattı da var. Ama büyükelçi bu konuda da ayrıntıya girmiyor.
    Bölgedeki enerji rekabetinin giderek tırmandığı görülüyor. Bu rekabet, Irak siyasi denklemini de ister istemez etkileyecektir. Yani ödeyeceğimiz fatura, yalnız pahalı doğal gaz faturlarıyla sınırlı kalmayabilir.