Özel demiryolu taşımacılığı başlıyor

Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, hazırlanmakta olan yasa ile özel demiryolu şirketleri döneminin başlayacağını açıkladı.

Özel havayolu şirketleri gibi’ diyor Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım; “Nasıl havalimanını kullanıyorlar, ama trafik kontrolü, pist ve sair alt yapı devletin... Ya da özel otobüs, nakliyat şirketleri gibi. Karayolları devletin, ama üzerinde sadece devletin aracı seyahat etmiyor.”
Yıldırım bu benzetmeleri Türkiye’de demiryolu taşımacılığında özel şirketler devrini başlatacak yasa hazırlığını daha iyi anlatabilmek adına veriyor. Gözü bir yandan Devlet Demiryolları Genel Müdürü Süleyman Karaman’ın Ankara Garı’nın tarihi lokantasındaki bir odada duvara açtığı perdedeki sunuma takılı vaziyette anlatıyor. “Yani şirket diyecek ki, ben İstanbul-Ankara arasında yolcu, yük taşımak istiyorum. Lokomotifi onun, vagonları onun, hat, istasyonlar, hangarlar, sinyalizasyon sistemi, yani altyapı bizim. O şirkete yol kiralamış olacağız.” 

Avrupa ile Asya işte o zaman
Bakanın verdiği bilgiye göre, Ulaştırma Bakanlığı Kanunu’nda yapılması düşünülen bu değişiklikle Türkiye Avrupa ile Asya arasında ‘işte o zaman’ gerçekten köprü olabilecek.
Ama bize Türkiye’nin zaten köprü olduğu, işte Pekin’den kalkan trenin, özellikle de Marmaray, yani İstanbul Boğaz geçişi tamamlandığında Londra’ya kadar yolcu ve yük taşıyabileceği söylenmemiş miydi?
Öyle değilmiş. Demiryolları üzerindeki devlet tekeli nedeniyle Bulgaristan’dan gelen trenin lokomotifi orada duruyor, keza katar İran’a (ya da hat açılınca Gürcistan’a) devam ederken de başka lokomotifle yola devam ediyormuş. Genel Müdür Karaman “Bunun ne önemi var demeyin, uluslararası ticaretin önünde engel sayılıyor” diyor.
Tabii Türkiye’nin demiryolu taşmacılığında etkili olması önündeki tek engel bu değil. Atatürk döneminden bu yana ilk kez doğru dürüst demiryolu yatırımının son birkaç yılda yapıldığı bir gerçek. 

Demir ağlarla ördük dört baştan
Karaman rakamlar veriyor: Hedefimiz cumhuriyetin yüzüncü yıldönümü. 2023’e kadar yolcu taşımada demiryolunun payını yüzde 2.5’ten 15’e, yük taşımada yüzde 5’ten 20’ye çıkarmak istiyoruz.
Bunun için daha çok demiryolu döşemek gerekiyor. Cumhuriyet, kendisinden önce döşenen 4136 kilometreye 1950’ye dek 3746 kilometre daha eklemiş. Onuncu Yıl Marşı’ndaki yurdu demirağlarla örme hevesi oradan geliyor. Ama sonra neredeyse durmuş; 1951-2002 arası yalnızca 645 kilometre. 2003’ten bu yana yeniden hızlanma var, şu ana dek 1071 kilometre ve hızlı tren hatları. Bu konuyu sonra daha ayrıntılı işleyeceğiz. Yeni ulaştırma yasası hazırlığı başka farklılıklar da içeriyor Bakan Yıldırım’a göre.
Örneğin, demiryolu kazalarına bundan böyle yine TCDD elemanları değil, doğrudan bakana bağlı olacak bir araştırma-inceleme kurulunun bakması öngörülüyor. (Yıldırım, böyle bir bakanlık inceleme kurulunu yalnız demiryolu için değil, hava, deniz ve kara ulaştırması için de düşündüklerini söylüyor. Ama yasa çıkarsa en önemli yenilik demiryolu rejiminin liberalleştirilmesi olacak kuşkusuz.