Türkiye, Mısır politikasını yumuşatıyor

Önceki gün gerçekleşen güvenlik toplantısında Mısır'la ilişkileri yumuşatma kararı alınmış.

Türk hükümeti, Mısır’da seçilmiş cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’yi 3 Temmuz’da deviren darbe sonrası kurulan geçici yönetime karşı sert tutumunu yumuşatma kararı aldı. İsminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir hükümet kaynağına göre, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün 24 Temmuz akşamı geçici yönetimin başına getirilen Anayasa Mahkemesi Başkanı Adli Mansur’a gönderdiği milli bayram kutlaması bu kararın sonucu söz konusu oldu. Aynı kaynağa göre bu karar yine 24 Temmuz günü Başbakan Tayyip Erdoğan başkanlığında yapılan güvenlik toplantısında kesinleşti.

Toplantının asıl gündem maddesi, Suriye’de Kürt özerkliğini hedefleyen PYD ile El Kaide çizgisindeki El Nusra militanları arasındaki çatışmaların Türk sınırına dayanması ile artan gerilim olarak duyuruldu. Ancak İsrail-Filistin arasında başlaması umulan barış görüşmeleri ve Mısır’daki gelişmelerin de katılmasıyla toplantının Ortadoğu’daki dış ve güvenlik politikalarının masaya yatırıldığı daha geniş kapsamda yapıldığı anlaşılıyor.

Toplantının bitiminden birkaç saat sonra Cumhurbaşkanı Gül’ün başdanışmanı Ahmet Sever, Anadolu Ajansı’na bir açıklama yaparak Gül’ün Mansur’a bir mesaj göndererek milli bayramını kutladığını duyurdu. Bu, Mursi’nin devrilmesinden sonra Türkiye’nin Mısır’da askerlerin onayıyla yönetime gelen geçici yönetimi ilk muhatap alışıydı. Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, daha önce defalarca Mursi’nin derhal serbest bırakılıp başa geçmesini talep etmiş ve geçici yönetimi meşru saymadıklarını söylemişlerdi. Belki de bu yüzden doğabilecek ‘iç ihtilaf’ söylentilerini peşinen bertaraf etmek amacıyla, Sever açıklamasında “Söz konusu mesaj, Türkiye’de ilgili devlet kurumlarıyla istişare halinde hazırlanıp gönderilmiştir” ifadesine yer vermişti.

Aslında Türkiye’nin Mısır’da darbe ile ortaya çıkan yönetim karşısındaki tutumunu yumuşatma kararı bir günde ve bir toplantıyla olmadı.
Başbakan Erdoğan’ın 18 Temmuz’da Ankara’daki yabancı ülke temsilcilerine verdiği iftar davetine Mısır Büyükelçisi Adderrahman Selahaddin gitmedi. Ertesi gün 19 Temmuz’da Mısır Büyükelçisi, Davutoğlu’ndan randevu talep ederek bir görüşme yaptı. Büyükelçi, 22 Temmuz’da Hürriyet’te yayımlanan mülakatında, Türk-Mısır ilişkilerinin yakında yoluna gireceğine inandığını ‘yaz bulutu’ benzetmesiyle anlattı. Aynı gün, yani 22 Temmuz’da Davutoğlu ile ABD Dışişleri Bakanı John Kerry arasındaki telefon görüşmesinde İsrail-Filistin, Suriye ve
Mısır konularının ele alındığı açıklandı.

Ankara’daki toplantının bitiminden sonra ve Gül tarafından gelen açıklamadan önce ABD Savunma Bakanlığı, Mısır geçici yönetimine vereceğini açıkladığı 4 adet F-16 savaş uçağı teslimatını askıya aldı. Bu kararda asıl pay devrik cumhurbaşkanı Mursi’nin ailesi dahil kimseye gösterilmeden gözaltında bulundurulmasına yükselen uluslararası tepkiydi. Ankara’ya göre bu kararda Türkiye’nin ısrarlı itirazının da bir payı var, ama Türkiye’nin siyaseti yumuşatma kararında Davutoğlu-Kerry görüşmesinin bir payı olmamıştı.

Üst düzey kaynağa göre, Türkiye’nin Mısır’da darbeyle işbaşına gelen geçici yönetime karşı tutumunu yumuşatmasında bir değil birkaç unsur rol oynadı. Birincisi, Mısır’da suların kısa sürede durulmayacağı anlaşılıyordu; ne olsa halk Mursi yanlısı ve karşıtı olarak ikiye bölünmüş görünüyordu. İkincisi, Ankara ile Kahire arasında siyasi kanallar açık tutulmadıkça Mısır’ın bir an önce demokrasiye dönüşüne olumlu etki yapmak daha da zor olacaktı. Üçüncüsü, Türkiye öteden beri Filistin meselesinde Mısır’ın çabalarına destek rolü üstlenmişti ve şimdi ABD girişimiyle yeni barış görüşmeleri ihtimali doğmuştu. Dördüncüsü, Mısır’da Müslüman Kardeşler’in devrilmesi, Kardeşler bağlantılı Filistin (Hamas) ve Suriye’deki hareketleri etkilemişti.

Dolayısıyla Erdoğan’ın tutumu yumuşatma gerekliliği kararında MİT ve Dışişleri’nin de desteğiyle yapılan bu değerlendirmeler pay sahibi olmuştu.

Mısır siyasetindeki bu değişimin Filistin ve Suriye siyasetlerinde değişim getirmesi sürpriz olmamalı.