Niyet mektubunda yanlış

Para Fonu (IMF) tarafından kabul edilen 18 Ocak 2002 tarihli niyet mektubunda, ülkemizin, 2001 yılında yüzde 25 oranında fakirleşmiş olduğu gösterilmiş bulunmaktadır.

Para Fonu (IMF) tarafından kabul edilen 18 Ocak 2002 tarihli niyet mektubunda, ülkemizin, 2001 yılında yüzde 25 oranında fakirleşmiş olduğu gösterilmiş bulunmaktadır.
Bu önemli yanlış, henüz düzeltilmiş değildir. İkinci önemli yanlış, niyet mektubuna eklenmiş Tablo 1'de 'Türkiye: Seçilmiş Göstergeler, 1999-2004' başlığıyla sunulan bilgilere kaynak olarak, 'Türk yetkilileri ve fon uzmanlarının tahminlerinin gösterilmiş olmasıdır. Türk hükümetinden çıkan ve Türk hükümetinin bilgi kaynaklarına dayanan bir tabloda, bu tür bir kaynağın gösterilmiş olması, ekonomi yönetiminin tümüyle IMF'ye geçmiş olduğunu kanıtlamaktadır. Ekonomik bunalımın birinden çıkıp ötekine girdiğimiz son 20 yılda, gerçek böyle de olsa, bunun bir Türk hükümeti mektubunda kanıtlanması, insanın ağırına gidiyor. Hükümetin, hiç olmazsa şeklen, ekonomiyi kendi yönetiminde göstermesi daha moral verici olurdu. Ama Türk hükümetleri, bunu ilk kez yapmıyorlar. Halkın morali biraz yükseltilmek isteniyorsa, hükümetin kendisini, IMF uzmanlarınca hazırlanmış bir mektuba imza koymuş durumunda göstermemesi gereklidir.
Halkımızın moral kazanması açısından, mektupta yapılmış öteki yanlış, çok daha önemlidir: Yukarıda sözü geçen göstergeler tablosunda, Türkiye milli gelirinin (GSMH) 2000 yılında 201.3 milyar dolarken, 2001 yılında 150.3 milyar dolara düşmüş olduğu gösterilmiştir. Oysa, Türk milli gelirinin 2001 yılında yüzde 8.5 oranında küçüldüğü, Türk hükümetince açıklanmış ve niyet mektubunda da gösterilmiştir. 2001 yılı milli gelirimizin tabloda yüzde 25 azalmış gösterilmesi, tablo hazırlanırken yapılmış iki önemli yanlışın sonucudur: 1) Tabloda, 2001 yılında milli gelirimizin cari TL fiyatlarıyla, yüzde 47 oranında artmış olduğu gösterilmiştir. Oysa bu yılın tüketici fiyatlarının, yüzde 68, toptan fiyatların da yüzde 88 arttığı, yine hükümetimizce açıklanmıştır. Diğer deyişle, hesaplamalarda kullanılan cari TL'lerle milli gelir rakamı, 2001 yılı içindeki fiyatlar artış hızını, olduğundan düşük göstermiştir. 2) İkinci yanlışı, niyet mektubu göstergeleri hazırlanırken, milli gelirin dolar değerinin, doların son ayki ortalama fiyatına (tablodaki rakam, 1 milyon 230 bin TL'dir.) bölünerek bulunmuş olmasıdır. Oysa milli gelir, yılın tamamında yavaş yavaş oluşan bir akış dizisinin sonucudur ve bu yüzden de bir ortalama fiyat kullanılacaksa, bu fiyatın yıl ortalaması olması gerekir. 2001 yılında dolar fiyatının yıl ortalaması, niyet mektubu tablosunda kullanılan dolar fiyatının çok altındadır. Çünkü dolar fiyatı, yıl başında 680 bin, yıl sonunda da 1 milyon 300 bindir; elimizde başka rakam olmasa bile, milli gelirin dolar değerini bulabilmek için, hiç olmazsa, bu iki rakamın ortalamasına, yani 1 milyon liraya bölünmesi gerekir. Sözü geçen tablo düzenlenirken, bu iki düzeltme de yapılmamış ve Türkiyenin 2001 yılında yüzde 25 oranında fakirleştiği gibi yanlış bir izlenim verilmiştir. Evet! Türkiye'mizin, basit ekonomi politikaları yüzünden, 2001 yılında fakirleşmiş olması, hepimizi üzmüştür. Ama bunun oranı, yüzde 25 değil, hükümetin ve niyet mektubunun da açıkladığı gibi, yüzde 8.5'tir.
Böyle olduğu için, tabloda milli gelirimizin dolar değerinin, sözü geçen tabloda 150.3 milyar dolar değil, 2000 yılı rakamının (201.3 milyar dolar) yüzde 8.5 eksiği ile 184.2 milyar dolar olarak gösterilmesi gerekirdi. Bu temelden hareket edince, tablodaki tahmin edilen daha sonraki yıllar milli gelir rakamları da, 2002 yılı için, 189.7; 2003 için 199.2 ve 2004 yılı için de 209.2 milyar dolar olarak gösterilmiş olmalıydı. Oysa niyet mektubu ekindeki tablo, yanlış temelden hareketle, 2002 ve izleyen iki yıl için 165.6, 183 ve 201.3 milyar dolar rakamlarını vermektedir. Önümüzdeki üç yılın gelişmeleri, niyet mektubunun gösterdiğinden çok daha iyi olabilir. Ekonomik bunalımın ağır baskısı altındaki halkımızı, bu rakamlarla karamsarlığa itmek iyi olmamıştır. Niyet mektubunun bu yanlışları düzeltilmelidir.