İran'ın 'en güzel bacaklı kadını' Zahra Rahnavard

"İran'da devrim oldu, ama demokrasi ve özgürlükler sorunu ortada. Genelde hükümetler reform yapmaya yanaşmıyor. Aleyhinde olunsa da ben öğrenci hareketinin yanındayım.

“İran’da devrim oldu, ama demokrasi ve özgürlükler sorunu ortada. Genelde hükümetler reform yapmaya yanaşmıyor. Aleyhinde olunsa da ben öğrenci hareketinin yanındayım. Herhangi bir konuda bir bildiri yayımlandığında Al Zahra Üniversitesi mutlaka en başta yerini alır. Burada öğrenciler istedikleri her şeyi yapabilirler.”
Bu sözlerin sahibi Zahra Rahnavard’dı. Tam altı yıl önce 22-29 Eylül 2003’te İran’a ‘Doğu Konferansı’ grubu olarak yaptığımız ziyaret sırasında tanımıştık onu. Şu günlerde İran’daki Cumhurbaşkanlığı seçimi nedeniyle adı manşetlere tırmanan Zahra Kurnavard, o zaman kendi adıyla anılan dünyanın tek kız üniversitesi Al Zahra Üniversitesi rektörüydü.
O üniversiteye yaptığımız ziyaret sırasında ilginç sahnelere tanık olmuştuk.
1964 yılında Kız Eğitim Enstitüsü olarak kurulan okul, 1975 yılında dört fakülteli bir üniversiteye dönüşmüştü. Humeyni rejiminden sonra okulun adı Al Zahra olarak değiştirilmişti. 4 bin 500 kız öğrencinin öğrenim gördüğü üniversitede 1988 yılında Kadın Araştırmaları Bölümü oluşturulmuştu. Bu bölümün yöneticileri kadın, evlilik ve istihdam, evlilik içi şiddet konularında çalışmalar yürüttüklerini açıklamışlardı.
İpek Çalışlar’la birlikte yazdığımız ‘İran Bir Erkek Diktatörlüğü’ (Gendaş Yayınları) kitabında Zahra Rahnavard’ı şöyle tanıtmışız: “Kulaklarımıza (Zahra Rahnavard’ın), gençliğinde İran’ın en güzel bacaklı kadını olduğu fısıldandı. İran’da rejim aynen İngiltere’deki Victoria Çağı’nda olduğu gibi ‘bacaksız kadınlar’ yaratmakta ustalaşmıştı. Bu yüzden güzel bacak fısıltısını size akataracak kadar önemsedik. ‘Sanat tarihi, heykel, siyasal bilimler gibi üç değişik alanda ders veren bir profesör Zahra Rahnavard. Önde gelen bir heykeltıraş. Eski başbakanlardan Mirihüseyin Musavi Hamaneh’le evli ve üç kız annesi. Tahran’ın değişik köşelerine konulmuş heykelleri olduğu söyleniyor.”
Zahra Rahnavard, İran’da Cumhurbaşkanlığı seçiminde kamuoyu yoklamalarında önde görünen Musavi’nin eşi. Tabii, eşi kadar önemli bir kadın. Rahnavard’ın özgürlüklere ilişkin bu sözleri söylediği 2003 yılında İran’da ‘reformcu hükümet’ yönetimdeydi. O zamanki reformcu hükümeti özgürlükler açısından yetersiz bulduğunu söylemekten çekinmiyordu.
Özgürlükler konusunda şu vurguları da yapıyordu? “Erkek egemenliğini yok etmek için bütün aydınlar birlikte çalışmalı. Ben eşitliğin, insan haklarının sağlanmasıyla gerçekleşeceğine inanıyorum. İnsan hakları gerçekleştiğinde kadınlar da haklarını almış olurlar.”
Zahra Rahnavard, Türkiye’yi de yakından tanıyordu. Derslerinde Türk kültür ve tarihi okutan İran’ın bu güçlü kadını, bizim ‘Doğu Konferansı’ grubuna yakın ilgi göstermişti.
***
İran’a egemen olan muhafazakâr mollalar, Ahmedinecad’ın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle reform ve değişim olanağının önünü tamamen kesmeyi başardılar. Şimdi Hüseyin Musavi’nin adaylığıyla refrom konusu yeniden İran gündeminin ön planına çıkıyor.
Bu ‘reformcu’ tanımının en önemli unsurlarından birisi kişiliği ve özgürlük konusundaki çıkışları ile Dr. Zahra Rahnavard. İran’ın bu ünlü ve güçlü kadını, şimdiye kadar bu ülkede alışık olunmayan bir yol izliyor, seçim kampanyasına aktif olarak katılıyor, konuşmalar yapıyor. Kadın hakları ve siyasi tutukluların durumuyla ilgili tavırları ile dikkatleri üzerine çekiyor. Eşi Musavi’nin seçimleri kazanması halinde kabinede iki-üç kadının yer alacağını ifade ediyor.
Cumhurbaşkanı Ahmedinecad, rakibi Musavi’yi eleştirirken eşi Zahra Ruhnevard’ın seçim kampanyasına katılmasını da gündeme getiriyor. Bu yolla muhafazakâr oyları kendi yanına çekmek istiyor. Ahmedinecad’ın “Rahnavard doktorasını ailesinin nüfuzunu kullanarak aldı” demesi bu ünlü kadını harekete geçirdi. Rahnavard, düzenlediği basın toplantısında Ahmedinecad’ın kendisinden özür dilemesini istedi: “Avukat tuttum. Ahmedinecad’a yönelik üç suçlama var. Eğer özür dilerse dava etmeyeceğim. Ona 24 saat süre veriyorum.”
Ahmedinecad’ın Rahnavard’la girdiği tartışma beklenenin tersine reformculara yaramış gibi görünüyor. Anketlere göre Musavi önde gidiyor. Zahra Rahnavard’ın muhafazakârlığı hedef alan çıkışları eşinin seçim kampanyasını olumlu yönde etkiliyor.
ABD Başkanı Obama’nın İran’a yönelik uzlaşmacı çizgisi de İran seçimlerini dünyanın gündemine oturttu. Beklentiler, cuma günü oy kullanacak olan 46,2 milyon seçmenin tercihlerinin İran’da bir değişim gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceği.