Gezi zamana dayanır mı?

Charles de Gaulle, Haziran 1968 seçimlerinde %46 oy aldığında Mayıs 68'in siyasete fazla etkisi olmayacağını düşünen çok olmuştu.
Gezi zamana dayanır mı?

Fransa’da 1968 senesinin mayıs ayı meşhur toplumsal bir patlamayla geçmişti. Geleneksel siyasi yapılar bu patlamaya hazırlıksız yakalanmıştı. Cumhurbaşkanı General De Gaulle, olanları ‘maskaralık’ olarak değerlendiriyordu. 

Kuvvetli Fransız Komünist Partisi, gençlerin ve goşistlerin eyleminin sınıf mücadelesiyle bağdaşmayacağı fikrindeydi. 

Hareketin belli bir programı yoktu, ne istemediklerini biliyorlardı ama ne istediklerini alışılagelmiş bir şekilde dillendirmiyorlardı. 

Bir aydan biraz fazla bir süre sonunda Mayıs 68 sonlandı. Hemen akabinde yapılan seçimlerde Charles de Gaulle ezici bir seçim zaferi kazandı. 

O seçim sabahı bakıldığında 1968 senesinin mayıs ayında olan biten amaçsız, manasız, refah toplumunun şımarık çocuklarının kaprisli bir eylemi olarak görülebilirdi. 

Gelgelelim o senenin o ayında yaşananlar Fransa’nın siyasi hayatına silinmez bir damga vurdu. 

Fransa’nın eski Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy, 2007 senesinde cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında 68 Mayısı’na saldırmadan kendini tutamıyordu:
“Güvenlik güçlerine sistematik olarak karşı olmamak gerek. Polisin kanunu uygulamaya çalıştığı her defa ‘polis devleti’ diye bağırmamak gerek. 1968 Mayısı’nın mirasçısı siyasetçiler ders vermesinler. Bu seçimlerde 1968 Mayısı’nı sonsuza dek bitirmeliyiz. Mayıs 68 iyiyle kötü, güzel ile çirkin, doğru ile yanlış arasındaki farkı ortadan kaldıran ahlaki bir göreceliktir.”
Sarkozy, seçimleri kazandı. 

Bir sonraki seçimlerde rakibi François Hollande’dı. Hollande da Mayıs 68’den dem vurdu:
“Mayıs 68’in arkaik bir toplumun değiştirilmesi gerektiğini anlayanların ütopyası insana, doğaya saygılı kardeşçe bir toplum kurmak ve maddi zenginliğin her şeyin ölçüsü olmasını reddetmekti. Çok fazla adaletsizlik, kargaşa ve her çeşit muhafazakârlık tehdit edince, ayaklanmak gerek.” 

Bu defa seçimleri Hollande kazandı. 

Mayıs 68, Fransız toplumunu değiştirdi. Karşıtları ve yanlıları için hâlâ güncel siyasi tartışmalarda bir referans. Birçok siyasetçinin 1968’in mayıs ayında gençken hangi tarafta olduğu hâlâ önem taşıyor. 

Oysa herhalde Charles de Gaulle, Haziran 1968 seçimlerinde %46 oy aldığında Mayıs 68’in siyasete fazla etkisi olmayacağını düşünen çok olmuştu. 

Geleneksel değerleri ve otoriteyi sorulayan, özgürlükçü ve yaratıcı bu hareketin etkileri 45 sene sonra hâlâ devam ediyor. 

Küçümseyenlere, eksikliklerine, düzensizliğine karşın hâlâ siyasi ve toplumsal tartışmaların odağı olmayı sürdürüyor. 

Gezi olaylarının ya da dünyanın dört bir yanında süren toplumsal olayların 1968 Mayısı gibi zaman testini geçip geçemeyeceğini izlemek ise heyecanlı olacak.