Ekonomistlerin yeni havuz problemi

Ekonomistler Avrupa'daki krizi aşmak için üç seçeneği tartışıyor. A)Yunanistan eurodan çıksın B) Yunanistan kalsın diğerleri yeni euroya geçsin C) Herkes kalsın, başka önlem konuşalım...

Aralarında Kemal Derviş, Seyfettin Gürsel ve Hasan Ersel’in de bulunduğu 10’a yakın ekonomistle birlikte geçen cuma Jean Pisani Ferry’yi dinledik. Tanımayanlar için belirtelim, kendisi Fransa’nın önde gelen iktisatçılarından biridir. Brüksel düşünce kuruluşlarından Bruegel’in de direktörü olan Ferry’nin Avrupa ekonomisinin son durumuyla ilgili anlattıkları ve bizim ekonomistlerin sorularından çıkardığım sonucu hemen başta belirteyim. Dünya daha doğrusu Avrupa hızla bir krize gidiyor. Euronun başı ciddi olarak belada. Ve bu kriz nasıl engellenebilir kimse bilmiyor. Ortada birçok teori var. Ancak ekonomistlerden ortak bir reçete çıkması ihtimali çok düşük. Bir de işin ekonomik boyutu kadar siyasal boyutu da var.
İşte İstanbul Politikalar Merkezi’nde (İPM) Fuat Keyman moderatörlüğünde düzenlenen ekonomik forumdan çıkardığım sonuçlar:
Avrupa Birliği’nde şu anda iki ülke tehlikede. Yunanistan zaten krizde. Borcununyüksekliğinden korkulu rüya haline gelen İtalya’nın ise krize doğru koştuğu aşikâr. Ekonomistler bu iki ülkenin yarattığı tehlikeyi bertaraf etme konusunda büyük ikilem içinde.
Masadan örnek vermek gerekirse Jean Pisani Ferry Yunanistan’ın kaderine terk edilemeyeceğini, eurodan çıkmasının teknik, siyasal ve sosyal olarak güç olduğunu söylüyor. Haksız da sayılmaz. Her konuda sözümona kılı kırk yaran Avrupalılar önemli bir ayrıntıyı atlamış. Kimse euroya ortak olan bir ülkenin bu para birimini nasıl terk edeceğini düşünmemiş. Ne diyelim. Günaydın! Bu nedenle Ferry krizi yaşayan Avrupa’nın kuzeyinde yüksek, güneyde ise düşük enflasyon olsun diyor. Yani enflasyon gibi makroekonomik konularda kuzey ve güneyin ayrışmasını bunun rekabeti dengeleyeceğini söylüyor. Ferry’nin reçetesinde kemer sıkma gibi klasik önlemler de var. Kemal Derviş de Ferry gibi her ne pahasına olursa olsun Yunanistan’ın kurtarılması gerektiğini savunuyor. Ona göre şu anda ne yapacağını bilmeyen Avrupa bu sayede 2-3 yıl kazanacak ve yeni ülkelerin benzer tehlike yaşamasının önüne geçilecek. Seyfettin Hoca Yunanistan’ın euroda kalma fikrine tamamen karşı çıkıyor. Yunanistan’ın borcunun önemli bir bölümünün silinmesi bu ülkenin euroyla vedalaşması gerektiğini savunuyor. Eurodan çıkacak ülkelerin hangi kriterlere göre seçileceğinin belli olmadığı tezini öne sürenlere karşı da önerisi hazır. Seyfettin Hoca’ya göre sağlam durumdaki kuzey ülkeleri eurodan çıkar. Euro Yunanistan, İtalya gibi güney ülkelerinin para birimi olur. Kuzey ülkeleri de yeni euroya geçer. Hasan Ersel’in sorusuyla bitirelim. “Almanya’nın, AB’nin kurumsal yapısını değiştirmek istemesinin arkasında yatan gerekçe üye ülkelerin maliye politikalarının belirlenme aşamasında AB’nin söz hakkını sağlamak. AB bu düzenlemeyi kabul eder mi ya da kaç yıl sonra kabul eder? O zamana kadarki ekonomik açığı kim kapatır? IMF mi?”
Özetle krizdeki ülkeleri kurtarmak da zor kurtarmamak da... Hele işin için de ekonomi dışında siyaset de olunca...