Bir rehber olarak Kars Rehberi

Kars'ı 'Kar'ı okuyanlardan başka </br>kim bilir? Kars çıkmaz sokağın</br>en dibindeki eski püskü konak.

Kars'ı 'Kar'ı okuyanlardan başka
kim bilir? Kars çıkmaz sokağın
en dibindeki eski püskü konak.
Komşuya kapalı sınırın kenti. Ne
geçmişiyle tam övünen, ne de
bugünüyle yüzleşebilen güzeller
güzeli. Yine de Kars, kapalı
sınırın açılacağı günlere
hazırlanıyor. Sessizce. Kapalı
sınırın ötesine bakmaktan başka
çaresi olmadığını çoktan
kavramış olarak.

Kars Kent Rehberi taze yayımlandı.
Rehber (olur a) elinize geçerse, onun
nasıl, nerelerden geçip bu hale
geldiğini bilemeyeceksiniz. Oysa,
bu rehberi diğerlerinden ayıran bir
yan var. Karslılar oturdular, tartıştılar,
araştırdılar, yazdılar, fotoğraf çektiler.
Rehberi yaptılar. Yayıncı olarak
Kars Kent Konseyi geçiyor. Kitaba
katkısı olan herkesin adı özenle
belirtilmiş. Nedense imzasız, bir
de önsöz var. Yine de rehberi eline
alan okuru aydınlatmaya yetmiyor.
Önsözde şöyle denmiş: "Birlikte
çalışmanın yaratıcılığı geliştiren
yanı, bilginin paylaşılarak çoğaltılması, birbirini anlama kültürünün.. egemen olması". Burehberde Kars'ın geleceği üzerine kafa yoran çok sayıda Karslının
ortak emeği var. Bu haliyle Kars
Rehberi, Kars'ta yapılacak başka
'kent çalışmaları'nı haber veren bir
ilk ürün olma özelliğinde.

Kars'taki Sim-Er Otel'de (Bkz. Rehber
s. 86-87) yaklaşık iki yıl önce yapılan
toplantıyı hatırlıyorum. Yerel kültür
politikasının bilinen doğruları üzerine
top çevirmelerden sonra, sıra bir
sonraki adımın ne olduğuna gelmişti.
Herkes, önceden kararlaştırmışçasına,
bir Kars rehberinin iyi bir başlangıç
olacağı konusunda hemfikirdi. İşte,
Kars Rehberi bu fikrin fiile geçmiş
hali. Bu haliyle, başka kentlere
(örneğin Hatay'a, Edirne'ye ve
bilhassa Kayseri'ye, vb.) rehber olma
özelliğinde. Bundan dolayı, daha
yakından bakılmayı ve sahici
(yapıcı dememek için, 'yapıcı
eleştiri' öztürkçeci bir
oksimoron) eleştiriyi hak ediyor.

Rehberin tarih bölümü harika.
Marx'ın Kars yazılarına ayrılan
çerçeve basbayağı usta işi. Ama
Atatürk'ün Kars'a gelişiyle adeta
tarih bitiyor. Cumhuriyet Kars'a hiç
uğramamış adeta. (Bunda kısmi bir
doğruluk payı yok değil hani.) Ama
bugünkü Kars'ı anlamak için
Cumhuriyet Kars'ına bakmak
kaçınılmaz. Rotalar bölümü Lonely
Planet'e parmak ısırtacak cinsten.
Keşke, daha renkli, görsellerle
destekli ve daha uzun bir yer
ayrılsaymış. Kars'ın mutfak
zenginliği anlatmakla bitmez. En
az beş kat daha fazla yer alabilirmiş.
Yemeklerin görselleriyle birlikte.
Aşevlerinin gözdesi safranlı leziz
Piti'yi göremedim. Kars Festivali
kentin geleceğine işaret eden bir
pırıltı. Mutlak daha ayrıntılı
anlatılmalı. Kaleiçi'nde yürütülen
tarihi (Osmanlı) mirası korumaya
çalışma da görsellerle anlatılmalı.

Bir de çerçeve yazılar daha çok
olmalı. O. Pamuk, bir 'Kar'-sonrası
Kars yazmalı. Kar's otelini var eden
N. Turagay'dan bir çerçeve istenmeli.
Diğer Karslı yazarlardan ve Kars
yazılarından (Rusça yazılmışlar
dahil) çerçeveler eklenmeli.

Kars Rehberi İngilizce de çıkacak.
Yeni baskılarda mutlaka daha da
gelişecek. Diğer kentler için kültür
sermayesi birikimi anlamında rehber
olma özelliğini koruyacak. Tüm
Karslı arkadaşları canı gönülden
kutluyorum.

Bir de sınır var... Şu, PKK üst düzey
yöneticileri Ermenistan'a geçti
haberi. Sınır açık olsa... diye
düşünmemek elde mi? Sayıları
100 bine yaklaşan Ermenistan
Ermenisi konuklarımıza jest
yapma zamanı gelmedi mi? Bir
de Kars ve Erivan'da birer
konsolosluk açılsa. Ermeni
komşulara günübirlik Kars'a
geçiş (çarşı?) izni verilse...

Hayalin sınırı yok.