Patlamış mısır eşliğinde opera

'Mozart'ın 'Sihirli Flüt' operası sinemalarda!' Şaka yaptığımızı düşünüyor olmalısınız. Öyle ya, kim ihtimal verirdi ki, yüzyıllarca kat kat localarla süslü, şatafatlı salonlarla, koyu renk takım elbiseli baylar/tuvaletli bayanlarla...

İSTANBUL - 'Mozart'ın 'Sihirli Flüt' operası sinemalarda!' Şaka yaptığımızı düşünüyor olmalısınız. Öyle ya, kim ihtimal verirdi ki, yüzyıllarca kat kat localarla süslü, şatafatlı salonlarla, koyu renk takım elbiseli baylar/tuvaletli bayanlarla zihinlerde yer eden operanın, ellerinde patlamış mısır ve kolaları, günlük kıyafetleriyle sinema salonlarını dolduran çocuklu ailelerin eğlenceliği haline geleceğine?
30 Aralık Cumartesi, New York Metropolitan Operası'nın (Met) geleneksel matine temsili, dünya opera tarihinde ilk kez, beş ülkedeki 94 sinema salonunda Met'le aynı anda gösterime girdi. Bu 94 salonun 56'sı ABD, 28'i Kanada, yedisi İngiltere, ikisi Japonya ve biri Norveç'te bulunuyordu. Salonlar rastgele seçilmemişti; her birinin ses donanımında HD teknolojisi ve çevresel ses sistemi bulunması şart koşulmuştu. Amerikan basınında çıkan haberlere göre, Met'in sinema gösterimlerinin amacına ulaştığı anlaşılıyor. Genel katılım yüzde 90 seviyesinde gerçekleşmiş. ABD'deki 48 ve Kanada'daki altı salonda biletler tükenmiş. İngiltere ve Norveç'teki salonlar da kapalı gişeymiş.
Opera dünyasının sonuçlarını merakla beklediği proje için seçilen ilk yapıt, Mozart'ın 'Sihirli Flüt'ü. Prodüksiyonun kendisi, sinema projesi kadar ilginç, zira yönetmen Julie Taymor'un Met'te ilk kez 2004'te sahnelenip büyük ilgi gören İngilizce librettolu versiyonu kullanılmış bu ilk gösterimde. Ama operanın İngilizce sahnelenmesi, üç saatlik Almanca orijinalinin, 100 dakikaya indirilmiş olması yanında, önemsiz bir detay gibi kalıyor. Met'in oditoryumunun geçen cumartesi günü çocuk çığlıklarıyla dolmasının sebebi işte bu. James Levine yönetimindeki Orkestra ile Rene Pape, Nathan Gunn ve Matthew Polenzani'nin de aralarında bulunduğu, yıldızlardan oluşan bir kadro tarafından seslendirilen Julie Taymor'un 'Sihirli Flüt'ü, uvertür de dahil olmak üzere kesilen sahnelerden sonra 100 dakikaya inen toplam süresi, rengârenk dekor ve kostümleri, kuklalarıyla salonu dolduran binlerce çocuk için görsel bir şölendi.
Pek yakında gösterimde!
Ama sadece onlar için değil, sinema salonundakiler için de öyle. Basına yansıyan bilgilere göre, sinema salonlarına orta yaş ve üstündeki kişiler de rağbet etmiş. Sebebi ise çok açık. Chicago'da oturan bir emekli bu sayede, belki de ömrü boyunca yaşayamayacağı bir zevki tatmış oluyor, ileri teknolojinin kullanıldığı, büyük perdeli bir sinema salonunda, kaliteli bir Met prodüksiyonunu sadece 18 dolara izleyerek. Met'in 'operayı sinemada izletme' projesi, 28 Nisan'a dek sürecek. Bellini'nin Anna Netrebko'lu 'I Puritani'si, Tan Dun'un başrolünde Domingo'lu yeni operası 'İlk İmparator' ve Rossini'nin 'Sevil Berberi, 'pek yakında gösterime girecek' operalardan.
Geçen yıl göreve geldiğinden bu yana, operanın olabildiğince 'halkçı bir sanat' haline gelebilmesi için akla hayale gelmedik işler yapan Met'in genel müdürü Peter Gelb elbette sinema projesinin de ardındaki isim. Gelb'in göreve getirilmesi püriten operaseverler üzerinde önce bir soğuk duş etkisi yaratmıştı haklı olarak. Çünkü Gelb, Sony-BMG plak firmasının başındayken, aklı fikri 'crossover' projelerde olan bir yönetici portresi çizmişti. Ama korkulan olmadı ve Peter Gelb'in opera sanatını kitlelere yayma ve Met'i Amerikan toplumu için popüler bir uğrak yeri haline getirme konusundaki çalışmaları şimdilerde dünyanın neredeyse tüm opera yöneticileri tarafından ilgiyle takip ediliyor. Başlatılan yaratıcı projeler sayesinde Met daha şimdiden, Amerikan toplumunun yakın geçmişinde hiç olmadığı kadar konuşulur bir sanat merkezi haline geldi.
Sinema gösterimleri dışında Gelb'in göreve gelişinden bu yana yaşanan çarpıcı gelişmelerden bazıları şunlar: New York'taki Times Square'i dolduran binlerce kişi, sezonu açan, Anthony Minghella'nın yönettiği 'Madama Butterfly' temsilini, 15 dolar karşılığında, salonla eşzamanlı olarak dev ekrandan izledi. Yönetim, dar bütçeli operaseverleri salona çekmek amacıyla bazı haftaiçi temsillerin 100 dolarlık biletlerini 15 dolara indirdi. ABD kökenli Sirius Uydu Radyosu (www. sirius.com), sezon içindeki tüm gösterimlerin internet üzerinden sorunsuz dinlenebilmesi için Metropolitan'a özel bir kanal tahsis etti. Sezonun iddialı yapımlarından Rossini'nin 'Sevil Berberi' operasının, yıldız tenor Juan Diego Florez'li kadrosu, prömiyerden önce David Letterman'ın çok izlenen şovuna katılıp, operadan kısa bir sahneyi programda seslendirdi.