Poker masası ve saatli bomba

"En kritik oyuncu Papademo sıkı bir blöfçü. 'İflas edersem masa havaya uçar' diyor. Haksız değil."

Avrupa’da işler sarpa sarıyor. Karşılıklı blöflerin atıldığı tehlikeli bir poker oynanıyor. Masanın altında kurulu bir bomba var ve saati ‘tik tak, tik tak’ çalışıyor. Başoyuncu Demir Şansölye Merkel. ‘Erdemli’ Kuzey Avrupa’yı temsil ediyor. İnatla borçların faturasını borçların sahibi Güney Avrupa halkları ile borcun büyük kısmının riskini taşıyan bankalar ödesin istiyor. Israrla istikrar programlarının uygulanmasını talep ediyor. Borcun riskinin Almanların sırtına daha fazla binmesi anlamına gelen Avrupa İstikrar Fonu’nun kaynaklarının arttırılmasına karşı çıkıyor.

Bir diğer oyuncu, küresel ekonominin istikrarından sorumlu IMF Başkanı Lagarde. Faturayı tüm Avrupa üstlensin istiyor. Nasıl olsa sırtında seçim küfesi yok. “Avrupa tahvili çıkarın, borçların riskini bankaların üzerinden alın” diyor. Avrupa Merkez Bankası da elini taşın altına koyarak daha fazla para basıp çürük tahvilleri alsın istiyor. Bu arada, “IMF’nin kasasına da 500 milyar para koyun ki gerekirse ben de devreye girebileyim” diyor.

Para politikası çıkmazı
Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) İtalyan başkanı Draghi de masada. Şimdilik elini gizliyor. Eli zayıf. Kısa bir süre önce 490 küsur milyar euro para basarak çürük tahvil topladı. Ama daha fazlası için ne kadar manevra alanı var, belli değil. İktisatçılar bölünmüş durumda. Bir bölümü, “Avrupa ekonomisi dörtnala durgunluğa giderken enflasyon tehdidi mi olur?” diyor. Bir kısmı ise “Çürük tahviller battığında er geç enflasyon olur” diyerek karşı çıkıyor. Demir Şansölye de bu ‘çözüme’ yanaşmıyor.

Para Birliği’nin ve AMB rolünün yeniden tanımlanmasını gerektiren bu adımı Almanlara anlatamayacağını biliyor.

Alacaklı bankaların temsilcisi yeni rest çekti. “Bizden bu kadar” dedi. Yunanistan’ın bankalara olan borcu yeniden vadelendirilecek ve bu yolla yarısından fazlası silinecek. Bankalar yeni tahvillerin faizinin yüzde 4’ün üzerinde olmasında ısrar ediyorlar. Merkel ve Lagarde yüzde 3’ün altında olsun istiyorlar. Bankalar daha fazla söğüşlenmek istemiyorlar. Ellerinde sigortalar var. İyi de sigortalar nasıl ödenecek?

Papademos’un blöfü
Poker masasının son oyuncuları İtalya Başbakanı Monti ve Yunanistan Başbakanı Papademos. Monti sakin bir oyun götürüyor (şimdilik). İşgücü piyasası reformları ile İtalyan ekonomisine canlılık ve rekabet gücü getirmeyi umuyor. İtalyan ekonomisi bu yıl az da olsa büyümek zorunda, yoksa boom! Bu arada “Ortak tahvil çıkaralım, AMB de biraz tahvil alsın, elimi güçlendirin, İtalyan tahvillerinin piyasa faizlerini aşağıya çekelim” diyor.

En kritik oyuncu Papademos. Sıkı bir blöfçü: “İflas edersem masa havaya uçar” diyor. Haksız değil. 50 milyar euroluk özelleştirme içeren, 150 bin memurun işten çıkarılmasını öngören, özel kesim ücretlerinin düşürülmesini gerektiren ikinci istikrar paketinin başarı şansı bana göre sıfır. Ama Merkel blöfü görmeye hazır gibi. Eğer Yunanistan planlı bir şekilde eurodan çıkarılamazsa bombanın patlama ihtimali çok yüksek.
Bu oyun nasıl biter? İyimser değilim. Ancak zaman kazanılabilir. Bunun için Merkel’in ortak tahvile ve AMB’nin para basmasına yeşil ışık yakması gerekiyor. Kazanılan zaman içinde Güney Avrupa’da büyüme yaratacak tutarlı ve gerçekçi bir stratejinin ortaya konması gerekiyor.
Bu stratejinin temel taşı Para Birliği’nin yeniden tasarlanması olmak zorunda. Yunanistan’ın ve Portekiz’in, başaramazsa İtalya’nın eurodan çıkması şart. Buna karşılık Kuzey Avrupa’nın Güney’e yapısal reformlar karşılığında daha fazla destek vermesi (gelir aktarması) ve yatırım yapması kaçınılmaz. Sorun şu: Böyle bir strateji üzerinde görüş birliği yok.