Mutluluğun Resmi

17. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasından balık pazarı tabloları: Tezgâhlardaki önemli rollerde beyaz pisi balığı, irina, morina, ringa, yılanbalığı, eşkina, turna, ak balık, kefal, sazan, ıstakoz, yengeç ve kırlangıç var
Mutluluğun Resmi

beuckelaer (1533-1574), Flaman ressam
The four elements water, 1569, Londra Ulusal Galeri koleksiyonu Manerizm akımının en mühim ressamlarından. Gündelik hayatın birçok sahnesinden, özellikle pazarlardan ve mutfaktan hiç çıkmamış neredeyse.


1848’de İngiltere Grimsby’de buhar gücüyle çalışan tren limana yanaştığında, denizdeki hayat artık eskisi gibi olmayacaktı. Uzaklara, kuzey denizlerine kadar gidip, balık yataklarına trol ağları ile çöken ‘yeni teknolojiyle donanmış’ gemilerin depolarındaki tonlarca balığı, bozulmadan ülkenin iç kesimlerine ulaştırmalarını engelleyecek pek bir sorun kalmamıştı. Taştan-kemikten iğne, kıldan-ipekten olta, kürekli-yelkenli tekne ile başlayan ‘balıkçılık hikâyesi’, uzunca zamandır, petrolle, elektronik araç gereçlerle donanmış devasa gemilerle ve bozulduğunda rahatlıkla yenilenebilecek naylondan ağlarla devam ediyor. 1800’lerin başında 1 milyar olduğu tahmin edilen insan nüfusu ise arkasına teknolojinin ve ideolojinin tüm desteğini alarak bugün 6 milyarı geçmiş vaziyette. Ekosistemin en mühim parçalarından biri olan denizdeki hayat ise insanlığın bu ‘ısınarak’ ‘yükselmesine’, tükenerek cevap veriyor. 

Resimdeki zengin mönü
İsveçli Botanikçi Carl Linne’nin ‘binomial nomenklatür’sundan (diğer bir ifadeyle bitki ve hayvan camiasını ikili adlandırmayla etiketleyeli) yadigâr kaç canlı kalacak bilinmez ama vakti zamanın ‘resim’i elbette ki farklıymış. Hal böyle olunca, “Kim varmış biz piyasada yoğ iken?” minvalinde zamane insanından ve tezgâhından iyice umudu kesip, teselliyi mazinin tuvallerinde arıyoruz. ‘Sergi’ 17. yy. ile 19. yy. arasına dair ve neredeyse tümü yağlıboya. Gördüğünüz tablolar ve üstündeki zengin balık mönüsü çeşitli Avrupa kentlerinden. Tezgâhlardaki önemli ‘rolleri’ kapan ‘balık kastı’ndan bazıları ise: Beyaz pisi balığı, irina, morina, ringa, yılanbalığı (eel), eşkina, turna, mersin balığı (burnu uzun olan), ak balık, kefal, sazan, ıstakoz, yengeç, somon, kırlangıç, vs...
Mutluluğun ve bereketin tabloları, aynı zamanda, neyi yitirdiğimizin de resimleri. Resimlere bakarken, insanlık âleminin yüzüne yerleşmiş keyfe de bakmayı ihmal etmeyelim.



Petrus van
Schendel (1806-1870),
Hollandalı ressam Balık satıcısı-Akşam pazarı, 1843, Alte Nationalgalerie Berlin


Adriaen van
Utrecht (1599-1652),
Flaman ressam Balıkçının tezgâhı, 17. yüzyıl Gent Güzel Sanatlar Müzesi koleksiyonu.
Av resimlerinin yanı sıra doğanın pozlarına kayıtsız kalmamış; hayvanlar, bitkiler, meyveler ve insanoğlunun pozu. Balıklar da tuvalde.


Frans Snyders 
(1579-1657) Flaman ressam
Balık satıcısı, 17. yüzyılın ilk yarısı, Anvers Kraliyet Güzel Sanatlar Müzesi koleksiyonu. Stil; barok.



Cornelis Dusart Vismarkt(1660-1704), Hollandalı ressam
Balık Pazarı, 1683, Rijksmuseum Amsterdam Koleksiyonu