Kırım'dan gelirim

Ukrayna iç savaş ve Rusya'nın müdahalesiyle darmadağınık, yine de futbol ligi kör topal sürüyor. Ligdeki iki Kırım takımı, seneye Rusya'ya transfer olacak!
Kırım'dan gelirim

Ukraynalı edebiyatçı Oleksander Uşkalov şöyle yazıyor bir denemesinde: “Futbolda hep inişler ve çıkışlar olur. Tuttuğunuz takım hemen hiç yenilmiyorsa, ya muazzam şansınız vardır ya da başkanınız bir oligarktır.” Hayli naif bir tespit sayılabilir bu. Zira Ukrayna kulüplerinin zaten hemen hepsi, devlet inayetiyle zengin edilmiş türedi işadamlarının, yani oligarkların elinde. Farkı, bir oligarkın varlığı değil büyüklüğü yaratıyor.

1991’de kurulan Ukrayna ligi iyi palazlandı, halen UEFA sıralamasında Türkiye’nin üç basamak önünde 7. sırayı tutuyor. Ligin oligarkı: 2009’da Avrupa Ligi şampiyonluğunu kazanan Şaktar Donetsk, üst üste beşinci şampiyonluğa gidiyor.

Ama sezonun asıl olayı, ligin sürüyor olması. Ülke aylardır, iç savaşla iç içe geçen Rusya müdahalesi ve işgaliyle darmaduman, buna rağmen futbol topu hâlâ yuvarlanıyor. Yuvarlanıyor ama kulüpler de darmaduman. Arsenal Kiev Kulübü iflasını açıkladı, maçlara çıkmıyor. Çernomorets Odessa’nın 5 yabancı oyuncusu firar etti. Metalist Harkov’un 28 yaşındaki oligarkı, devrilen başkan Yanukoviç’in yakınıydı; yeni yönetim tarafından yolsuzlukla suçlandı, patron bu duruma düşünce kulübün ikinci başkanı, teknik direktörü, menajeri ve yedi oyuncusu çekip gittiler.

Ligin hayatta kalmasını sağlayan belli başlı kuvvetlerden biri, taraftarlar. İnternet dergisi Hayatım Futbol’da Güner Çalış, 18 Nisan’da anlattı bunu. Başta Dinamo Kiev, birçok kulübün Ultra’ları, sokak savaşlarında muhalefetin sokak gücünün önemli bir bileşeniydiler. Bazıları milliyetçi ve ırkçı bir yönelimle katıldılar sokak çatışmalarına, bazıları hükümetin baskıcı politikasına karşı demokratik saiklerle. Ukrayna’nın Rusya vesayetinden çıkmasını isteyen yeni hükümetin kurulmasından sonra da aralarındaki rekabeti askıya aldılar, bir ‘milli dava’ olarak ligin esenliğini sağlamaya çalışıyorlar. Ukrayna Futbol Federasyonu Başkanı, onlara takdirini, federasyon yönetiminde temsil edilmeleri gerektiğini söyleyerek belirtiyor.

Malûm, Ukrayna’daki rejimin değişmesi üzerine burada bir referandum yapılmasını ‘teşvik eden’ Rusya, Rus çoğunluğun evet oyuna dayanarak Kırım’ı ilhak ettiğini açıklamıştı. Şimdi, iki Kırım kulübü, Tavriya Simferopol ve FK Sivastopol, tuhaf bir duruma düştüler. Halen Ukrayna Ligi’nde oynamayı sürdürüyorlar. Bunlardan Tavriya Simferopol, 1958’de ‘Avangard’ adıyla kurulmuş, 1963’te ise bugünkü adını almış (Tavriya, Kırım’ın kadim ismi.) Kulübün oligarkı Dmitro Firtaş, bir rüşvet suçlamasıyla Viyana’da tutuklandı, kefaletle serbest kaldı. Kulüp yöneticileri, çok sayıda cinayet ve adam kaçırma olayına karışma şüphesi altındalar; 2007’de kulüp başkanı, kundaklama ve yasa dışı silah kullanmaktan yedi yıl hapse mahkum edilmişti. 2002’de kurulan FK Sivastopol’un sahibi zengin milletvekili Vadim Novinskiy, bir Rus. Yeni Ukrayna yönetimi onun için ülkeye giriş yasağı koydu.

Tavriya’nın Ultra taraftar grubu, iç savaşta muhalefetin militan muharipleri arasındaydı. Kırım’ın Rusya tarafından ilhakından sonra, Simferopol’ü terk etmek zorunda kaldılar. İki Kırım kulübünün taraftarları da, takımlarının Ukrayna liglerinde devam etmesini istiyor. Kulüp yönetimleri ise, önümüzdeki sezon Rusya Ligi’nde yer alacaklarını açıkladı!

Peki bu nasıl olacak? Ukrayna Futbol Federasyonu, takımlarını ‘kaptırmak’ istemeyecek. UEFA ve FIFA, bu geçişe onay verirlerse, Rusya’nın Kırım’ı ilhakını meşrulaştıran ilk uluslararası kurum olacaklar. Geri çevirirlerse, 2018 Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacak olan Rusya yönetimini kızdıracaklar.

Bu kulüp ilhakı hamlesinden bir intikam hikâyesi de çıkartabiliriz: Tavriya Simferopol, 1992’de Ukrayna liginin ilk sezonunu şampiyonu bitirmişti. Böylelikle o zamanlar düzenlenen ‘Birleşik Devletler Topluluğu Kupası’na katılma hakkı kazanmış, ne var ki Ukrayna hükümeti, BDT Anlaşması’nı kabul etmediği için izin vermemişti!

Ertesi sezonlarda Ukrayna şampiyonlarının da katıldığı bu BDT Kupası kısa sürede cazibesini yitirdi. Bir zamandır, Rus enerji tröstü Gazprom, bu kupayı parlatıp bir tür BDT Şampiyonlar Ligi’ne dönüştürmeyi hayal ediyor. Bu proje gerçekleşse bile, şu durumda Ukrayna’nın ‘baba’ kulüplerinden mahrum kalacağı kesin.

Şu günlerde, Doğu Ukrayna’da, Donbass havzasında çatışmalar şiddetlendi. Ukrayna hükümeti, Rusya’nın, büyük bir Rus azınlığın bu bölgeyi de Kırım gibi ilhak etmeye kalkışmasından endişeleniyor. Ayrılıkçı hareketin sözcüleri, 11 Mayıs’ta bu bölgede Rusya’ya katılma referandumu yapma tasarısından söz ediyorlar. Bu havza, ülkenin 32 1. ve 2. lig takımından 14’ünün (bu arada Şaktar Donetsk ve Metalist Harkov’un da) mekânı.

Ve bu ortamda lig, hâlâ sürüyor!