30 Mart'ta oylara nasıl bakmalı?

30 Mart seçim sonuçlarını anlamak için hangi sayılara bakacak, karşılaştıracağız?

Yerel seçimlere, 30 Mart’tan dört ay kadar sonra yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Erdoğan cesaretlenecek mi; sonraki 2015 yaz başındaki genel seçimlerde AK Parti oyları azalacak mı, CHP’de liderlik mücadelesi açılacak mı gibi soruları da cevaplayacak anlamlar veriliyor.
Öyle mi değil mi? Ayrı bir
yazı konusu; ama önce 30 Mart seçim sonuçlarını anlamak için hangi sayıya bakacağımızı cevaplamalıyız.
Biliyorsunuz, 30 Mart’ta değişik yerlerde değişik seçimler yapılacak. Bunları sıralayayım:
1/ ‘Büyükşehir’ adı verilen ancak ‘şehir-kent’ olmayan yerleşim yerlerini de (ilin mülki sınırlarının tamamını) kapsayan 30 ilimizde (30 BŞ ili),
a) Büyükşehir belediye başkanı seçimi,
b) Bu illerin eskiden beri mevcut ve yeni kurulan ilçelerinin mülki sınırlarını (mahalleleri ve eski köylerini de) kapsayan belediye başkanı seçimi,
c) Bu ilçelerde belediye meclisi üyeleri seçimi,
d) Eski köyleri de ‘mahalle olan’ bu ilçelerin mahallelerinde mahalle muhtarı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeleri seçimi;
2/ Büyükşehir kurulan 30 il dışındaki 51 ilde (51 İGM ili),
a) İl merkez ilçesi ve diğer ilçelerinde, (köyleri kapsamayan) ilçe merkezine bağlı mahallelerde, ilçe belediyeleri belediye başkanı seçimi,
b) Bu ilçelerde ilçe belediyeleri sınırları içinde, belediye meclis üyeleri seçimi,
c) İl sınırları içinde il genel meclisi üyeleri seçimi,
d) İlçe merkezlerindeki mahallelerin muhtar ve mahalle ihtiyar heyeti üyeleri seçimi,
e) Köylerde muhtar ve köy ihtiyar meclisi üyeleri seçimi yapılacaktır.
30 Mart’ta, sonuçları bütün ülkeyi kapsayan, tek bir seçim yoktur. Bu nedenle, bir seçimin sonuçlarına bakarak partilerin kazanıp kazanmadıkları anlaşılamayacaktır. Partilerin aldıkları oyu karşılaştırmak için nereye bakılacağı baştan belirlenmelidir.
Bana göre şu iki verinin toplamı, ülke seçim sonucu için anlamlı sayı olacaktır:
1/ 30 BŞ ilinde, ilçe belediye meclis üyeleri seçimi verileri; 2/ Geri kalan 51 İGM ilinde, il genel meclisi üyeleri seçimi verileri.
Yani 30 Mart seçim sonuçları, ‘30 BŞ ili’nin ilçe belediye başkanlığı seçim sonuçları ile (51 İGM ili) il genel meclisi seçimleri sayıları toplamı, geçmiş seçimlerle karşılaştırılabilir veya bu sayıdan çıkarımlar yapılabilir.
Verdiğimiz tablo (Tablo: 1), tanımlanan biçimde hesap yapılarak hazırlanmıştır. Görüldüğü gibi AK Parti, CHP ve MHP’nin oylarında milletvekili seçimlerine göre sırasıyla 1,5; 0,8 ve 0,4 azalma olmaktadır. Bu azalmanın nedeni ilçe belediye başkanlığı seçimleridir. Büyükşehir ilçelerinde az da olsa, belediye için kişisel etkiler milletvekili seçim sonuçlarına göre parti oylarını değiştirmektedir.

2009 Seçimleri Sonuçlarına göre

 

30 BŞ ili

51 İGM ili

Toplam

Geçerli

100

100

100

Ak Parti

47,8

49,9

48,3

CHP

27,2

18,9

25,2

MHP

12,4

13,3

12,6

DTP

6,1

7,3

6,4

Diger

6,5

10,7

7,5

Tablo: 1

 


2007 Milletvekili, 2009 İl Genel Meclisi ve 2011 Milletvekili seçimlerinin sonuçlarını; yukarıda yazdığımız 30 BŞ ili ve 51 İGM iline göre hesaplayıp bir tabloda topladığımızda ‘Tablo: 2’ elde edilmektedir.

2007, 2009, 2011 seçimleri Toplamı

 

30 BŞ ili

51 İGM ili

Toplam

Geçerli

100

100

100

Ak Parti

44,1

46,3

44,6

CHP

25,3

16,9

23,2

MHP

14

15,1

14,3

DTP

5,4

6,9

5,8

Diger

11,2

14,8

12,1

Tablo:2

 


Bu hesapları yaparken, 30 BŞ ili ile 51 İGM ilindeki seçmen sayılarını da bilmeliyiz.
Yukarıda ele aldığımız üç seçimdeki seçmen sayılarına; bu seçmenlerin BŞ ili ve İGM iline dağılımlarına, nüfus artış oranlarına ve ADNKS’deki düzelmeleri dikkate aldığımızda; 2014 seçmen sayısı 53 milyon 300 bin mertebesinde olacaktır.
Bu seçmenin yüzde 77’si, yani yaklaşık 41 milyon 300 bini ‘30 BŞ ilinde’, 12 milyon 200 bini ‘51 İGM ilinde’ oturmakta olacaktır.
30 Mart’ta yaklaşık 45,3 milyon seçmenin oyu geçerli sayılacaktır.
Eğer oy verenlerin oranı yüzde 83-85 arasında ise Tablo: 3’teki sayılara bakarak değerlendirme yapılabilecektir. 30 BŞ ilinde ilçe belediye seçimleri oyları ve diğer 51 ilde İGM oyları toplamıyla hesap yaptığımızı unutmadan, seçim akşamı gelen verilere göre değerlendirme yapılabilir.
Kabaca örneğin, AK Parti oyları yüzde 44 (veya sayı olarak 20 milyon) altında ise muhalefetin oy kazandığı söylenebilecektir. Eğer yüzde 45’i geçiyor veya oy sayısı 21 milyona varıyorsa “AK Parti kazandı” denilebilecektir.
Bir başka deyişle, CHP’nin oyları 11 milyon (yüzde 24) çevresindeyse ‘değişiklik yok’, 12 milyona yakınsa veya (yüzde 26’yı) geçtiyse CHP eski oylarını geçti denilebilecektir.
Bu sayılara 30 Mart’a yakın günlerde tekrar dönüp gözden geçirmeyi umut ediyorum. 

30 Mart sonuçlarını                             Karşılaştıracağımız sayılar

Partiler

Yüzde

Sayı

%

Milyon

Ak Parti

44

20

CHP

24

11

MHP

14

6

Diğer

18

8

TOPLAM

100

45

Tablo: 3