Çarşaf liste hikâyesi

AKP kongresinde delegeler, ellerine verilen listeyi zarfa koyup sandığa attılar; genel başkanın 'tayini', seçim sonucu olarak ilan edildi!

AKP kongresinde delegeler, ellerine verilen listeyi zarfa koyup sandığa attılar; genel başkanın 'tayini', seçim sonucu olarak ilan edildi! Zarfların atıldığı sandık 'şeffaf'tı, ama adayların kim oldukları, her birinin kaç oy aldığı hiçbir yerde söylenmedi, yazılmadı! Şimdi Baykal da, partisinde aynı yöntemin uygulanmasını istiyor.
Blok listeye geçişin siyasal hayatımızdaki geniş etkilerini tartışmayı bir yana koyup, CHP'nin çarşaf liste hikâyesini anlatmak istiyorum.
Daha eskilerde seçim yöntemini bilmiyorum, ama 1947'deki 7'ncisinden 18'incisine kadar kurultaylarda seçimler çarşaf listeyle yapılmış,
seçim yöntemini değiştirmek, 18'inci kurultaya kadar kimsenin aklına gelmemişti. Çarşaf listeye karşı 'blok liste', 18 ekim 1966 Salı günü sabah 9'da başlayıp cumartesi sabahına kadar süren, o gerçekten tarihi kurultayda 'keşfedilmiştir!'
Bu kurultay, 1965 milletvekili seçimlerinden bir yıl sonra toplanıyordu.
'Ortanın solu' açılımıyla gidilen seçimlerde AP oyların yarısından fazlasını, CHP yüzde 30'a yakınını almıştı. O yıllarda bu oran CHP için yıkım sayılırdı. Seçimlerden sonra partide, seçim sonuçları ve 'ortanın solu' tartışılmaya başladı, ayrılıklar her geçen gün arttı.
Genel Başkan İnönü, kurultayı saat tam 9'da açtı, divan başkanlığı seçimini, 'ortanın solu' grubunun adayı Muammer Aksoy kazandı. Ortanın solunun ne olup, ne olmadığı 'üç gün, üç gece' konuşuldu; 'yeni hareket' yenileşmenin kaynağı olacak; seçimde yenilen partiyi yükseltecekti.
Çarşaf liste yerine 'blok liste' o günlerde ortaya atıldı, 'ortanın solu' ekibi başkanlığa yazılı öneri verdi, genel kurulda görüşme açıldı.
Tanınmış bir-iki siyasetçi, -adları lazım değil-, 'çarşaf listenin faziletleri'ni anlattılar. Ben ve Beyoğlu'ndan İmadettin Akkök blok listenin aleyhine konuştuk. Kürsüden inerken, İnönü'nün yanında oturan, Anayasa hukuku hocası Tahsin Bekir Balta'dan, haddimi de aşan davranış ve sözlerle -şimdi bile yüzümün kızardığını hissediyorum-, konuşmasını istedim. Önceden söz almış da olabilir, bilmiyorum, o anıt adam kürsüye çıktı, önerinin aleyhine konuştu.
Başkan Aksoy, çarşaf listenin kabulünün sağlayacağı kolaylıkları(!) sıraladıktan sonra, öneriyi oyladı, çoğunluk ret oyu verdi, ama yandaşların da uyarısıyla başkan bahaneler bularak oylamayı yeniledi; bir kez daha ret! Ne yapsınlar, bütün hazırlıklar boşa gidecek, yeni bir oylama daha, sonuç yine ret; başkanın üzüntüsü belliydi, çaresiz sonucu ilan etti ve görüşmelere ara verildi...
Çarşaf listeye göre oylama ertesi güne bırakıldı, ilk 'anahtar liste' o gece icat edildi; 'ortanın solu' ekibi parti meclisinde çoğunluğu kazandı.
Bir sonraki 19'uncu kurultayda (1968), anahtarcı ortanın solundakiler yozlaştırsalar da, çarşaf listeden tam uzaklaşılmadı; CHP çarşaf listeyi, zamanın İstanbul İl Başkanı Ali Topuz'un başkanlığındaki 20'nci kurultayda bir kenara koydu. Çarşaf liste, 1980 sonrasında SODEP'le geri geldi, bugüne kadar SHP ve CHP kurultaylarında kullanıldı. Dostumuz Ali bey bugünlerde, 33 yıl önce iştirak ettiği bir hatanın yenilenmesini önlemeye çalışıyor.