Kanunlar ve hukuk devleti

Küçük-büyük, önemli-önemsiz demeden bütün kanunlar her kanunla iki kez değişmiş olabilir.

Kanun izleme son yıllarda zorlaştı. Çünkü hangi kanunla hangi kanunların ne kadar değiştiğini izlemek bir hayli zahmet gerektiriyor. Dün de bunlardan biri yasalaştı.

Eskiden, kanunlar tek bir konudaki kuralları ve düzenlemeyi toplayan metindi. Zamanla bu anlayış değişti, bir kanuna yakın bir konudaki düzenleme girmeye başladı. Son dönemde artık hiçbir sınırlama kalmadı, her kanunla her kanunun, önemli veya önemsiz bir maddesi değiştirilebilir veya birçok maddesi değiştirilebiliyor.

‘Torba kanun’ adı ile anılan ‘Bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun’ başlıklı kanunlarla birbiriyle ilgisiz konular hiçbir tasnife uyulmadan bir kanunun içine alınıyor. Hatta komisyon aşamasında üyelerin aklına gelmeyen pek çok değişik konu, genel kurul görüşmeleri sırasında torbada birleşiyor.

Şimdi artık, küçük-büyük, önemli-önemsiz demeden bütün kanunlar her kanunla değişmiş olabilir. Hatta bazıları iki kez!

Devlet personel yasalarının çok rastlanılmayan bir ayrıntısı, vergiyle ilgili bir kanuna yerleştirilmişse şaşırmamalısınız. Karayollarıyla ilgili düzenlemenin bir maddesiyle Türk Ceza Kanunu’nun ilkelerinden birini değiştiren maddeyle karşılaşabilirsiniz.

Her kanuna her konuyla ilgili madde koyma serbestisi, yasaların geçerliliğini ve güvenirliğini bozmuştur. Zorunlu nedenlerle, geçiciliği açıkça metinde yazılı hususlar için yöntem, eskiden beri ancak nadiren kullanılabilir.

Bugün, bir konuyla ilgili maddeleri toplamak özel uzmanlık haline dönüşmüştür.

Başbakanlık Mevzuat Bilgi Sistemi, her yeni kanun metnini bütün mevzuata yansıtmakta, değişiklikleri yerine işlemektedir. Bu çalışma uzman olmayan kullanıcılar için yeterli olmamaktadır. Her kanuna her madde eklenebilir biçiminde özetlenebilecek bugünkü usulün sürdürülmesi bana göre çok sakıncalıdır. Hangi hakların heba edildiğini, kimlerin hakkını kullanamadığını bilmiyoruz.

Meclis Kanunlar Müdürlüğü, kanunların ne duruma geldiğini şimdiden incelemeye başlamalı ve ne yapılması gerektiği hususunda, gelecek Meclis’e bir rapor sunmalıdır.

Mevzuatın birleştirilmesi ve yenilenmesi için bir ilke geliştirilerek yasalarımızı yeni baştan yazmaya başlamalı, farklı bir yasal yapı oluşturmalıyız.
Bilelim ki mevcut yapıyla hukuk devleti kurulması imkânsız değilse, çok zordur.