Parasal sınırlarımız

Bugün toplanacak Yüksek Planlama Kurulu, geçen hafta yayımlanan (TC Resmi Gazete, 24 Ocak) 'Çerçeve Kararı'na uygun olarak, 2003 Program ve Bütçesi'nin makro değerlerini belirleyecektir.

Bugün toplanacak Yüksek Planlama Kurulu, geçen hafta yayımlanan (TC Resmi Gazete, 24 Ocak) 'Çerçeve Kararı'na uygun olarak, 2003 Program ve Bütçesi'nin makro değerlerini belirleyecektir.
Kararın ekinde, kamu kurumları yatırımlarının üst sınırlarını (Tavanı) her kurum için gösteren liste bulunmaktadır. Bakanlıkların, bağlı genel müdürlüklerin, kamu iktisadi teşekküllerinin (KİT'lerin), üniversitelerin, özelleştirme kapsamına alınmış kurumların toplam yatırım tavanı 15 katrilyon lirayla sınırlandırılmıştır. Bunun yaklaşık 5 katrilyonu dış kredilerden, 10 katrilyonu bütçe ödeneklerinden karşılanacaktır.
Listede bulunan 192 kurumun sadece 7'si (Milli Eğitim Bakanlığı, Devlet Su İşleri, Karayolları, Elektrik Üretim ve Dağıtım, Köy Hizmetleri, BOTAŞ ve İller Bankası genel müdürlükleri) toplam yatırım tutarının yarısını, 5 katrilyonu kullanacak, geri kalan 185 kurum diğer yarısıyla yetinecektir.
Bu 185 kurum içinde bütün üniversiteler, bütün bakanlıklar var. Örneğin, İstanbul ve Ankara üniversiteleri yatırımları için toplam olarak
bütçeden 100 trilyon alabilecekler. Sağlık Bakanlığı'nın yatırım tavanı 250 trilyon lira. Orman Bakanlık ve Genel Müdürlüğü yatırımları 140, Turizm Bakanlığı'nınkiler 35 trilyon lirayı geçmeyecek.
Bütün belediyelerin, İller Bakanlığı aracılığıyla yapabilecekleri yatırım toplamı 500 trilyon liradır.
Çerçeve Kararı bütçemizin, daha açıkçası, devletimizin sıkıntısını; hükümetlerin ellerinin bağlı, karar alamaz durumda bulunduklarını bir kez daha belgelemiştir. Bu yıl gibi daha 2-3 yıl da, "yeni projeler yatırım programına alınmayacaktır".
Bu kararda yer verilen bazı ilke ve kuralları sizlerle paylaşmak istiyorum:

  • Öncelikli amaç, kalkınma sürecinin sosyal boyutunu da dikkate alan bir yaklaşım içinde sürdürülebilir bir büyüme ortamını oluşturmak ve vatandaşlarımıza vereceğimiz hizmetlerin hız ve kalitesini artırmaktır.
  • Mali disiplini sağlamak, başlatılan yapısal reformların kararlılıkla sürdürülmesi temel önceliklerimiz olacaktır.
  • Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma projeleri ve öncelikli bazı karayolu projeleri ile acil ve çok zorunlu haller dışında gerçekleştirilmesi bir yıldan fazla sürecek yeni projeler yatırım programına alınmayacaktır.
  • Çok zorunlu haller dışında mevcut kamu hizmet binalarının büyük bakım ve onarımları için ödenek tahsis edilmeyecektir.
  • Kaynağı ne olursa olsun sağlık ve özel nitelikli taşıtlar dışında taşıt alımı yapılmayacaktır.
  • Lojman, memur evi, kamp ve benzeri yeni sosyal tesis yatırımı başlatılmayacaktır.
  • Çok zorunlu haller dışında yeni dış kredili proje alınmayacaktır.
    Bu karar ve ekini, öncelikle konuşmayı seven bakanlar okumalı, 'Yapacağız' kelimesi ağızlarından çıkmadan, sınırlarını hatırlamalıdırlar.
    Karar; iki yıl önceki kasım ve şubat aylarında karşılaştıklarımızı anlamamıza da yardımcı bir belgedir. 'Kriz' dediğimiz yere bizi, uzun yılların yöneticileriyle birlikte; yapımız ve kaynaklarımızın azlığı da taşımıştır.