Yeni üniversitelerin yeri

Başbakan Erdoğan, "Bu yıl 15 üniversite açılışımız olacak. Buna yönelik altyapı çalışmaları, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülüyor. Yılın ortasında bunu Meclis'e getirip 15 üniversiteyi ilan edeceğiz" dedi.

Başbakan Erdoğan, "Bu yıl 15 üniversite açılışımız olacak. Buna yönelik altyapı çalışmaları, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülüyor. Yılın ortasında bunu Meclis'e getirip 15 üniversiteyi ilan edeceğiz" dedi. (Radikal, 9 Ocak)
Yeni üniversiteler açılması; AKP'nin yükseköğretim politikasını gösterecek bir girişimdir. Muhalefet partisinin, böyle konularda politika üretmesinin zorunlu olduğunu anlamasına kadar çok zaman geçecek gibi görünüyor. Oysa haber, birçok bakımdan irdelenmeye, politika seçenekleri oluşturmaya değer bir konudur.
Üniversitelerin nerelerde, ne büyüklükte ve hangi bilim alanlarında açılacağı belli olmadığından bugün için sadece 'üniversite açmak' yaklaşımı üzerinde durmak istiyorum.
Değerlendirmemde, açık üniversite dışındaki üniversitelerin 2001 yılı öğrenci sayılarıyla, 2000 nüfus sayımı sonuçlarını kullanacağım. Gördüğünüz tablolar, bazı değerlendirmeleri yapabilmeye olanak vermektedir.
Ülkemizde, üniversiteye gitme yaşında olanların sayısı 7-9 milyondur. Bunların sadece yüzde 2'sine, lise mezunlarının ise yüzde 30'una üniversitede eğitim verebiliyoruz. Bu oranlar çok mudur? Hayır çok değildir, çok azdır! Ancak kalite bakımından durum, okullaşma oranından daha kötüdür. Yani üniversiteye girenlere iyi eğitim veremiyoruz.
Üniversitelerimizin öğretimdeki başarılarını, diğer alanlarla karşılaştıran bir çalışma görmedim, ama öğretimdeki durumumuzun, sporda, sanayide (...) bulunduğumuz yerden daha ileri olmadığı söylenebilir sanıyorum.
Öğrenci sayısının dağılımına baktığımızda, nüfusa göre en düşük öğrenci oranı Güneydoğu'dur; Türkiye'deki öğrenci sayısının yüzde 3'ü bu bölgemizdeki üç (Şanlıurfa, Gaziantep, Diyarbakır) üniversitede eğitim görmektedir, bu bölgemizde 1000 nüfusa beş öğrenci düşmektedir.
Nüfus dağılım oranlarıyla, üniversite öğrenci sayılarının dağılımı arasındaki farklar da bazı işaretler vermektedir: Ankara'nın bulunduğu İç Anadolu Bölgesi'nde toplam nüfusun yüzde 17'si otururken, üniversite öğrencilerinin yüzde 27'si bu bölgedeki üniversitelerde okumaktadır. Doğu ve Ege bölgelerinde, nüfus oranıyla üniversite öğrenci oranı arasında yüzde 1'den az fark vardır. Güneydoğu'da nüfus oranı öğrenci oranından yüzde 7 kadar yüksektir.


Büyütmek için tıklayınız

Dünden beri, üniversitesi olmayan iller, bakanlığı ve politikacıları zorlamaya başlamışlardır. Fakat öncelikle Hangi illere üniversite yapacağımızı düşünmeden, şu iki konuda politika tercihlerimizi belirlemeli ve açıklamalıyız:
1) Üniversitelerimizin kalitesini mi yükseltmeliyiz, yoksa öğrenci sayılarını mı?
2) Yeni üniversitenin yerleri, nüfus ve öğrenci dağılımı farklılıklarını azaltmak amacıyla mı, yoksa uygun ortama göre mi belirlenecektir?