scorecardresearch.com

Tüketici haklarının korunması

İlkeler kanuna yazılmalıdır; işleyiş düzeni ve biçimsel kurallar ise yönetmeliklere..."

bayram öncesi günlerde Tüketicinin Korunması Kanun Taslağı yayımlandı. Bakan Hayati Yazıcı, bankaların müşterilerinden ‘kestikleri’ paraları sayınca gözümüz açıldı. Daha çok bu liste konuşuldu. Oysa büyük şirketlerin tüketiciye verdiği çeşitli zararları ve oyunlarını hatırlamalıydık.

Taslakta yazılan ilk ilkelerden biri yaşantımızı değiştirecek önemde: Tüketici sözleşmeleriyle bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, açık, sade, anlaşılabilir bir dilde ve okunabilir şekilde düzenlenecek.

‘En az 12 punto’ koşulu bazılarımıza önemsiz görünebilir, oysa birçok tüketici hakkının yok edilmesinin başlangıcıdır. Sizin de başınıza gelmiş olabilir; anlattığımda hatırlayacaksınız.

Büyük şirketlerin birçoğu, dikte ettikleri uzun sözleşmeleri, okunamayacak küçüklükte puntolarla basar ve tüketiciye imzalatırlar. Sonra, okumadığı, bilmediği, okusa da anlamayacağı maddeleri tüketiciye karşı kullanırlar.

Benim başıma gelen bir olayı anlatayım. Yıllar önce kapattığım bir aboneliğimin, aylık sabit ücretinin yüz katından daha çok parayı icra tazyikiyle ödedim. Diyeceksiniz ki, sen niye zamanında ödemedin! Ben idareye yazarak aboneliğimi iptal ettiğimi sanmıştım; bana da fatura gelmemişti; 6 punto ile basılmış uzun sözleşmenin bir veya birkaç maddesine dayanarak aboneliğimin devamına karar vermişler. Sözde benim adresimi bulamamışlar, oysa aynı adla o tarihlerde beş adet daha aboneliğim vardı, her ay nasıl faiz takdir edilmişse 14 lira dört-beş yılda 1500 yüz lirayı geçmiş! Tuhaf değil mi, fatura gönderecek adresi bulamayanlar, icra kararını tebliğ edecek adresi bulmuşlar! Neyse ödedik. Yapabildiğim, adıma kayıtlı abonelerin biri hariç hepsini, memurların suçlayan sorularına cevap vererek kapattırmak oldu!
Bu ve benzer bir-iki öyküm daha var; esas aynı, karşıma küçük puntoyla yazılmış tüketici aleyhindeki uzun sözleşmelerin yargıyı bile bağlayan maddeleri çıkartıldı; abonelikten çıkmak devamlı para ödemekten daha zordur! Bu nedenle ‘12 punto sözleşme’ ilkesini başa aldım.

Bu deneyimle ilgili bir önerimi yazarak diğer konulara geçeceğim:

Taslakla, telefon, elektrik gibi belirli mal veya hizmetler için yapılan abone sözleşmelerini iyileştirici hükümler getirilmiştir. Ancak eski sözleşmelerin yeni yasaya uygun hale getirilmesi kuralları da herhalde yasaya eklenmelidir.

Taslağa göre, abonelik sözleşmelerinin zorunlu içeriğiyle diğer uygulama usul ve esasları yönetmelik ile belirlenecektir. Bunun gibi, paket turlar, konut finansmanı, tüketici kredisi, taksitle satış, fiyat etiketi, ticari reklamlar, reklam konseyi, reklam kurulları, tüketici konseyleri, hakem heyetleri kurulması ve çalışma esasları gibi birçok konunun düzenlenmesi yönetmeliklere bırakılmıştır. 54 maddelik kanunun 21 maddesi, yürürlüğe girmek için birçok yönetmeliğin hazırlanmasını ve yayımlanmasını bekleyecektir.

Ayrıca tüketici sözleşmeleriyle ilgili temel ilkelerin kanuna yazılması, işlemlerin sürecini tanımlayan biçimsel kurallar da yönetmeliklere bırakılmalıdır.

Taslak, tüketiciyle yapılan sözleşmeleri etkili kılmakta, imza atılan metni gerçek sözleşme yapmaktadır. Bu nedenle, tüketicinin sözleşmelerle ilgili bilgilendirilmesi bu yasadan sonra daha da önem kazanacaktır. İfade ve örgütlenmeyle ilgili yasalar önlemezse, yasadan sonra, genel ve alt birimler için tüketici derneklerinin gelişmesi beklenebilir.

Taslağın 5’inci maddesiyle önemli bir ilke getirilmektedir: ‘Sözleşmelerde yer alan haksız şartlar yazılmamış’ sayılacaktır. Yani müteşebbisler sözleşmelere, müzakere etmeden madde yazamayacağı gibi, tüketici aleyhine maddeler de koyamayacaklardır.

Ayrıca bakanlık da genel olarak kullanılmak üzere hazırlanmış sözleşmelerde yer alan, tüketicinin aleyhindeki maddelerin (haksız şartların) sözleşme metinlerinden çıkarılması veya kullanılmasının önlenmesi için gerekli tedbirleri alacaktır.

Tüketicinin korunması, demokrasinin de ilerlemesine yardımcı bir unsurdur. O bakımdan bu taslak üzerinde çalışmalı ve görüşlerimizi yaygınlaştırmalıyız.

http://www.radikal.com.tr/109769010976900

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.