İki merkez bankası

"Koridorda belirsizlik yaratmayı esneklik zannediyoruz. Ama bu esneklik, kararı alan 7 kişi için. Ya ekonomik birimler için?"

İki merkez bankası örneği var önümüzde; biri, ekonomik krizin ana üssünde. Her türlü belirsizliğin tam da göbeğinde. Diğeri ise bu ana üsten gelen rüzgârlarla savrulmuş, ama temel yapı itibariyle sağlıklı olduğunu iddia eden, kendini sadece diğer gelişen ülkelere değil gelişmiş ülkelere de örnek gösteren bir ülkede.

Krizin merkezindeki ülkede, merkez bankası uyguladığı politika faizinin yaklaşık 1.5 yıl boyunca değişmeden sabit kalacağı garantisini veriyor. Kendini başka ülkelere örnek gösteren ülkenin merkez bankası ise politika faizini belli bir belirsizlik koridoruna sokuyor. Olağanüstü durumda olan ülke, belirsizlikleri oldukça azaltıyor. Görece daha iyi durumda olan ülke ise belirsizlik sisine sığınıyor.
2013 ortasına kadar faizleri sabitlediğini ilan eden ABD Merkez Bankası (FED), dün bu patikayı biraz daha aydınlattı. Işık, 2014 sonunu gösteriyor.

Politika değişmedi
Peki, FED bunu neden tercih etti? Kararın ve tahminlerin açıklanmasından birkaç saat sonra Başkan Bernanke şunu anlattı: Politikamız değişmedi, politika işlesin diye daha şeffaf ve öngörülebilir hale getirdik.

Bu nasıl yapıldı? Şöyle: FED’in para politikasına ve faiz oranına karar veren 17 kişilik bir kurulu var, FOMC. Açılımı, Federal Açık Piyasa Komitesi. FED, ilk defa yeni bir uygulamaya gitti. Artık her toplantı sonrasında, bu komite üyelerinin faiz konusunda ne zaman harekete geçileceğine ilişkin düşüncesi kamuoyu ile paylaşılacak.

Malum, FED 2013 ortasına kadar politika faizini yüzde 0,25’te tutmayı taahhüt etmişti. Dün açıklanan tahminlere göre, faiz arttırımının 2013 ve sonrasında olmasını düşünen üye sayısı 17 üyenin 14’ü. 2014 ve sonrasında olmasını isteyen üye sayısı ise 17’nin 11’i. İşte bu yüzden, bugünkü görünüm içerisinde 2014 sonuna kadar faizler sabit kalacak gibi. Faizlerin 2015 ve sonrasında arttırılmasını düşünenler de az değil: 17 üyenin 6’sı!

Peki, FOMC üyeleri 2014’te faizlerin yeri konusunda ne düşünüyorlar? Durum şöyle; 6 üye %0,25’te kalmasını, kalan 11 üye ise faizlerin yükseltilmesi gerekeceğini düşünüyor. 11 üyenin dağılımı ise şöyle: 2’si %0,50’ye çekilmesini, biri %0,75, 2’si %1’e, 1 kişi % 1,5, 1 üye yüzde 2, üç üye % 2,5, bir üye de %2,75’e çekilmesini öngörüyor bugünden.

Aslında önceki güne göre fazla bir değişiklik yok. Sadece yüzde 0,25’e sabitlenen faiz, bir süre daha burada kalabilir. Örneğin, ABD ekonomisindeki gelişmelere göre, 2014 ve 2015’te faiz arttırımı düşüncesinde olan toplam 9 FOMC üyesinden birkaçı, öngördükleri tarihi öne çekerlerse denge ana senaryoya, yani 2013 ortasına yaklaşır. Yok, eğer 2016’ya doğru kayarsa sabit faizin ufku uzar.

FOMC üyelerinin fikri değiştikçe kamuoyu bunu öğrenecek, uyum gösterecek. Sürpriz olmayacak. Mali piyasalarda buna bağlı bir dalgalanma da.

Bizde ise durum şöyle; kendimizi ABD’ye örnek gösteriyoruz ama ne faizimizde bir ufuk görülebiliyor ne de politika faizini belirleyen kurul üyelerinin kafasında ne var, bundan haberdarız. Koridor içinde belirsizlik yaratmayı esneklik zannediyoruz. Ama bu esneklik, politika kararı alan 7 kişi için. Ya ekonomik birimler için?.. Belirsizlik.

İki merkez bankasının ekonomiye ‘tuttuğu ışık’ böyle.